Tıp sözlüğü

17-OH progesteron17-hidroksiprogesteron17-OH progesteron, böbreküstü bezinde kortizol yapımının ara ürünüdür. 24 saatlik idrar testi24 saatlik idrarda protein ve kreatinin klirensi24 saatlik idrar testi, bir gün boyunca yapılan tüm idrarın özel bir kapta toplanarak protein, kreatinin, kalsiyum, ürik asit ya da bazı hormonların ölçülmesidir. 5-HIAA (idrarda)5-hidroksiindolasetik asit5-HIAA, serotonin hormonunun idrarla atılan yıkım ürünüdür. A vitamini (retinol)Serum A vitamini düzeyiA vitamini görme (özellikle karanlıkta görme), bağışıklık ve deri-mukoza sağlığı için gerekli yağda çözünen bir vitamindir. ACTHAdrenokortikotropik hormonACTH, hipofiz bezinden salgılanan ve böbrek üstü bezlerini kortizol üretmeye uyaran hormondur. AFPAlfa-fetoproteinAFP (alfa-fetoprotein), bebekte karaciğer ve yolk kesesinin ürettiği bir proteindir. AlbüminSerum albümin ve idrarda albüminAlbümin, karaciğerde üretilen ve kanda en çok bulunan proteindir. Aldosteron ve reninAldosteron/renin oranıAldosteron böbrek üstü bezinden salgılanan ve tuz-su tutup potasyum atılımını artıran hormondur; renin ise bu sistemi başlatan böbrek enzimidir. Alfa-1 antitripsinAlfa-1 antitripsin düzeyi ve fenotipiAlfa-1 antitripsin, karaciğerde üretilen ve akciğer dokusunu iltihap enzimlerinin hasarından koruyan bir proteindir. ALPAlkalen fosfatazALP (alkalen fosfataz), başta karaciğer-safra yolları ve kemikte bulunan bir enzimdir. ALT ve ASTKaraciğer enzimleri (transaminazlar)ALT ve AST, karaciğer hücrelerinde bulunan ve hücre hasarında kana geçen enzimlerdir; halk arasında “karaciğer değerleri” olarak bilinir. AMHAnti-Müllerian hormon (yumurta rezervi)AMH, yumurtalıklardaki küçük foliküllerin ürettiği bir hormondur ve kalan yumurta sayısını (yumurtalık rezervi) tahmin etmede kullanılır. Amilaz ve lipazPankreas enzimleriAmilaz ve lipaz, pankreasın sindirim için ürettiği enzimlerdir. AmonyakKan amonyak düzeyiAmonyak, proteinlerin yıkımıyla oluşan ve normalde karaciğerde üre döngüsüyle zararsız üreye çevrilen bir maddedir. ANA testiAntinükleer antikorANA, vücudun kendi hücre çekirdeklerine karşı oluşturduğu antikorları gösteren bir testtir. ANCAAnti-nötrofil sitoplazmik antikor (c-ANCA, p-ANCA)ANCA, beyaz kan hücrelerinden nötrofillerin içindeki proteinlere karşı gelişen otoantikorlardır. Anti-CCPSiklik sitrüline peptit antikoruAnti-CCP, romatoid artrite özgü bir otoantikordur. Anti-dsDNAÇift sarmallı DNA’ya karşı antikorAnti-dsDNA, hücre çekirdeğindeki DNA’ya karşı gelişen bir otoantikordur ve sistemik lupus eritematozus (SLE) için oldukça özgüldür. Anti-GAD ve diyabet otoantikorlarıGlutamik asit dekarboksilaz antikoruAnti-GAD, pankreasın insülin üreten hücrelerine karşı gelişen otoantikorlardan biridir. Anti-HAV (hepatit A testi)Hepatit A virüsü antikoru (IgM ve IgG)Anti-HAV, hepatit A virüsüne karşı vücudun oluşturduğu antikorları ölçen kan testidir. Anti-HBcHepatit B kor antikoru (IgG ve IgM)Anti-HBc, kişinin hayatının bir döneminde hepatit B virüsüyle karşılaştığını gösteren antikordur. Anti-HBsHepatit B yüzey antikoruAnti-HBs, hepatit B virüsüne karşı koruyucu antikordur. Anti-HCVHepatit C antikoruAnti-HCV, hepatit C virüsüne karşı oluşan antikorları gösteren tarama testidir. Anti-TGAnti-tiroglobulin antikoruAnti-TG, tiroit bezinin ürettiği tiroglobulin proteinine karşı gelişen bir otoantikordur. Anti-TPOAnti-tiroit peroksidaz antikoruAnti-TPO, bağışıklık sisteminin tiroit bezine karşı ürettiği bir antikordur. Anti-Xa düzeyiAnti-faktör Xa aktivitesiAnti-Xa testi, düşük molekül ağırlıklı heparin ve bazı yeni kan sulandırıcıların kandaki etkisini ölçer. Antifosfolipid antikorlarıLupus antikoagülanı, antikardiyolipin ve anti-beta-2 glikoprotein IAntifosfolipid antikorları, damar tıkanıklığı ve gebelik kayıplarıyla ilişkili otoantikorlardır. Antitrombin, protein C ve protein SDoğal pıhtılaşma inhibitörleriAntitrombin, protein C ve protein S, kanın gereğinden fazla pıhtılaşmasını önleyen doğal proteinlerdir. Anyon açığıSerum anyon açığı hesaplamasıAnyon açığı, kandaki ölçülen pozitif yüklü iyonlarla (sodyum) negatif yüklü iyonlar (klor ve bikarbonat) arasındaki farktır ve ayrı bir test değil, elektrolit sonuçlarından yapılan bir hesaplamadır. Apolipoprotein B (Apo B)Apolipoprotein B-100Apo B, LDL başta olmak üzere damar tıkanıklığına yol açabilen kolesterol taşıyıcı parçacıkların her birinin üzerinde bulunan bir proteindir. aPTTAktive parsiyel tromboplastin zamanıaPTT, kanın belirli pıhtılaşma faktörleri üzerinden ne kadar sürede pıhtılaştığını ölçen tahlildir. ARB testiBalgamda aside dirençli bakteri (ARB) incelemesiARB testi, balgam ya da diğer örneklerde verem (tüberküloz) basili gibi aside dirençli bakterilerin özel boyama (Ziehl-Neelsen) ile mikroskopta aranmasıdır. Asit sıvısı analiziParasentez sıvısının incelenmesiAsit sıvısı analizi, karın boşluğunda biriken sıvıdan parasentezle alınan örneğin incelenmesidir. ASOAnti-streptolizin OASO, A grubu streptokok bakterisiyle geçirilmiş bir enfeksiyondan sonra vücudun ürettiği antikoru ölçen tahlildir. Açlık insüliniİnsülin düzeyiAçlık insülini, en az 8 saatlik açlıktan sonra kanda ölçülen insülin hormonu düzeyidir. Açlık kan şekeriAçlık plazma glukozu (AKŞ)Açlık kan şekeri, en az 8 saat hiçbir şey yemeden sonra kandaki glukoz düzeyinin ölçülmesidir. B1 vitamini (tiamin)Tiamin düzeyiB1 vitamini (tiamin), karbonhidratların enerjiye dönüştürülmesinde görev alan, suda çözünen bir vitamindir. B12 vitaminiKobalaminB12 vitamini, sinir sisteminin çalışması ve kan yapımı için gereken, yalnızca hayvansal besinlerde bulunan bir vitamindir. B6 vitamini (piridoksin)Piridoksal fosfat düzeyiB6 vitamini, amino asit metabolizması, sinir iletimi ve kan yapımında görev alan suda çözünen bir vitamindir. Bakır düzeyi (serum ve idrar)Serum bakır ve 24 saatlik idrar bakırıBakır, enzimlerin çalışması için gerekli bir eser elementtir. Balgam incelemesi ve kültürüBalgam yayması, kültürü ve ARB incelemesiBalgam kültürü, akciğerden öksürükle çıkarılan balgamda enfeksiyona neden olan bakteri ya da mantarı üretmek ve etkili antibiyotiği belirlemek için yapılır. Bazofil (BASO)Bazofil sayısıBazofiller, beyaz kan hücrelerinin en az sayıdaki grubudur ve alerjik tepkilerde histamin salgılar. Beta-2 mikroglobulinSerum beta-2 mikroglobulinBeta-2 mikroglobulin, vücuttaki hemen tüm çekirdekli hücrelerin yüzeyinde bulunan küçük bir proteindir. Beta-hCGGebelik hormonu (insan koryonik gonadotropini)Beta-hCG, gebelikte plasentanın ürettiği hormondur ve kanda ölçülmesi gebeliği en erken ve en güvenilir şekilde gösterir. BilirubinTotal, direkt ve indirekt bilirubinBilirubin, yaşlanan kırmızı kan hücrelerinin parçalanmasıyla oluşan sarı renkli bir maddedir; karaciğerde işlenip safrayla atılır. BNP ve NT-proBNPNatriüretik peptitlerBNP ve NT-proBNP, kalp kası zorlandığında ve gerildiğinde kalp karıncıklarından kana salınan maddelerdir. Boğaz kültürü ve hızlı strep testiA grubu streptokok testleriBoğaz kültürü ve hızlı strep testi, boğaz ağrısının antibiyotik gerektiren A grubu beta hemolitik streptokok bakterisinden kaynaklanıp kaynaklanmadığını anlamak için bademcik ve yutak arkasından alınan sürüntüyle yapılır. BRCA1/BRCA2 genetik testiKalıtsal meme-over kanseri gen testiBRCA testi, meme, over, prostat ve pankreas kanseri riskini belirgin artıran kalıtsal mutasyonları araştırır. Brusella testiRose Bengal ve Wright (Coombs’lu) aglütinasyon testleriBrusella testi, çiğ süt ve süt ürünleriyle ya da hayvanlarla temasla bulaşan bruselloz (Malta humması) hastalığını araştırmak için yapılan kan testleridir. Böbrek taşı analiziTaş kimyasal analiziTaş analizi, düşürülen ya da ameliyatla çıkarılan böbrek taşının hangi maddeden oluştuğunu belirler. C-peptidC-peptid, pankreas insülin üretirken insülinle eşit miktarda kana salınan küçük bir proteindir. CA 15-3Kanser antijeni 15-3CA 15-3, bazı meme kanserlerinde kanda yükselebilen bir tümör belirtecidir. CA 19-9Kanser antijeni 19-9CA 19-9, en çok pankreas ve safra yolu kanserlerinin takibinde kullanılan bir kan testidir. CA-125Kanser antijeni 125CA-125, en çok yumurtalık (over) kanserinin takibinde kullanılan bir kan testidir. CD4 sayımıCD4+ T lenfosit sayısıCD4 sayımı, bağışıklık sisteminin önemli hücrelerinden olan yardımcı T lenfositlerinin kandaki miktarını gösterir. CEAKarsinoembriyonik antijenCEA (karsinoembriyonik antijen), en çok kalın bağırsak (kolorektal) kanserinin tedavi sonrası takibinde kullanılan bir kan testidir. CK (CPK)Kreatin kinazCK (kreatin kinaz), başta iskelet kası ve kalp kası olmak üzere kaslarda bulunan bir enzimdir. CK-MBKreatin kinaz-MB izoenzimiCK-MB, ağırlıklı olarak kalp kasında bulunan bir enzimdir ve kalp kası hasar gördüğünde kanda yükselir. Coombs testiDirekt ve indirekt antiglobulin testiCoombs testi, alyuvarlara karşı oluşmuş antikorları araştıran kan testidir. CRPC-reaktif proteinCRP (C-reaktif protein), vücutta enfeksiyon ya da iltihap olduğunda karaciğerin saatler içinde ürettiği bir proteindir. D vitamini (25-OH D)25-hidroksi D vitaminiD vitamini tahlili, kandaki 25-hidroksi D vitamini düzeyini ölçer ve vücudun D vitamini deposunu gösterir. D-dimerPıhtı yıkım ürünüD-dimer, vücutta oluşan bir kan pıhtısı çözülürken açığa çıkan bir parçadır. Deksametazon baskılama testiGece 1 mg deksametazon supresyon testiDeksametazon baskılama testi, gece yatmadan önce hekimin verdiği bir kortizon tabletinin içilip ertesi sabah kanda kortizol ölçülmesiyle yapılır. DHEA-SDehidroepiandrosteron sülfatDHEA-S, böbrek üstü bezlerinden salgılanan ve vücutta erkeklik hormonlarına dönüşebilen bir hormondur. Doku transglutaminaz IgA (anti-tTG)Çölyak antikor testleri (tTG-IgA, endomisyum, DGP)Doku transglutaminaz IgA (anti-tTG IgA), çölyak hastalığı şüphesinde ilk istenen kan testidir. EBV testleriEpstein-Barr virüsü antikorları (VCA IgM/IgG, EBNA)EBV testleri, öpücük hastalığı (enfeksiyöz mononükleoz) etkeni Epstein-Barr virüsüne karşı oluşan antikorları ölçer. Eklem sıvısı analiziSinoviyal sıvı analizi (artrosentez)Eklem sıvısı analizi, şişmiş bir eklemden iğneyle alınan sıvının incelenmesidir. Ekzom dizileme (WES)Tüm ekzom dizilemeEkzom dizileme, genlerimizin protein kodlayan bölgelerinin tamamını tek seferde okuyan kapsamlı bir genetik testtir. Elektrolitler (sodyum, potasyum, kalsiyum, magnezyum)Elektrolitler, kanda çözünmüş halde bulunan ve sinir, kas ve kalp çalışması ile sıvı dengesi için gereken minerallerdir. ENA profiliEkstrakte edilebilir nükleer antijen antikorları (anti-Ro/SSA, anti-La/SSB, anti-Sm, anti-RNP, anti-Scl-70, anti-Jo-1)ENA profili, ANA testi pozitif çıktığında hangi otoimmün hastalığın söz konusu olabileceğini belirlemek için bakılan özel antikorlar grubudur. Eozinofil (EOS)Eozinofil sayısıEozinofiller, alerjik reaksiyonlarda ve parazitlere karşı savunmada rol oynayan beyaz kan hücreleridir. Eritropoietin (EPO)Serum eritropoietin düzeyiEritropoietin, böbreklerin kandaki oksijen azaldığında ürettiği ve kemik iliğini alyuvar yapımı için uyaran bir hormondur. Eritrosit (RBC)Alyuvar sayısıRBC, kanda oksijen taşıyan kırmızı kan hücrelerinin (alyuvar, eritrosit) sayısını gösteren hemogram değeridir. Estradiol (E2)Estradiol (E2), kadınlarda büyük ölçüde yumurtalıklardan salgılanan en güçlü östrojen hormonudur. Faktör V LeidenFaktör V Leiden mutasyonu testiFaktör V Leiden, kanın pıhtılaşmaya yatkınlığını artıran en sık kalıtsal genetik değişikliktir. FerritinDemir depo proteiniFerritin, vücuttaki demir depolarının miktarını gösteren kan tahlilidir. FibrinojenFibrinojen, karaciğerde üretilen ve pıhtılaşmanın son aşamasında pıhtının ana iskeletini oluşturan bir proteindir. Folik asit (folat)Folat (B9 vitamini)Folat (B9 vitamini), hücre bölünmesi ve kan yapımı için gerekli bir vitamindir. Fosfor (fosfat)Serum inorganik fosforFosfor, kemik ve dişlerin yapısına giren, hücrelerde enerji üretimi için gerekli bir mineraldir. FruktozaminSerum fruktozaminFruktozamin, kandaki proteinlere bağlanan şeker miktarını ölçer ve son 2–3 haftanın ortalama kan şekeri hakkında bilgi verir. FSH ve LHFolikül uyarıcı hormon ve lüteinleştirici hormonFSH ve LH, beyindeki hipofiz bezinden salgılanan ve yumurtalıklar ile testislerin çalışmasını yöneten hormonlardır. G6PD testiGlukoz-6-fosfat dehidrogenaz enzim düzeyiG6PD testi, kırmızı kan hücrelerini koruyan G6PD enziminin kandaki düzeyini ölçer. Gaita kültürüDışkı kültürü ve gastrointestinal patojen paneliGaita kültürü, dışkıda ishale yol açan bakterilerin (Salmonella, Shigella, Campylobacter, bazı E. Gaita tahliliDışkı (gaita) mikroskobisi ve parazit incelemesiGaita tahlili, dışkı örneğinin mikroskop altında ve özel testlerle incelenmesidir. Gaitada gizli kan testiDışkıda gizli kan (FIT)Gaitada gizli kan testi, dışkıda gözle görülemeyecek kadar az kan olup olmadığını araştırır. Gaitada kalprotektinFekal kalprotektinGaitada kalprotektin, bağırsak duvarındaki iltihap hücrelerinden salınan bir proteinin dışkıda ölçülmesidir. GastrinAçlık serum gastrin düzeyiGastrin, midede asit salgısını uyaran bir hormondur. GFRGlomerüler filtrasyon hızıGFR, böbreklerin bir dakikada ne kadar kanı süzdüğünü gösterir ve kan kreatinin değeri, yaş ve cinsiyetten hesaplanır (eGFR). GGTGama glutamil transferazGGT, karaciğerde ve safra yollarında bulunan bir enzimdir. Grip testi (influenza antijen/PCR)Burun-boğaz sürüntüsünde influenza A/B testiGrip testi, burun ya da boğazdan alınan sürüntüde influenza A ve B virüslerini arar. Gruber-Widal testiTifo antikor testiGruber-Widal testi, tifo ve paratifoya neden olan Salmonella bakterilerine karşı kanda oluşan antikorlara bakan eski ve yardımcı bir testtir. HaptoglobinSerum haptoglobinHaptoglobin, damar içinde parçalanan alyuvarlardan serbest kalan hemoglobini bağlayan bir proteindir. HbA1cGlikozillenmiş hemoglobin (3 aylık şeker)HbA1c, kandaki şekerin son 2–3 aylık ortalamasını gösteren tahlildir ve halk arasında “3 aylık şeker” olarak bilinir. HBeAg ve Anti-HBeHepatit B e antijeni ve antikoruHBeAg, hepatit B virüsünün aktif çoğaldığını ve bulaştırıcılığın yüksek olduğunu gösteren bir işarettir. HBsAg ve Anti-HBsHepatit B yüzey antijeni ve antikoruHBsAg, kanda hepatit B virüsünün bulunduğunu gösteren tahlildir; pozitifse kişi virüsü taşıyor demektir. HBV DNAHepatit B virüs yüküHBV DNA, kandaki hepatit B virüsünün miktarını PCR yöntemiyle ölçen testtir ve IU/mL olarak raporlanır. HDL kolesterolYüksek yoğunluklu lipoprotein ("iyi kolesterol")HDL kolesterol, damarlardaki fazla kolesterolü karaciğere geri taşıdığı için “iyi kolesterol” olarak bilinir. HE4İnsan epididim proteini 4 ve ROMA indeksiHE4, yumurtalık kanserinin bazı türlerinde kanda yükselebilen bir proteindir. Hematokrit (HCT)HematokritHematokrit, kanın toplam hacminin yüzde kaçının kırmızı kan hücrelerinden oluştuğunu gösteren hemogram değeridir. Hemoglobin (HGB)Hemoglobin, kırmızı kan hücrelerinin içinde akciğerlerden dokulara oksijen taşıyan demirli proteindir. Hemoglobin elektroforeziHb elektroforezi (HbA2, HbF)Hemoglobin elektroforezi, kandaki hemoglobin tiplerini (HbA, HbA2, HbF ve anormal hemoglobinler) ayırarak ölçen testtir. HemogramTam kan sayımıHemogram, kandaki kırmızı kan hücrelerini (alyuvar), beyaz kan hücrelerini (akyuvar) ve trombositleri sayan ve özelliklerini ölçen temel kan tahlilidir. HemolizAlyuvar yıkımı ve hemolizli numuneHemoliz, alyuvarların parçalanmasıdır ve iki farklı anlamda kullanılır. Hidrojen nefes testiLaktoz-fruktoz intoleransı ve SIBO için nefes testiHidrojen nefes testi, şeker içeren bir çözelti içildikten sonra belirli aralıklarla verilen nefesteki hidrojen ve metan miktarını ölçer. HLA-B27HLA-B27 doku grubu testiHLA-B27, bağışıklık sistemiyle ilgili bir doku grubu genidir ve kan testiyle var olup olmadığına bakılır. HOMA-IRİnsülin direnci indeksiHOMA-IR, açlık kan şekeri ve açlık insülin değerleri kullanılarak hesaplanan bir insülin direnci göstergesidir. HomosisteinHomosistein, protein metabolizması sırasında oluşan ve B12 vitamini, folik asit ve B6 vitamini yardımıyla başka maddelere dönüştürülen bir amino asittir. HIV testiAnti-HIV / HIV Ag-Ab kombine testHIV testi, AIDS’e yol açan insan bağışıklık yetmezliği virüsü ile enfeksiyonu araştıran kan testidir. HIV viral yükHIV RNA miktar ölçümüHIV viral yük testi, kandaki HIV virüsünün miktarını ölçer. Hızlı strep A testiBoğaz sürüntüsünde A grubu streptokok antijen testiHızlı strep A testi, boğazdan alınan sürüntüde A grubu beta-hemolitik streptokok bakterisini dakikalar içinde arar. İdrar dansitesiİdrar özgül ağırlığıİdrar dansitesi (özgül ağırlık), idrarın ne kadar yoğun ya da seyreltik olduğunu gösterir ve böbreklerin idrarı yoğunlaştırma yeteneğini yansıtır. İdrar kültürüİdrar kültürü ve antibiyogramİdrar kültürü, idrardaki bakterilerin laboratuvarda üretilerek idrar yolu enfeksiyonuna neden olan mikrobun ve hangi antibiyotiklere duyarlı olduğunun (antibiyogram) belirlenmesidir. İdrar pHİdrarın asitlik derecesiİdrar pH’ı, idrarın ne kadar asidik ya da bazik olduğunu gösterir ve genellikle 5 ile 8 arasında değişir. İdrar protein/kreatinin oranıSpot idrarda protein-kreatinin oranıİdrar protein/kreatinin oranı, tek bir idrar örneğinde ölçülen protein miktarının kreatinine bölünmesiyle hesaplanır. İdrar sitolojisiİdrarda kanser hücresi araştırmasıİdrar sitolojisi, idrardaki hücrelerin mikroskopla incelenerek kanser hücresi olup olmadığının araştırılmasıdır. İdrarda kalsiyumİdrar kalsiyum atılımıİdrarda kalsiyum testi, böbreklerden atılan kalsiyum miktarını ölçer. İdrarda ketonKetonüriKetonlar, vücut enerji için şeker yerine yağ yakmak zorunda kaldığında oluşur. İdrarda lökositİdrarda beyaz kan hücresi (lökosit esteraz ve mikroskopi)İdrarda lökosit (beyaz kan hücresi) bulunması, idrar yollarında iltihap olduğunu gösterir; en sık nedeni idrar yolu enfeksiyonudur. İdrarda mikroalbüminAlbümin/kreatinin oranı (ACR)İdrarda mikroalbümin testi, idrara az miktarda albümin proteini kaçıp kaçmadığını ölçer ve böbrek hasarının en erken işaretlerinden birini gösterir. İdrarda nitritİdrar şerit testinde nitritNitrit, idrar yolu enfeksiyonuna en sık yol açan bazı bakterilerin (özellikle E. İdrarda serbest kortizol24 saatlik idrarda serbest kortizolİdrarda serbest kortizol testi, bir gün boyunca vücudun ürettiği kortizol hormonunun miktarını yansıtır. İdrarda silindirİdrar mikroskopisinde silindirlerSilindirler, böbrek tübüllerinin içinde protein ve hücrelerin kalıp gibi şekillenmesiyle oluşan ve idrarla atılan yapılardır. İmmünglobulinler (IgG, IgA, IgM, IgE)Serum immünglobulin düzeyleriİmmünglobulinler (antikorlar), B lenfositlerinden gelişen plazma hücrelerinin ürettiği savunma proteinleridir. K vitaminiK vitamini ve pıhtılaşmaK vitamini, karaciğerde pıhtılaşma faktörlerinin yapımı için gerekli, yağda çözünen bir vitamindir. KalsitoninSerum kalsitoninKalsitonin, tiroit bezindeki C hücrelerinin ürettiği bir hormondur. Kan alkol düzeyiKanda etanol ölçümüKan alkol düzeyi testi, kandaki etanol miktarını ölçer. Kan gazıArter kan gazı analiziKan gazı, kandaki oksijen ve karbondioksit miktarını, kanın asitlik derecesini (pH) ve bikarbonatı ölçen testtir. Kan grubu tayiniABO ve Rh kan grubuKan grubu tayini, alyuvarların yüzeyindeki A ve B antijenlerine göre kişinin A, B, AB ya da 0 grubundan, Rh (D) antijenine göre de Rh pozitif ya da negatif olduğunu belirleyen testtir. Kan kurşun düzeyiKanda kurşun ölçümüKan kurşun düzeyi testi, vücuttaki kurşun maruziyetini değerlendirir. Kan kültürüHemokültürKan kültürü (hemokültür), kanda bakteri ya da mantar bulunup bulunmadığını anlamak için alınan kanın özel şişelerde üretilmesidir. Kanama zamanıKanama zamanı ve trombosit işlev değerlendirmesiKanama zamanı, deride yapılan küçük bir kesiden sonra kanamanın ne kadar sürede durduğunu ölçen eski bir testtir. Kanda ilaç düzeyi ölçümüTerapötik ilaç izlemi (lityum, digoksin, antiepileptik, vankomisin vb.)Bazı ilaçlarda etkili doz ile zehirli doz arasındaki fark çok dardır. Karboksihemoglobin (COHb)Kanda karbonmonoksite bağlı hemoglobin ölçümüKarboksihemoglobin, karbonmonoksitin hemoglobine bağlanmasıyla oluşur ve kanın oksijen taşıma kapasitesini azaltır. Karyotip (kromozom analizi)Sitogenetik kromozom incelemesiKaryotip, hücrelerdeki kromozomların sayısının ve yapısının mikroskop altında incelendiği bir genetik testtir. Kemik döngüsü belirteçleriKemik yapım ve yıkım belirteçleri (CTX, P1NP)Kemik döngüsü belirteçleri, kemiğin ne hızla yıkılıp yeniden yapıldığını gösteren kan ve idrar testleridir. Kompleman C3 ve C4Serum kompleman C3, C4 (ve CH50)Kompleman sistemi, bağışıklık sisteminin mikroplara ve hasarlı hücrelere karşı birlikte çalışan protein grubudur. KopeptinVazopressin öncül peptidiKopeptin, vücudun su dengesini düzenleyen vazopressin (ADH) hormonuyla eşit miktarda salgılanan, ancak ölçülmesi daha kolay olan bir proteindir. KortizolSerum ve tükürük kortizolüKortizol, böbreküstü bezlerinden salgılanan ve stres yanıtı, kan şekeri ve tansiyon düzenlenmesinde rol oynayan hormondur. KreatininKreatinin, kasların çalışırken ürettiği ve böbreklerle atılan bir atık maddedir; böbrek fonksiyonunun temel kan tahlilidir. Kriyoglobulin testiSoğukta çöken proteinlerin araştırılmasıKriyoglobulinler, soğukta çöküp ısınınca çözünen anormal kan proteinleridir. Kromogranin ANöroendokrin tümör belirteciKromogranin A, hormon salgılayan nöroendokrin hücrelerin ürettiği bir proteindir. LaktatKan laktat düzeyi (laktik asit)Laktat, dokulara yeterli oksijen ulaşmadığında enerji üretimi sırasında artan bir maddedir. Laktoz tolerans testiLaktoz hidrojen nefes testi ve kan şekeri yöntemiLaktoz tolerans testi, süt şekeri laktozun bağırsakta sindirilip sindirilemediğini gösterir. LDHLaktat dehidrogenazLDH, vücuttaki hemen tüm hücrelerde bulunan bir enzimdir ve doku hasarı olduğunda kana geçer. LDL kolesterolDüşük yoğunluklu lipoprotein ("kötü kolesterol")LDL kolesterol, damar duvarında birikerek damar sertliğine (ateroskleroz) yol açan ve bu yüzden “kötü kolesterol” denen kolesterol türüdür. Lipoprotein(a)Lp(a)Lipoprotein(a), LDL kolesterole benzeyen ancak üzerinde ek bir protein taşıyan bir yağ-protein parçacığıdır. Lityum düzeyiSerum lityum ölçümüLityum, bipolar bozuklukta kullanılan ve etkili düzeyi ile zehirli düzeyi birbirine yakın olan bir ilaçtır. Lökosit (WBC)Beyaz kan hücresiLökositler (akyuvarlar), vücudu mikroplara karşı koruyan beyaz kan hücreleridir ve hemogramda WBC olarak yazar. Lökositoz (beyaz küre yüksekliği)Lökosit sayısında artışLökositoz, kandaki beyaz kan hücresi sayısının normalin üzerine çıkmasıdır. MCH ve MCHCOrtalama eritrosit hemoglobini ve konsantrasyonuMCH, bir alyuvarın içindeki ortalama hemoglobin miktarını; MCHC ise alyuvarın içindeki hemoglobin yoğunluğunu gösteren hemogram değerleridir. MCVOrtalama eritrosit hacmiMCV, kırmızı kan hücrelerinin (alyuvarların) ortalama büyüklüğünü gösteren hemogram değeridir. Metanefrin ve normetanefrinPlazma serbest ya da 24 saatlik idrar metanefrinleriMetanefrin ve normetanefrin, adrenalin ve noradrenalin hormonlarının yıkım ürünleridir. MethemoglobinKanda methemoglobin ölçümüMethemoglobin, hemoglobindeki demirin oksijen taşıyamayan forma dönüşmesiyle oluşur. MiyoglobinKan ve idrar miyoglobiniMiyoglobin, kas hücrelerinde oksijen depolayan bir proteindir. Monosit (MONO)Monosit sayısı ve yüzdesiMonositler, mikroplara ve ölü hücrelere karşı savaşan, dokulara geçince makrofaja dönüşen beyaz kan hücreleridir. MPVOrtalama trombosit hacmiMPV, kanın pıhtılaşmasında görev alan trombositlerin (kan pulcuklarının) ortalama büyüklüğünü gösteren hemogram değeridir. Nötrofil ve lenfositLökosit formülü (NEU, LYM)Nötrofil ve lenfosit, beyaz kan hücrelerinin (lökosit) en büyük iki grubudur ve hemogramda NEU ile LYM olarak yer alır. Nötropeni (nötrofil düşüklüğü)Mutlak nötrofil sayısında azalmaNötropeni, bakterilere karşı ilk savunma hattını oluşturan nötrofil adlı beyaz kan hücrelerinin azalmasıdır. Parathormon (PTH)Parathormon (PTH), boyundaki dört küçük paratiroit bezinden salgılanan ve kandaki kalsiyum ile fosfor düzeyini ayarlayan hormondur. PCR testiPolimeraz zincir reaksiyonuPCR, bir mikrobun ya da genin genetik materyalini (DNA veya RNA) çok küçük miktarlarda bile çoğaltarak saptayan laboratuvar yöntemidir. PDW ve PCT (plakrit)Trombosit dağılım genişliği ve trombosit hacmi (plakrit)PDW, trombositlerin boyutlarının birbirinden ne kadar farklı olduğunu; PCT (plakrit) ise kanın ne kadarının trombositlerden oluştuğunu gösteren hemogram değerleridir. Periferik yaymaPeriferik kan yaymasıPeriferik yayma, bir damla kanın lam üzerine yayılıp boyanarak kan hücrelerinin mikroskopla incelenmesidir. ProgesteronProgesteron, yumurtlamadan sonra yumurtalıkta oluşan sarı cisim (korpus luteum) tarafından ve gebelikte plasenta tarafından salgılanan, rahim iç zarını gebeliğe hazırlayan hormondur. ProkalsitoninProkalsitonin, özellikle bakteriyel enfeksiyonlarda kanda hızla yükselen bir proteindir. ProlaktinSüt hormonuProlaktin, beyindeki hipofiz bezinden salgılanan ve doğum sonrası süt yapımını sağlayan hormondur. Protein elektroforeziSerum protein elektroforeziSerum protein elektroforezi, kandaki proteinleri elektrik alanında ayırarak albümin ve alfa-1, alfa-2, beta, gama globulin oranlarını gösteren testtir. PSAProstat spesifik antijenPSA, prostat bezinin ürettiği bir proteindir ve kandaki düzeyi prostat hastalıklarının değerlendirilmesinde kullanılır. Pıhtılaşma faktörü düzeyleriFaktör VIII, IX, XI ve diğer faktör aktiviteleriPıhtılaşma faktörü testleri, kanın pıhtılaşmasını sağlayan proteinlerin her birinin ne kadar çalıştığını ölçer. QuantiFERON (IGRA) testiİnterferon gama salınım testiQuantiFERON, tüberküloz (verem) mikrobuyla karşılaşıp karşılaşmadığınızı kan örneğiyle gösteren bir testtir. RDWEritrosit dağılım genişliğiRDW, kırmızı kan hücrelerinin (alyuvarların) birbirine göre ne kadar farklı büyüklükte olduğunu gösteren hemogram değeridir. RetikülositRetikülosit sayımıRetikülositler kemik iliğinden kana yeni çıkmış genç kırmızı kan hücreleridir. RF (romatoid faktör)Romatoid faktörRomatoid faktör (RF), bağışıklık sisteminin kendi antikorlarına karşı ürettiği bir antikordur. SedimantasyonEritrosit çökme hızı (ESH)Sedimantasyon, kırmızı kan hücrelerinin bir tüpte bir saatte ne kadar çöktüğünü ölçen eski ve basit bir iltihap tahlilidir; sonuç mm/saat olarak verilir. SelenyumSerum selenyum düzeyiSelenyum, tiroit hormonlarının çalışmasında ve hücreleri oksidatif hasardan koruyan enzimlerde görev alan bir eser elementtir. Selofan bant testi (oksiyür)Perianal selofan bant yöntemiSelofan bant testi, kıl kurdu (oksiyür) yumurtalarını saptamak için makat çevresine şeffaf bant yapıştırılıp mikroskopla incelenmesidir. Semen kültürüMeni kültürüSemen kültürü, meni örneğinde bakteri üreyip üremediğini araştırır. Serbest hafif zincir ve immünfiksasyonSerum serbest kappa-lambda hafif zincir ölçümü ve immünfiksasyon elektroforeziSerbest hafif zincir testi, plazma hücrelerinin ürettiği kappa ve lambda hafif zincirlerini ölçer. Serbest PSASerbest/total PSA oranıSerbest PSA, kandaki prostat spesifik antijenin proteinlere bağlı olmayan kısmıdır. Serbest T4 ve T3sT4 (FT4) ve sT3 (FT3)Serbest T4 (sT4) ve serbest T3 (sT3), tiroit bezinin ürettiği ve kanda aktif olarak dolaşan hormonlardır. SeruloplazminSerum seruloplazmin ve bakırSeruloplazmin, kanda bakırı taşıyan ve karaciğerde üretilen bir proteindir. Serum demiri ve TİBCDemir bağlama kapasitesi, transferrin satürasyonuSerum demiri kanda dolaşan demir miktarını, TİBC (total demir bağlama kapasitesi) ise kandaki demiri taşıyan proteinin (transferrin) ne kadar demir bağlayabileceğini gösterir. Serum ve idrar osmolalitesiOzmolalite ölçümüOsmolalite, kanda ya da idrarda çözünmüş parçacıkların yoğunluğunu gösterir. SHBGSeks hormonu bağlayıcı globulinSHBG, karaciğerde üretilen ve kanda testosteron ile östrojeni bağlayıp taşıyan bir proteindir. Sistatin CSerum sistatin CSistatin C, vücuttaki hemen tüm hücrelerin sabit hızda ürettiği ve böbreklerde süzülen küçük bir proteindir. SpermiyogramSemen (meni) analiziSpermiyogram, meni örneğinde sperm sayısı, hareketi ve şeklinin incelendiği testtir. Tam idrar tahliliİdrar analizi (TİT)Tam idrar tahlili, idrarın fiziksel ve kimyasal özelliklerini ve mikroskopta görülen hücreleri inceleyen basit bir testtir. TDBK ve transferrin satürasyonuTotal demir bağlama kapasitesiTotal demir bağlama kapasitesi (TDBK), kanda demiri taşıyan transferrin proteininin bağlayabileceği toplam demir miktarıdır. Ter testiTerde klor ölçümüTer testi, kolun küçük bir bölgesinde terlemenin uyarılmasıyla toplanan terde klor miktarının ölçüldüğü ağrısız bir testtir. TestosteronTotal ve serbest testosteronTestosteron, erkeklerde testislerde, kadınlarda yumurtalık ve böbreküstü bezlerinde az miktarda üretilen erkeklik hormonudur. TiroglobulinTiroglobulin ve anti-tiroglobulinTiroglobulin, tiroit bezinin hormon yapmak için ürettiği bir proteindir. Tokluk kan şekeriYemek sonrası kan şekeriTokluk kan şekeri, yemeğe başladıktan yaklaşık 2 saat sonra ölçülen kan şekeridir. Toksikoloji taraması (idrarda madde testi)İdrar ve kanda ilaç-madde taramasıToksikoloji taraması, idrar ya da kanda bazı ilaç ve madde gruplarının bulunup bulunmadığını gösteren bir testtir. Topuk kanı (yenidoğan taraması)Yenidoğan metabolik ve endokrin hastalık taramasıTopuk kanı testi, yenidoğan bebeğin topuğundan birkaç damla kan alınarak, erken tedavi edilmediğinde kalıcı zarar bırakabilecek hastalıkların taranmasıdır. TORCH testleriToksoplazma, rubella, CMV ve herpes antikorlarıTORCH, gebelikte bebeğe geçebilen bazı enfeksiyonların baş harflerinden oluşan bir test grubudur: Toksoplazma, Rubella (kızamıkçık), Sitomegalovirüs (CMV) ve Herpes. Total kolesterolToplam kolesterolTotal kolesterol, kandaki LDL (“kötü”), HDL (“iyi”) ve diğer kolesterol türlerinin toplamıdır. Total protein ve globulinSerum total protein, albümin/globulin oranıTotal protein testi, kandaki albümin ve globulinlerin toplam miktarını ölçer. Total IgEİmmünoglobulin ETotal IgE, kanda alerjik reaksiyonlardan sorumlu immünoglobulin E antikorlarının toplam miktarını gösterir. TRAb (TSH reseptör antikoru)TSH reseptör antikoruTRAb, tiroid bezini aşırı çalışmaya zorlayan antikorları gösterir ve Graves hastalığının en özgül testidir. TrigliseritKan yağıTrigliserit, kanda en çok bulunan yağ türüdür ve vücudun enerji deposudur. TriptazSerum mast hücresi triptazıTriptaz, mast hücrelerinden salınan bir enzimdir. Tromboelastografi (TEG/ROTEM)Viskoelastik pıhtılaşma testleriTromboelastografi, kanın pıhtılaşma sürecini başlangıcından pıhtının çözülmesine kadar bütün olarak ve dakikalar içinde gösteren bir testtir. Trombofili paneliKalıtsal ve edinsel pıhtılaşma eğilimi testleriTrombofili paneli, kanın normalden kolay pıhtılaşmasına yol açan kalıtsal ya da sonradan kazanılmış durumları araştıran test grubudur. Trombosit (PLT)Kan pulcuğuTrombositler, kanamayı durdurmak için pıhtı oluşumunu başlatan küçük kan hücreleridir; hemogramda PLT olarak yazar. Trombosit fonksiyon testleriTrombosit agregasyon ve fonksiyon testleriTrombosit fonksiyon testleri, trombosit sayısı normal olduğu halde kanama eğilimi olan kişilerde trombositlerin işlevini değerlendirir. Trombositoz (trombosit yüksekliği)Trombosit sayısında artışTrombositoz, kandaki trombosit sayısının normalin üzerinde olmasıdır. TroponinKalp kası hasarı belirteciTroponin, kalp kası hücrelerinde bulunan ve kalp kası hasar gördüğünde kana geçen bir proteindir. TSHTiroit uyarıcı hormonTSH, beyindeki hipofiz bezinin tiroidi çalıştırmak için salgıladığı hormondur ve tiroit fonksiyonunun en duyarlı tarama tahlilidir. Tümör belirteçleri (CEA, CA 125, CA 19-9)Tümör markerlarıTümör belirteçleri, bazı kanserlerde kanda yükselebilen maddelerdir; CEA, CA 125, CA 19-9, CA 15-3 ve AFP en bilinenleridir. Vajinal kültür ve akıntı incelemesiVajinal sürüntü kültürüVajinal kültür ve sürüntü incelemesi, anormal akıntı, kaşıntı ve kokunun nedenini belirlemek için alınır. VDRL ve TPHAFrengi (sifiliz) testleriVDRL (ya da RPR) ve TPHA, frengiye (sifiliz) neden olan bakteriye karşı kanda oluşan antikorları araştıran testlerdir. Von Willebrand testivon Willebrand faktör antijeni ve aktivitesiVon Willebrand faktörü, trombositlerin damar duvarına yapışmasını sağlayan bir pıhtılaşma proteinidir. Yara kültürüYara sürüntü ve doku kültürüYara kültürü, iltihaplı ya da iyileşmeyen bir yaradan alınan örnekte hangi mikropların ürediğini ve hangi antibiyotiklere duyarlı olduğunu gösterir. ÇinkoSerum çinko düzeyiÇinko, bağışıklık sistemi, yara iyileşmesi, tat-koku duyusu, saç ve tırnak sağlığı için gerekli bir mineraldir. ÜreKan üre azotu (BUN)Üre, proteinlerin parçalanmasıyla karaciğerde oluşan ve böbreklerle atılan bir atık maddedir. Ürik asitÜrik asit, pürin adı verilen maddelerin parçalanmasıyla oluşan ve böbreklerle atılan bir atıktır. Ürobilinojen ve idrarda bilirubinİdrar şerit testinde ürobilinojen ve bilirubinÜrobilinojen, bilirubinin bağırsakta bakterilerce dönüştürülmesiyle oluşan ve az miktarda idrara geçen bir maddedir. IGF-1 ve büyüme hormonuİnsülin benzeri büyüme faktörü-1 (somatomedin C)IGF-1, büyüme hormonunun etkisiyle karaciğerde üretilen ve büyüme hormonu düzeyini dolaylı olarak gösteren bir proteindir. INRPT-INR (protrombin zamanı)INR, kanın ne kadar sürede pıhtılaştığını standart bir ölçekle gösteren tahlildir. Şeker yükleme testi (OGTT)Oral glukoz tolerans testiŞeker yükleme testi (OGTT), açken kan şekeri ölçüldükten sonra 75 gram glukoz içeren şekerli su içilip 2 saat sonra yeniden ölçüm yapılan testtir.

24 saatlik pH-metre (reflü testi)Ambulatuvar 24 saatlik özofageal pH ve empedans izlemi24 saatlik pH-metre, burundan yemek borusuna yerleştirilen ince bir kateterle bir gün boyunca mideden yemek borusuna kaçan asidin ölçülmesidir. 6 dakika yürüme testiAltı dakika yürüme testi6 dakika yürüme testi, kişinin düz bir koridorda kendi temposunda altı dakikada yürüyebildiği mesafenin ölçüldüğü basit bir testtir. Alerji testi (deri prick testi)Alerji testi, kişinin ev tozu akarı, polen, hayvan tüyü, küf mantarı ya da besinler gibi hangi maddelere karşı alerjisi olduğunu belirlemek için yapılır. AmniyosentezAmniyosentez, ultrason eşliğinde anne karnından ince bir iğneyle rahim içindeki bebeği çevreleyen sıvıdan (amniyon sıvısı) az miktarda örnek alınmasıdır. Anal manometriAnorektal manometriAnal manometri, makattan yerleştirilen ince bir kateterle anüs kaslarının gücünü, rektum duyarlılığını ve dışkılama sırasında kasların uyumunu ölçen bir testtir. Anjiyografi (anjiyo)Koroner anjiyografiKoroner anjiyografi, kol ya da kasıktaki bir atardamardan ince bir tüple (kateter) kalbe ulaşılıp kontrast madde verilerek kalbi besleyen damarların röntgenle görüntülenmesidir. AnoskopiAnal kanalın kısa bir aletle muayenesiAnoskopi, makattan birkaç santimetre ilerletilen kısa, içi boş bir aletle anal kanal ve rektumun son kısmının muayene edildiği basit bir işlemdir. Ayak bileği-kol indeksi (ABI)Ankle-brachial indexAyak bileği-kol indeksi (ABI), ayak bileğinden ve koldan ölçülen sistolik tansiyonların oranıdır ve bacak atardamarlarındaki tıkanıklığı (periferik arter hastalığı) araştırmada kullanılan basit bir testtir. Batın ultrasonu (tüm batın USG)Karın ultrasonografisiBatın ultrasonu, ses dalgalarıyla karaciğer, safra kesesi, pankreas, dalak, böbrekler, mesane ve karın içi büyük damarları görüntüleyen ağrısız ve radyasyonsuz bir tetkiktir. Bebek kalça ultrasonu (Graf yöntemi)Gelişimsel kalça displazisi taramasıBebek kalça ultrasonu, gelişimsel kalça displazisi (doğuştan kalça çıkığı) taramasında kullanılan, radyasyon içermeyen bir incelemedir. Bel MR (lomber MR)Lomber vertebra manyetik rezonans görüntülemeBel MR’ı, bel omurlarını, diskleri, omurilik kanalını ve sinir köklerini radyasyonsuz ve ayrıntılı gösteren tetkiktir. BERA (ABR) işitme testiBeyin sapı uyarılmış cevap odyometrisiBERA (ABR), kulağa verilen seslere işitme siniri ve beyin sapının verdiği elektriksel yanıtın başa yapıştırılan elektrotlarla ölçülmesidir. Biyofizik profilFetal biyofizik profil (BPP)Biyofizik profil, gebeliğin son döneminde bebeğin iyilik halini değerlendirmek için ultrason ve NST’nin birlikte kullanıldığı bir incelemedir. BiyopsiDoku örneği alınmasıBiyopsi, vücuttaki bir dokudan küçük bir parça alınarak patoloji laboratuvarında mikroskopla incelenmesidir. Boyun MR (servikal MR)Servikal vertebra manyetik rezonans görüntülemeBoyun MR’ı, boyun omurlarını, diskleri, omuriliği ve kola giden sinir köklerini ayrıntılı gösteren tetkiktir. BronkoskopiBronkoskopi, ince ve esnek bir kameranın burun ya da ağızdan girilerek soluk borusu ve akciğerdeki hava yollarının içinin incelendiği tetkiktir. BT kolonografi (sanal kolonoskopi)Bilgisayarlı tomografi kolonografiBT kolonografi, kalın bağırsağın tomografiyle üç boyutlu görüntülenmesidir ve halk arasında “sanal kolonoskopi” olarak bilinir. Check-upCheck-up, belirti yokken yaş, cinsiyet ve risklere göre seçilmiş muayene, tahlil ve taramalarla hastalıkların erken yakalanmasını amaçlayan sağlık değerlendirmesidir. Deri biyopsisi (punch biyopsi)Deriden doku örneği alınmasıDeri biyopsisi, tanısı muayeneyle konamayan deri lezyonlarından küçük bir doku örneği alınarak mikroskop altında incelenmesidir. Dermatoskopi (ben kontrolü)DermoskopiDermatoskopi, dermatoloğun ışıklı ve büyüteçli bir cihazla benleri ve cilt lezyonlarını çıplak gözle görülemeyen ayrıntılarıyla incelemesidir. Dinamik böbrek sintigrafisi (MAG3/DTPA)Diüretikli dinamik renal sintigrafiDinamik böbrek sintigrafisi, böbreklerin işlevini ve idrarın böbrekten mesaneye akışını zaman içinde görüntüler. DLCO (akciğer difüzyon kapasitesi)Karbonmonoksit difüzyon kapasitesiDLCO, solunan gazın akciğer keseciklerinden kana ne kadar iyi geçtiğini ölçen bir solunum fonksiyon testidir. DMSA sintigrafisiStatik böbrek sintigrafisiDMSA sintigrafisi, böbreğin işlev gören dokusunu görüntüleyen bir nükleer tıp incelemesidir. Doppler ultrasonRenkli Doppler ultrasonografiDoppler ultrason, damarlardaki kan akışının hızını ve yönünü gösteren özel bir ultrason incelemesidir. EEGElektroensefalografiEEG, kafa derisine yerleştirilen elektrotlarla beynin elektriksel aktivitesini kaydeden ağrısız bir testtir. Efor testiEgzersiz EKG testi (koşu bandı testi)Efor testi, koşu bandında giderek artan hız ve eğimde yürürken EKG, tansiyon ve nabzın kaydedildiği bir testtir. EKGElektrokardiyografiEKG, kalbin elektriksel aktivitesini göğse, kollara ve bacaklara yapıştırılan elektrotlarla kaydeden, birkaç dakikalık ağrısız bir testtir. Ekokardiyografi (EKO)Kalp ultrasonuEkokardiyografi (EKO), kalbin ultrasonla incelenmesidir. Elastografi (FibroScan)Karaciğer sertlik ölçümüElastografi, ultrason benzeri bir cihazla dokunun sertliğinin ölçüldüğü, iğnesiz ve ağrısız bir tetkiktir. Elektrofizyolojik çalışma (EPS)Kalbin elektriksel sisteminin kateterle incelenmesiElektrofizyolojik çalışma, kasıktaki toplardamardan kalbe ince kateterler ilerletilerek kalbin elektrik iletim sisteminin ayrıntılı incelendiği bir işlemdir. EMGElektromiyografi (sinir iletim testi)EMG, sinirlerin elektrik iletim hızını ve kasların elektriksel aktivitesini ölçen bir testtir. Endoskopi (gastroskopi)Üst gastrointestinal endoskopiEndoskopi (gastroskopi), ucunda kamera bulunan ince ve esnek bir tüple ağızdan girilerek yemek borusu, mide ve on iki parmak bağırsağının incelenmesidir. Endoskopik ultrason (EUS)EndosonografiEndoskopik ultrason, ucunda küçük bir ultrason başlığı bulunan endoskopla mide ve onikiparmak bağırsağından yakın organların incelenmesidir. ERCPEndoskopik retrograd kolanjiyopankreatografiERCP, ağızdan ilerletilen bir endoskopla on iki parmak bağırsağına ulaşılıp safra ve pankreas kanallarının ağzından girilerek yapılan hem görüntüleme hem tedavi işlemidir. FeNO testi (nefeste nitrik oksit)Fraksiyone ekshale nitrik oksit ölçümüFeNO testi, verilen nefesteki nitrik oksit düzeyini ölçerek hava yollarındaki alerjik (eozinofilik) iltihabı gösterir. Fetal ekokardiyografiAnne karnındaki bebeğin kalp ultrasonuFetal ekokardiyografi, anne karnındaki bebeğin kalbinin yapısını ve ritmini ayrıntılı olarak inceleyen özel bir ultrasondur. Fundus floresein anjiyografisi (FFA)Göz anjiyografisiFundus floresein anjiyografisi, koldan damara verilen sarı renkli bir boyanın göz damarlarından geçişinin özel kamerayla fotoğraflanmasıdır. Gebelikte tarama testleri (ikili, üçlü, NIPT)Gebelikte tarama testleri, bebekte Down sendromu gibi kromozom farklılıkları ve bazı yapısal sorunlar açısından risk hesaplayan testlerdir. Genetik testlerKaryotip, mikrodizin, gen paneli ve ekzom analiziGenetik testler, kromozomlardaki ya da genlerdeki değişiklikleri araştırarak kalıtsal hastalıkların tanısında, taşıyıcılığın belirlenmesinde ve bazı kanser risklerinin değerlendirilmesinde kullanılır. Görme alanı testiPerimetriGörme alanı testi (perimetri), kişi tam karşıya bakarken çevresel görme alanının ne kadar geniş olduğunu ve kör noktalar bulunup bulunmadığını ölçer. Göz dibi muayenesiFundus muayenesi (fundoskopi)Göz dibi muayenesi, göz hekiminin göz bebeğinden ışıkla bakarak retinayı (ağ tabaka), görme sinirini ve damarları incelemesidir. Göz numarası ölçümü (refraksiyon)Otorefraktometre ve subjektif refraksiyonGöz numarası ölçümü, gözün ışığı retinaya ne kadar doğru odakladığının belirlenmesidir. HolterRitim Holter ve tansiyon HolterHolter, günlük yaşamınızı sürdürürken kalp ritmini (ritim Holter) ya da tansiyonu (tansiyon Holter) genellikle 24 saat boyunca kaydeden taşınabilir bir cihazdır. HSG (rahim filmi)HisterosalpingografiHSG (histerosalpingografi), rahim ağzından verilen kontrast maddeyle rahim boşluğunun ve tüplerin röntgenle görüntülendiği tetkiktir. İnce iğne aspirasyon biyopsisiİİAB (tiroit nodülü biyopsisi)İnce iğne aspirasyon biyopsisi, çok ince bir iğneyle nodül ya da kitleden hücre örneği alınmasıdır. İşeme sistoüretrografisi (VCUG)Voiding sistoüretrografiİşeme sistoüretrografisi, idrar sondasıyla mesaneye kontrast madde verilip çocuğun idrar yaparken röntgenle görüntülenmesidir. Kalp MRKardiyak manyetik rezonans görüntülemeKalp MR, kalp kasının yapısını, kalp boşluklarının büyüklüğünü ve pompa gücünü radyasyon kullanmadan çok ayrıntılı gösteren bir tetkiktir. Kapsül endoskopiKapsül endoskopi, içinde küçük bir kamera bulunan ilaç büyüklüğündeki bir kapsülün yutulmasıyla ince bağırsağın görüntülendiği tetkiktir. Kardiyopulmoner egzersiz testi (KPET)Gaz analizli egzersiz testiKardiyopulmoner egzersiz testi, bisiklet ya da koşu bandında egzersiz sırasında soluk alıp verilen oksijen ve karbondioksitin maske ile ölçüldüğü bir testtir. Karotis DopplerBoyun damarları (karotis-vertebral) Doppler ultrasonuKarotis Doppler, beyne kan taşıyan boyun damarlarının (karotis ve vertebral arterler) ultrasonla incelenmesidir. Kemik iliği biyopsisiKemik iliği aspirasyonu ve biyopsisiKemik iliği biyopsisi, kan hücrelerinin üretildiği kemik iliğinden, çoğunlukla kalça kemiğinin arka kısmından iğneyle örnek alınmasıdır. Kemik sintigrafisiTüm vücut kemik sintigrafisiKemik sintigrafisi, damardan verilen çok az miktarda radyoaktif maddenin kemikte yapım-yıkımın arttığı bölgelerde birikmesiyle tüm iskeleti tek seferde görüntüleyen bir nükleer tıp incelemesidir. Kemik yaşıEl-bilek grafisiyle kemik yaşı tayiniKemik yaşı, çocuğun iskelet olgunluğunun genellikle sol el ve el bileği grafisiyle değerlendirilmesidir. Kemik yoğunluğu ölçümü (DEXA)Kemik mineral dansitometrisiKemik yoğunluğu ölçümü (DEXA), çok düşük dozda X ışınıyla kalça ve bel kemiklerinin mineral yoğunluğunu ölçen, birkaç dakikalık ağrısız bir testtir. KolonoskopiKalın bağırsağın kamerayla incelenmesiKolonoskopi, ucunda kamera bulunan esnek bir tüple makattan girilerek kalın bağırsağın tamamının incelenmesidir. KolposkopiKolposkopi, rahim ağzının (serviks) büyüteçli özel bir mikroskopla ayrıntılı incelendiği muayenedir. Kontrast madde (ilaçlı çekim)Kontrast madde, tomografi, MR ve anjiyografi gibi görüntülemelerde damarların ve organların daha net görünmesi için kullanılan ilaçtır; halk arasında “ilaçlı çekim” denir. Kornea topografisiKornea haritalama (topografi ve tomografi, pakimetri)Kornea topografisi, gözün ön saydam tabakası korneanın yüzey eğriliğini ve kalınlığını haritalayan, temassız ve kısa süren bir tetkiktir. Koroner BT anjiyografiBilgisayarlı tomografi ile koroner anjiyografiKoroner BT anjiyografi, damardan verilen kontrast madde ve hızlı tomografi cihazlarıyla kalbi besleyen koroner damarların görüntülendiği tetkiktir. Koroner kalsiyum skoruKoroner arter kalsiyum skorlaması (BT)Koroner kalsiyum skoru, kontrast madde verilmeden yapılan kısa bir bilgisayarlı tomografiyle kalp damarlarındaki kireçlenmenin ölçülmesidir. Koryon villus örneklemesi (CVS)Plasentadan doku örneği alınarak genetik incelemeKoryon villus örneklemesi, gebeliğin 11–14. LaringoskopiGırtlak ve ses tellerinin endoskopik muayenesiLaringoskopi, gırtlak (larinks) ve ses tellerinin ince bir kamera ya da ayna yardımıyla incelenmesidir. Lomber ponksiyon (belden su alma)Lomber ponksiyon, bel omurlarının arasından ince bir iğneyle beyin ve omuriliği çevreleyen beyin-omurilik sıvısından (BOS) örnek alınmasıdır. MamografiMeme röntgeniMamografi, memelerin düşük dozlu röntgen ışınlarıyla görüntülenmesidir ve meme kanserini ele gelmeden önce yakalayabilen en etkili tarama yöntemidir. Meme MRKontrastlı meme manyetik rezonans görüntülemeMeme MR’ı, damardan verilen kontrast maddeyle meme dokusunu çok ayrıntılı gösteren bir tetkiktir. Meme tomosentezi (3D mamografi)Dijital meme tomosenteziMeme tomosentezi, memenin farklı açılardan çok sayıda ince kesit halinde görüntülendiği gelişmiş bir mamografi türüdür. Meme ultrasonuMeme ve koltuk altı ultrasonografisiMeme ultrasonu, ses dalgalarıyla meme dokusunun ve koltuk altı lenf düğümlerinin incelendiği, radyasyon içermeyen tetkiktir. Metakolin provokasyon testiBronş provokasyon testiMetakolin testi, hava yollarının aşırı duyarlı olup olmadığını göstermek için giderek artan miktarlarda metakolin solutularak her adımda solunum fonksiyonlarının ölçüldüğü bir testtir. Mide boşalma sintigrafisiGastrik boşalma sintigrafisiMide boşalma sintigrafisi, az miktarda radyoaktif madde eklenmiş standart bir öğün yendikten sonra midenin ne kadar sürede boşaldığını görüntüleyen bir testtir. Miyokard perfüzyon sintigrafisi (talyum testi)Efor ve istirahat miyokard perfüzyon sintigrafisiMiyokard perfüzyon sintigrafisi, damardan verilen az miktarda radyoaktif madde ile kalp kasının kanlanmasının efor ya da ilaçla zorlama sırasında ve istirahatte görüntülenmesidir. MRManyetik rezonans görüntülemeMR (manyetik rezonans), güçlü bir mıknatıs ve radyo dalgalarıyla vücudun içini ayrıntılı gösteren bir görüntüleme yöntemidir. MR anjiyografiManyetik rezonans anjiyografiMR anjiyografi, damarların manyetik rezonansla, çoğu zaman kontrast madde gerekmeden görüntülendiği tetkiktir. MR enterografiİnce bağırsak MR görüntülemesiMR enterografi, içilen özel bir sıvıyla ince bağırsağın genişletilmesinin ardından bağırsak duvarının MR ile ayrıntılı görüntülenmesidir. MRCPManyetik rezonans kolanjiyopankreatografiMRCP, safra yollarını ve pankreas kanalını iğne ya da endoskop kullanmadan MR ile görüntüleyen bir tetkiktir. Multiparametrik prostat MRmpMR ve PI-RADSMultiparametrik prostat MR, prostat bezinin birkaç farklı MR tekniğiyle ayrıntılı incelenmesidir. Nazal endoskopiBurun ve geniz endoskopisiNazal endoskopi, ince bir kamerayla burun içinin, sinüs ağızlarının ve genizin muayenehane koşullarında incelenmesidir. NST (non-stres test)Fetal kalp hızı ve kasılma izlemiNST (non-stres test), gebeliğin son döneminde bebeğin kalp atışları ile rahim kasılmalarının karna yerleştirilen iki kayıt cihazıyla genellikle 20–40 dakika kaydedildiği testtir. OAE (yenidoğan işitme taraması)Otoakustik emisyon testiOAE (otoakustik emisyon), iç kulaktaki tüy hücrelerinin sese karşı ürettiği çok küçük yankıların kulağa yerleştirilen bir uçla ölçüldüğü hızlı ve ağrısız bir testtir. OCT (optik koherens tomografi)OCT (optik koherens tomografi), ışık dalgalarıyla gözün arka tabakası olan retinanın, sarı noktanın (makula) ve görme sinirinin kesitsel görüntüsünü saniyeler içinde oluşturan, temassız ve ağrısız bir göz tetkikidir. Odyometri (işitme testi)Saf ses odyometrisiOdyometri, ses geçirmez bir kabinde kulaklıktan verilen farklı frekans ve şiddetteki seslerle işitme düzeyini ölçen testtir. Pakimetri (kornea kalınlığı ölçümü)Santral kornea kalınlığı ölçümüPakimetri, gözün saydam ön tabakası olan korneanın kalınlığının ultrason ya da optik yöntemle ölçülmesidir. Paratiroit sintigrafisiMIBI paratiroit sintigrafisiParatiroit sintigrafisi, fazla çalışan paratiroit bezinin (çoğunlukla bir adenomun) yerini bulmak için yapılan nükleer tıp incelemesidir. PET-BTPozitron emisyon tomografisiPET-BT, damar yoluyla verilen az miktarda radyoaktif işaretli şeker (FDG) ile hücrelerin metabolik aktivitesini gösteren ve tomografiyle birleştirilen bir görüntüleme yöntemidir. Polisomnografi (uyku testi)Polisomnografi, kişinin bir gece uyku laboratuvarında uyurken beyin dalgalarının, göz ve kas hareketlerinin, solunumun, kandaki oksijen düzeyinin, kalp ritminin ve horlamanın birlikte kaydedildiği uyku testidir. PPD testiTüberkülin deri testi ve IGRA (Quantiferon)PPD testi, verem (tüberküloz) mikrobuyla karşılaşılıp karşılaşılmadığını araştırmak için ön kol derisinin içine az miktarda tüberkülin verilmesi ve 48–72 saat sonra oluşan sertliğin ölçülmesidir. Pulmoner BT anjiyografiAkciğer damarlarının kontrastlı BT ile görüntülenmesiPulmoner BT anjiyografi, damardan verilen kontrast madde ile akciğer atardamarlarının görüntülendiği bilgisayarlı tomografi incelemesidir. RöntgenDirekt grafi (film)Röntgen (direkt grafi), düşük dozda X ışınıyla kemiklerin, akciğerlerin ve bazı organların iki boyutlu görüntüsünü alan en eski ve en hızlı görüntüleme yöntemidir. Schirmer testiGözyaşı miktarı ölçümüSchirmer testi, alt göz kapağına yerleştirilen ince kâğıt şeritlerin belirli sürede ne kadar ıslandığına bakılarak gözyaşı üretiminin ölçülmesidir. Servikal uzunluk ölçümüTransvajinal ultrasonla rahim ağzı uzunluğu ölçümüServikal uzunluk ölçümü, rahim ağzının uzunluğunun vajinal ultrasonla ölçülmesidir. SintigrafiNükleer tıp görüntülemesiSintigrafi, damardan ya da ağızdan verilen çok az miktarda radyoaktif işaretli maddenin organlarda nasıl dağıldığını özel kameralarla görüntüleyen nükleer tıp tetkikidir. SistoskopiSistoskopi, idrar kanalından ince bir kameranın ilerletilerek idrar yolu ve mesanenin içinin incelendiği işlemdir. Smear ve HPV testiServikal kanser taraması (Pap smear)Smear ve HPV testi, rahim ağzından (serviks) alınan hücre örneğinde kansere dönüşebilecek değişikliklerin ve yüksek riskli HPV virüsünün araştırıldığı tarama testleridir. Solunum fonksiyon testi (SFT)SpirometriSolunum fonksiyon testi (spirometri), bir ağızlığa güçlü ve hızlı nefes verilerek akciğerlerin kapasitesinin ve hava yollarındaki daralmanın ölçüldüğü bir testtir. Sonohisterografi (salin infüzyon ultrasonu)Salin infüzyon sonohisterografiSonohisterografi, rahim içine ince bir kateterle steril serum verilerek vajinal ultrasonla rahim boşluğunun ayrıntılı incelenmesidir. Stres ekokardiyografiEgzersiz ya da ilaçla yapılan stres ekokardiyografisiStres ekokardiyografi, kalbin egzersizle ya da kalp hızını artıran bir ilaçla zorlanması sırasında ve sonrasında ultrasonla görüntülenmesidir. Tansiyon holteriAmbulatuvar kan basıncı izlemi (ABPM)Tansiyon holteri, kola takılan bir manşet ve bele asılan küçük bir cihazla 24 saat boyunca, gündüz 15–30 dakikada, gece 30–60 dakikada bir tansiyonun otomatik ölçülmesidir. Tilt testiEğik masa testiTilt testi, açıklanamayan bayılmaların nedenini araştırmak için kişinin hareket edebilen bir masaya bağlanıp yatar pozisyondan dik pozisyona getirildiği ve bu sırada tansiyon ile nabzın sürekli izlendiği testtir. TimpanometriOrta kulak basınç testiTimpanometri, kulak yoluna yerleştirilen küçük bir uçla basınç değiştirilerek kulak zarının hareketliliğinin ve orta kulaktaki basıncın ölçüldüğü testtir. Tiroit sintigrafisiTiroit bezinin nükleer tıp görüntülemesiTiroit sintigrafisi, radyoaktif işaretli bir maddenin tiroit bezinde nasıl dağıldığını göstererek bezin çalışma durumunu değerlendirir. Tiroit ultrasonuTiroit bezi ultrasonografisiTiroit ultrasonu, boyundaki tiroit bezinin boyutunu, dokusunu (parankim) ve nodüllerini ses dalgalarıyla gösteren, ağrısız ve radyasyonsuz tetkiktir. Tomografi (BT)Bilgisayarlı tomografiBilgisayarlı tomografi (BT), röntgen ışınlarıyla vücudun kesit kesit görüntüsünü oluşturan hızlı bir görüntüleme yöntemidir. TonometriGöz içi basıncı ölçümüTonometri, göz içindeki sıvının oluşturduğu basıncın, yani halk arasında “göz tansiyonu” denen değerin ölçülmesidir. Torasentez ve parasentezAkciğer zarı ve karın boşluğundan sıvı alınmasıTorasentez, akciğer zarları arasında biriken sıvının (plevral efüzyon) göğüs duvarından iğneyle alınması; parasentez ise karın boşluğunda biriken sıvının (asit) karın duvarından alınmasıdır. Transfontanel ultrason (bebek beyin ultrasonu)Bıngıldaktan yapılan kraniyal ultrasonTransfontanel ultrason, bebeklerde bıngıldak açıkken ultrason probunun bıngıldak üzerine konulmasıyla beynin görüntülenmesidir. Transrektal ultrason (TRUS)Rektum yoluyla prostat ultrasonuTransrektal ultrason, ince bir ultrason probunun makattan yerleştirilerek prostatın yakından görüntülendiği bir incelemedir. Transvajinal ultrasonVajinal yoldan ultrasonografiTransvajinal ultrason, ince bir ultrason probunun vajinaya yerleştirilmesiyle rahim, yumurtalıklar ve erken gebeliğin yakından görüntülendiği bir tetkiktir. Transözofageal ekokardiyografi (TEE)Yemek borusundan yapılan kalp ultrasonuTransözofageal ekokardiyografi, ucunda ultrason probu bulunan ince bir tüpün yemek borusuna ilerletilerek kalbin arkadan, çok yakından görüntülendiği bir incelemedir. TrikoskopiSaçlı deri ve kılların dermatoskopik incelemesiTrikoskopi, saçlı derinin ve saç tellerinin el dermatoskobu ya da dijital kamerayla büyütülerek incelenmesidir. Tru-cut biyopsiKalın iğne (kor) biyopsisiTru-cut biyopsi, ince iğne biyopsisinden daha kalın, özel kesici bir iğneyle şüpheli dokudan silindir şeklinde doku parçası alınmasıdır. Tırnak dibi kapilleroskopisiNailfold kapilleroskopiKapilleroskopi, tırnak dibindeki kılcal damarların özel bir büyüteç ya da mikroskopla incelendiği ağrısız bir muayene yöntemidir. Ultrason (USG)UltrasonografiUltrason (USG), yüksek frekanslı ses dalgalarıyla organların görüntüsünü oluşturan, ağrısız ve radyasyonsuz bir tetkiktir. Umbilikal arter DopplerGebelikte göbek kordonu ve bebek damarlarının Doppler ultrasonuUmbilikal arter Doppler, göbek kordonundaki kan akımını ölçerek plasentanın bebeği ne kadar iyi beslediğini değerlendirir. Ventilasyon-perfüzyon (V/Q) sintigrafisiAkciğer ventilasyon ve perfüzyon sintigrafisiVentilasyon-perfüzyon sintigrafisi, akciğerlere giden hava ve kan akımını ayrı ayrı gösteren bir nükleer tıp incelemesidir. Venöz Doppler (bacak toplardamar ultrasonu)Alt ekstremite venöz Doppler ultrasonografiVenöz Doppler, bacak toplardamarlarında kan akışını ve pıhtı (derin ven trombozu) olup olmadığını ses dalgalarıyla gösteren ağrısız bir tetkiktir. VEP (görsel uyarılmış potansiyel)Görsel uyarılmış potansiyeller testiVEP, ekranda değişen dama tahtası desenine bakarken görme yollarının beyinde oluşturduğu elektriksel yanıtın başa yerleştirilen elektrotlarla ölçülmesidir. VideolaringostroboskopiSes tellerinin stroboskopik ışıkla incelenmesiVideolaringostroboskopi, ses tellerinin konuşma sırasındaki titreşimlerini yavaşlatılmış gibi görüntüleyen özel bir muayenedir. VNG (denge testi)VideonistagmografiVNG (videonistagmografi), baş dönmesi ve dengesizliğin iç kulaktan mı yoksa beyinden mi kaynaklandığını anlamak için göz hareketlerinin özel kameralı gözlükle kaydedildiği testtir. Wood lambası muayenesiUltraviyole A ışığıyla deri muayenesiWood lambası, karanlık bir odada deriye uzun dalga boylu ultraviyole ışık tutularak yapılan basit bir muayenedir. Yama testi (patch test)Kontakt alerji testiYama testi, ciltle temas eden maddelere karşı gelişen gecikmiş tip alerjiyi (kontakt dermatit) araştıran testtir. Yüksek çözünürlüklü akciğer BT (HRCT)Yüksek rezolüsyonlu bilgisayarlı tomografiHRCT, akciğer dokusunu ince kesitlerle çok ayrıntılı gösteren özel bir tomografi tekniğidir. Özofagus manometrisiYemek borusu basınç ölçümü (yüksek çözünürlüklü manometri)Özofagus manometrisi, burundan yemek borusuna yerleştirilen ince bir kateterle yutkunma sırasında yemek borusu kaslarının ve alt kapakçığın (alt özofagus sfinkteri) basıncının ölçülmesidir. Üre nefes testiHelicobacter pylori nefes testiÜre nefes testi, mide mikrobu Helicobacter pylori’yi saptamak için kullanılan, ağrısız ve kolay bir testtir. ÜrodinamiÜrodinamik incelemeÜrodinami, mesanenin idrarı nasıl depoladığını ve boşalttığını ölçen fonksiyon testidir. Üroflowmetriİdrar akım hızı ölçümüÜroflowmetri, kişinin özel bir tuvalete ya da kaba idrar yaparken idrar akım hızının ve miktarının ölçüldüğü basit, ağrısız bir testtir. Implante loop recorder (deri altı ritim kaydedici)İmplante edilebilir kalp ritmi kaydediciİmplante loop recorder, göğüs derisinin altına küçük bir kesiyle yerleştirilen, çakmak boyutundan küçük bir kayıt cihazıdır.

Abdominoplasti (karın germe)Abdominoplasti, sarkan karın derisinin ve yağ fazlasının alındığı, ayrılmış karın kaslarının onarıldığı ameliyattır. AdrenalektomiBöbreküstü bezinin çıkarılmasıAdrenalektomi, böbreküstü bezinin (sürrenal) tamamının ya da bir kısmının çıkarılmasıdır. Akalazya tedavisi (POEM, Heller, balon)Alt yemek borusu sfinkterinin gevşetilmesiAkalazyada yemek borusunun alt ucundaki kas gevşeyemediği için yutma güçlüğü ve yiyeceklerin geri gelmesi olur. Akıllı lens (multifokal, trifokal lens)Akıllı lens, katarakt ameliyatında ya da göz merceği değişiminde uzak, orta ve yakın görmeyi birlikte sağlamayı amaçlayan çok odaklı göz içi lenstir. Ameliyat sonrası yara ve dikiş bakımıAmeliyat yaraları çoğunlukla ilk 48 saat içinde yüzeyden kapanır; bu süreden sonra çoğu yarada kısa duş almak güvenlidir. Ameliyat öncesi hazırlıkAmeliyattan önce açlık, ilaçlar ve tetkiklerAmeliyat öncesi hazırlık; anestezi muayenesi, gerekli tahliller, açlık süresi ve kullanılan ilaçların düzenlenmesini kapsar. AmpütasyonUzuv kesilmesi ve protez süreciAmpütasyon, kurtarılamayan bir uzvun ya da uzuv parçasının cerrahi olarak alınmasıdır. Apandisit ameliyatıApendektomiApandisit ameliyatı (apendektomi), iltihaplanmış apandisin (kör bağırsak ucu) çıkarılmasıdır ve çoğunlukla laparoskopik yöntemle yapılır. Artroskopi (kapalı eklem ameliyatı)Artroskopik cerrahiArtroskopi, eklem çevresinde açılan birkaç küçük delikten kamera ve ince aletlerle eklemin içinin görüntülenip tedavi edildiği kapalı ameliyat yöntemidir. AV fistülDiyaliz için atardamar-toplardamar bağlantısıAV fistül, hemodiyaliz yapılabilmesi için genellikle kolda bir atardamarın bir toplardamara cerrahi olarak birleştirilmesidir. Bademcik ameliyatıTonsillektomiBademcik ameliyatı (tonsillektomi), sık tekrarlayan bademcik iltihabı ya da uykuda nefes durmasına yol açan büyük bademciklerin çıkarılmasıdır. Balon anjiyoplasti ve stentPerkütan koroner girişimBalon anjiyoplasti ve stent, daralmış ya da tıkanmış kalp damarlarının kasıktan ya da bilekten girilen ince bir kateterle açılmasıdır. Bel fıtığı ameliyatıMikrodiskektomiBel fıtığı ameliyatı (mikrodiskektomi), sinire bası yapan fıtıklaşmış disk parçasının mikroskop altında küçük bir kesiden çıkarılmasıdır. Blefaroplasti (göz kapağı estetiği)Blefaroplasti, sarkık üst göz kapağı derisinin ve göz altı torbalarının ameliyatla düzeltilmesidir. Boyun fıtığı ameliyatıServikal diskektomi ve füzyon / disk proteziBoyun fıtığı ameliyatı, sinir köküne ya da omuriliğe bası yapan disk parçasının genellikle boynun ön tarafından çıkarılmasıdır. Burun eğriliği ameliyatı (septoplasti)Septoplasti ve konka küçültmeSeptoplasti, burnu ikiye ayıran kıkırdak ve kemik duvarın (septum) eğriliğinin düzeltilerek burun solunumunun rahatlatılması ameliyatıdır. Böbrek nakliBöbrek transplantasyonuBöbrek nakli, son dönem böbrek yetmezliğinde canlı ya da kadavra vericiden alınan bir böbreğin alt karın bölgesine yerleştirilmesidir. Derin beyin stimülasyonuBeyin piliDerin beyin stimülasyonu, beynin hareketi düzenleyen derin bölgelerine ince elektrotlar yerleştirilip göğüs altındaki bir pil ile uyarılmasıdır. Diz protezi ameliyatıTotal diz artroplastisiDiz protezi ameliyatı, ileri kireçlenme nedeniyle hasar görmüş diz eklem yüzeylerinin çıkarılıp yerine metal ve özel plastikten yapılmış yapay eklem yerleştirilmesidir. Doğum indüksiyonu (suni sancı)Doğumun ilaçla ya da işlemle başlatılmasıDoğum indüksiyonu, doğum sancılarının kendiliğinden başlamadığı ya da gebeliğin devamının anne veya bebek için riskli olduğu durumlarda doğumun ilaç ya da mekanik yöntemlerle başlatılmasıdır. DrenAmeliyat sonrası akıntı borusuDren, ameliyattan sonra ameliyat bölgesinde birikebilecek kan ve sıvının dışarı akmasını sağlamak için deriden çıkarılan ince plastik bir borudur. Endoskopik sinüs cerrahisi (FESS)Fonksiyonel endoskopik sinüs cerrahisiEndoskopik sinüs cerrahisi, burun deliklerinden ince kameralarla girilerek sinüslerin ağızlarının genişletildiği, polip ve iltihaplı dokuların temizlendiği ameliyattır. EpizyotomiDoğumda ara bölge kesisiEpizyotomi, normal doğumda bebeğin başı çıkarken vajina ile makat arasındaki bölgeye (perine) yapılan kontrollü kesidir. ESWL ve RIRS (böbrek taşı kırma)ESWL, böbrek taşlarının vücut dışından gönderilen ses dalgalarıyla; RIRS ise idrar yolundan girilen kamerayla lazerle kırılmasıdır. Facelift (yüz germe)Yüz germe, yanak, çene hattı ve boyundaki sarkmanın deri altındaki destek tabakasının yukarı alınmasıyla düzeltildiği ameliyattır. GastrektomiMidenin tamamen ya da kısmen alınmasıGastrektomi, midenin bir bölümünün (subtotal) ya da tamamının (total) alınmasıdır. Genel anestezi (narkoz)Genel anestezi (narkoz), ameliyat süresince kişinin tamamen bilincinin kapatıldığı, ağrı hissetmediği ve hiçbir şey hatırlamadığı kontrollü bir uyku halidir. Glokom ameliyatıTrabekülektomi, tüp şant ve MIGSGlokom ameliyatları, göz içi sıvısı için yeni bir dışa akış yolu oluşturarak göz içi basıncını düşürür. Göbek fıtığı ameliyatıUmbilikal herni onarımıGöbek fıtığı ameliyatı, göbek çevresindeki karın duvarı zayıflığından dışarı çıkan yağ dokusu ya da bağırsağın yerine yerleştirilip açıklığın kapatılmasıdır. Halluks valgus ameliyatıBunyonektomi ve osteotomiHalluks valgus ameliyatı, ayak başparmağının dışa doğru kaymasıyla oluşan çıkıntının (bunyon) düzeltilmesidir. Hemoroid (basur) ameliyatıHemoroidektomi ve diğer girişimlerHemoroid tedavisinde çoğu hasta beslenme düzenlemesi ve ilaçlarla rahatlar. Hidrosel ameliyatıHidroselektomiHidrosel ameliyatı, testisi saran zarlar arasında biriken sıvının boşaltılıp kesenin tekrar dolmayacak şekilde onarılmasıdır. HisteroskopiHisteroskopi, rahim ağzından ince bir kameranın ilerletilerek rahim boşluğunun doğrudan görüntülendiği ve gerekirse aynı seansta tedavi yapıldığı işlemdir. İdrar sondasıMesane kateteri (Foley sonda)İdrar sondası, idrar yolundan mesaneye yerleştirilen ve idrarın bir torbaya boşalmasını sağlayan ince, esnek bir tüptür. İnmemiş testis ameliyatıOrşiopeksiOrşiopeksi, torbaya inmemiş testisin bulunup skrotuma indirilerek sabitlenmesidir. Jinekomasti ameliyatıErkek meme küçültmeJinekomasti ameliyatı, erkeklerde büyümüş meme bezinin ve fazla yağ dokusunun liposuction ve/veya meme başı çevresinden küçük bir kesiyle çıkarılmasıdır. Kalp kapak ameliyatıKapak tamiri ve kapak replasmanıKalp kapak ameliyatı, darlık ya da yetmezlik gösteren kalp kapağının onarılması veya yapay kapakla değiştirilmesidir. Kalp pili (pacemaker)Kalıcı kalp piliKalp pili, kalbin çok yavaş attığı ya da ritimde duraklamaların olduğu durumlarda kalbe elektrik uyarısı veren küçük bir cihazdır. Kalça proteziTotal kalça artroplastisiKalça protezi ameliyatı, hasar görmüş kalça ekleminin yüzeylerinin çıkarılıp metal, seramik ve dayanıklı plastikten yapılan yapay eklem parçalarıyla değiştirilmesidir. Karaciğer nakliKaraciğer transplantasyonuKaraciğer nakli, işlevini kaybetmiş karaciğerin canlı ya da kadavra vericiden alınan sağlıklı karaciğer (ya da bir parçası) ile değiştirilmesidir. Karotis endarterektomiBoyun damarından plak temizlenmesiKarotis endarterektomi, beyne kan taşıyan boyun atardamarındaki (karotis) daralmaya yol açan plağın cerrahi olarak temizlenmesidir. Karpal tünel ameliyatıKarpal tünel gevşetmeKarpal tünel ameliyatı, el bileğinde median siniri sıkıştıran bağın kesilerek sinirin rahatlatılmasıdır. Kasık fıtığı ameliyatıİnguinal herni onarımıKasık fıtığı ameliyatı, karın duvarındaki zayıf noktadan dışarı çıkan bağırsak ya da yağ dokusunun yerine itilip bölgenin genellikle bir yama (mesh) ile güçlendirilmesidir. Katarakt ameliyatıFakoemülsifikasyon ve göz içi mercekKatarakt ameliyatı, bulanıklaşan doğal göz merceğinin genellikle ultrasonik dalgalarla parçalanarak alınması ve yerine yapay göz içi mercek (lens) yerleştirilmesidir. Kateter ablasyonKalpte ritim bozukluğu ablasyonuKateter ablasyon, kalpteki ritim bozukluğuna neden olan küçük elektrik odaklarının, kasıktaki toplardamardan ilerletilen ince kateterlerle ısı (radyofrekans) ya da soğuk (kriyo) enerjiyle yok edilmesidir. Kifoplasti ve vertebroplastiOmur içine kemik çimentosu uygulanmasıKifoplasti ve vertebroplasti, kemik erimesine ya da tümöre bağlı omur çökme kırıklarında, sırttan iğneyle omur içine kemik çimentosu verilerek kırığın sabitlenmesidir. Koklear implantİç kulak (salyangoz) implantıKoklear implant, işitme cihazından yeterli fayda görmeyen ileri-çok ileri sensörinöral işitme kayıplarında iç kulağa yerleştirilen elektrot ve kulak arkasına takılan dış ses işlemcisinden oluşan bir sistemdir. KolektomiKalın barsağın bir bölümünün alınmasıKolektomi, kalın barsağın hastalıklı bölümünün alınması ve kalan uçların birleştirilmesidir (anastomoz). Konizasyon ve LEEPRahim ağzından koni biyopsiKonizasyon, rahim ağzında kanser öncesi değişiklik (CIN 2–3) saptandığında, değişik dokunun koni şeklinde çıkarılmasıdır. Konka küçültme (burun eti)Konka küçültme, burun içindeki büyümüş konkaların radyofrekans ya da cerrahi yöntemle küçültülerek burun tıkanıklığının giderilmesidir. Kornea nakliKeratoplastiKornea nakli, gözün ön yüzündeki saydam tabaka olan korneanın hastalıklı kısmının bağışlanan sağlıklı korneayla değiştirilmesidir. Koroner bypass ameliyatıKoroner arter baypas greftleme (KABG)Koroner bypass ameliyatı, kalbi besleyen daralmış ya da tıkanmış koroner damarların ötesine, göğüs duvarından, koldan ya da bacaktan alınan bir damar parçası (greft) dikilerek kan akımı için yeni bir yol oluşturulmasıdır. KraniyotomiKafatasının açılarak beyin ameliyatı yapılmasıKraniyotomi, beyne ulaşmak için kafatası kemiğinin bir bölümünün geçici olarak çıkarıldığı ve işlem sonunda yerine yerleştirildiği ameliyattır. Kulak zarı ameliyatı (timpanoplasti)Timpanoplasti, delinmiş kulak zarının kişinin kendi dokusundan (genellikle kulak arkasındaki kas zarı ya da kıkırdak) alınan bir yamayla onarılmasıdır. Kulağa tüp takılması (ventilasyon tüpü)Ventilasyon tüpü, kulak zarına açılan çok küçük bir delikten yerleştirilen, orta kulağın havalanmasını ve sıvının boşalmasını sağlayan minik bir tüptür. KürtajRahim içinin boşaltılması (D&C / vakum aspirasyon)Kürtaj, rahim içindeki dokunun vakumla ya da ince aletlerle boşaltılması işlemidir. Kıl dönmesi (pilonidal sinüs) ameliyatıPilonidal sinüs cerrahisiKıl dönmesi (pilonidal sinüs), kuyruk sokumu bölgesindeki ciltte kılların deri altına batmasıyla oluşan, tekrarlayan iltihap ve apse yapan bir hastalıktır. Laparoskopi (kapalı ameliyat)Laparoskopik cerrahiLaparoskopi (kapalı ameliyat), karın duvarında açılan 0,5–1 cm’lik birkaç küçük delikten kamera ve ince aletlerle yapılan ameliyat yöntemidir. LaparotomiAçık karın ameliyatıLaparotomi, karın duvarında genellikle dikey ya da yatay uzun bir kesiyle karın boşluğunun açılarak yapılan ameliyattır. LASIK, PRK, SMILE (lazer göz ameliyatı)LASIK, PRK ve SMILE, miyopi, hipermetropi ve astigmatın kornea tabakasının lazerle yeniden şekillendirilmesiyle düzeltildiği göz ameliyatlarıdır. Liposuction (yağ aldırma)Liposuction, diyet ve egzersize dirençli bölgesel yağ birikintilerinin ince kanüllerle vakumla alındığı vücut şekillendirme ameliyatıdır. LobektomiAkciğer lobunun çıkarılmasıLobektomi, akciğerin bir lobunun çıkarılmasıdır ve erken evre akciğer kanserinde en sık uygulanan ameliyattır. Lokal anesteziBölgesel uyuşturmaLokal anestezi, yalnızca işlem yapılacak küçük bir bölgenin iğne, krem ya da sprey ile uyuşturulmasıdır; kişi tamamen uyanıktır. Mastektomi ve meme koruyucu cerrahiMastektomi, meme dokusunun tamamının ameliyatla alınmasıdır. Meme dikleştirmeMastopeksiMeme dikleştirme, gebelik, emzirme, kilo kaybı ve yaşla sarkan memelerin fazla derisinin alınıp meme dokusunun yukarı taşınmasıdır. Meme protezi (meme büyütme)Meme büyütme, meme dokusunun silikon protez ya da kişinin kendi yağ dokusuyla hacim ve şekil olarak büyütüldüğü estetik ameliyattır. MiyomektomiMiyom ameliyatıMiyomektomi, rahmi yerinde bırakarak yalnızca miyomların çıkarılması ameliyatıdır. NefrektomiBöbreğin tamamen ya da kısmen alınmasıNefrektomi, böbreğin tamamının (radikal) ya da yalnızca hastalıklı bölümünün (parsiyel) alınmasıdır. Omurga füzyonu (platin ameliyatı)Spinal füzyon ve vida ile sabitlemeOmurga füzyonu, iki ya da daha fazla omurun vida, çubuk ve kemik grefti kullanılarak birbirine kaynatılması ve hareketsiz hale getirilmesidir; halk arasında “platin ameliyatı” denir. OsteotomiDüzeltici kemik kesisiOsteotomi, bir kemiğin planlı olarak kesilip açısının ya da uzunluğunun düzeltilmesi ve plak-vida ile sabitlenmesidir. Otoplasti (kepçe kulak ameliyatı)Otoplasti, başa göre fazla açık duran kulakların kıkırdağı şekillendirilerek daha doğal konuma getirildiği ameliyattır. Over (yumurtalık) kisti ameliyatıLaparoskopik over kistektomisiOver kisti ameliyatı, yumurtalıktaki kistin çoğunlukla yumurtalık dokusu korunarak çıkarılmasıdır. PEG (gastrostomi)Perkütan endoskopik gastrostomiPEG, ağızdan yeterli beslenemeyen hastalarda endoskopi yardımıyla karın duvarından mideye bir beslenme tüpü yerleştirilmesidir. Port kateterDeri altı damar erişim portuPort, kemoterapi gibi uzun süreli damar yolu gerektiren tedavilerde göğüs duvarında deri altına yerleştirilen küçük bir hazne ve buna bağlı büyük toplardamara uzanan ince kateterden oluşan sistemdir. Pterjium ameliyatıPterjium eksizyonu ve konjonktiva greftiPterjium ameliyatı, gözün beyaz kısmından korneaya doğru büyüyen et benzeri dokunun çıkarılmasıdır. Radikal prostatektomiProstat kanserinde prostatın tamamen alınmasıRadikal prostatektomi, prostat kanserinde prostat bezinin ve seminal veziküllerin tamamen alınmasıdır; prostat büyümesinde yapılan TUR-P’den farklıdır. Rahim alınması (histerektomi)Histerektomi, rahmin ameliyatla çıkarılmasıdır. Redüksiyon mamoplasti (meme küçültme)Meme küçültme, büyük ve sarkık memelerin fazla doku ve deri alınarak küçültülüp dikleştirildiği ameliyattır. Reflü ameliyatıLaparoskopik fundoplikasyonReflü ameliyatı, midenin üst kısmının yemek borusunun alt ucuna sarılarak mide içeriğinin yukarı kaçmasını engelleyen bir valf oluşturulmasıdır. Rinoplasti (burun estetiği)Rinoplasti, burnun şeklinin ve gerekirse nefes fonksiyonunun cerrahi olarak düzeltildiği ameliyattır. Robotik cerrahiRobot yardımlı kapalı ameliyatRobotik cerrahi, cerrahın bir konsol başında oturarak robot kollarını yönettiği, küçük deliklerden yapılan kapalı ameliyat yöntemidir. Rotator manşet tamiriArtroskopik rotator manşet onarımıRotator manşet tamiri, omzu hareket ettiren tendonlarda gelişen yırtıkların kemiğe yeniden dikilmesidir. Safra kesesi ameliyatıLaparoskopik kolesistektomiSafra kesesi ameliyatı (kolesistektomi), taş ya da iltihap nedeniyle sorun yaratan safra kesesinin çıkarılmasıdır ve günümüzde çoğunlukla laparoskopik (kapalı) yöntemle yapılır. Saç ekimi (FUE, DHI)Saç ekimi, ense bölgesindeki dökülmeye dirençli saç köklerinin tek tek alınıp seyrek ya da kel bölgelere nakledilmesidir. SedasyonBilinçli ya da derin sedasyon (uyutma)Sedasyon, endoskopi, kolonoskopi, diş tedavisi ya da küçük girişimler sırasında damar yoluyla verilen ilaçlarla kişinin rahatlatılması ve uyku haline getirilmesidir. Sentinel lenf nodu biyopsisiBekçi lenf bezi biyopsisiSentinel lenf nodu, bir tümörden yayılan hücrelerin ilk ulaştığı lenf bezidir. SezaryenSezaryen doğumSezaryen, bebeğin karın ve rahim duvarında yapılan kesiyle doğurtulduğu ameliyattır. Spinal anestezi (belden uyuşturma)Spinal ve epidural anesteziSpinal anestezi, belden omurilik zarının içine ince bir iğneyle uyuşturucu ilaç verilerek vücudun alt yarısının birkaç saatliğine hissizleştirilmesidir. SplenektomiDalağın alınmasıSplenektomi, dalağın cerrahi olarak alınmasıdır. Stoma (kolostomi ve ileostomi)Bağırsağın karın duvarına ağızlaştırılmasıStoma, bağırsağın bir ucunun karın duvarına ağızlaştırılarak dışkının karın üzerindeki bir torbaya boşaltılmasını sağlayan açıklıktır. SünnetErkek çocuklarda sünnet (sirkümsizyon)Sünnet, penis başını örten derinin (sünnet derisi) cerrahi olarak çıkarılmasıdır. TAVI (ameliyatsız kalp kapağı)Transkateter aort kapak implantasyonuTAVI, daralmış aort kapağının göğüs açılmadan, genellikle kasıktaki atardamardan ilerletilen bir kateterle yeni bir kapakla değiştirilmesidir. Tiroit ameliyatı (tiroidektomi)Tiroidektomi, boynun ön kısmındaki tiroit bezinin tamamının (total) ya da bir lobunun (lobektomi) ameliyatla çıkarılmasıdır. TrakeostomiNefes borusuna açılan delikTrakeostomi, boynun ön kısmından nefes borusuna (trakea) bir açıklık oluşturulup içine kanül yerleştirilmesidir. TUR-P ve HoLEP (prostat ameliyatı)TUR-P ve HoLEP, iyi huylu prostat büyümesinde prostat dokusunun idrar yolundan kapalı yöntemle çıkarıldığı ameliyatlardır. Tüp ligasyonu (tüplerin bağlanması)Tüp ligasyonu, kadında yumurtalıklardan rahme uzanan tüplerin bağlanması, kesilmesi ya da çıkarılmasıyla yapılan kalıcı doğum kontrol yöntemidir. Tüp mide ameliyatı (obezite cerrahisi)Sleeve gastrektomiTüp mide (sleeve gastrektomi), midenin yaklaşık %75–80’inin laparoskopik yöntemle çıkarılarak tüp şeklinde küçük bir mide bırakıldığı obezite ameliyatıdır. Varikosel ameliyatıMikrocerrahi varikoselektomiVarikosel ameliyatı, testis toplardamarlarındaki genişlemenin (varikosel) bağlanarak kapatılmasıdır. Varis tedavisi (lazer, radyofrekans, köpük)Bacak varislerinin damar içine yerleştirilen kateterle ısıyla (lazer, radyofrekans) ya da köpük ilaçla kapatıldığı, çoğunlukla kesisiz tedavi yöntemleri. VATS (kapalı göğüs cerrahisi)Video yardımlı torakoskopik cerrahiVATS, göğüs duvarında açılan birkaç küçük delikten kamera ve ince aletlerle yapılan akciğer ve göğüs boşluğu ameliyatıdır. VazektomiVazektomi, erkekte spermi testislerden taşıyan kanalların (vas deferens) kesilip bağlanmasıyla yapılan kalıcı doğum kontrol yöntemidir. VitrektomiPars plana vitrektomiVitrektomi, gözün içini dolduran jel kıvamındaki vitreusun ince aletlerle alınarak retinaya ulaşılmasını sağlayan bir ameliyattır. Whipple ameliyatıPankreatikoduodenektomiWhipple ameliyatı (pankreatikoduodenektomi), pankreasın baş kısmı, on iki parmak barsağı, safra kesesi ve ana safra kanalının alt bölümünün çıkarılıp sindirim yolunun yeniden birleştirildiği büyük bir ameliyattır. Ön çapraz bağ ameliyatıÖÇB rekonstrüksiyonuÖn çapraz bağ ameliyatı, yırtılan ön çapraz bağın kişinin kendi tendonundan (hamstring, patellar ya da kuadriseps tendonu) ya da donör dokudan hazırlanan yeni bir bağla artroskopik (kapalı) yöntemle yeniden yapılmasıdır. ICD (şok cihazı)İmplante edilebilir kardiyoverter defibrilatörICD, göğüs derisi altına yerleştirilen ve kalpteki hayatı tehdit eden hızlı ritimleri algılayınca uyarı ya da elektrik şoku vererek normal ritmi geri getiren bir cihazdır. Şant ameliyatı (beyin)Ventriküloperitoneal şantŞant ameliyatı, beyinde biriken fazla beyin-omurilik sıvısını ince bir boru ve valf sistemiyle genellikle karın boşluğuna aktarmaktır. Şaşılık ameliyatıStrabismus cerrahisiŞaşılık ameliyatı, gözü hareket ettiren kasların yeri ya da gerginliği değiştirilerek gözlerin aynı hizaya getirilmesidir.

All-on-4All-on-4, dişsiz çeneye yerleştirilen dört implant üzerine sabit bir diş dizisi takılmasıyla yapılan tam çene rehabilitasyonudur. Apikal rezeksiyon (kök ucu ameliyatı)Apikal rezeksiyon, kanal tedavisine rağmen kök ucunda iltihap ya da kist devam eden dişlerde, diş etinden girilerek kök ucunun ve çevresindeki iltihaplı dokunun temizlendiği küçük bir cerrahi işlemdir. Arayüz (interdental) fırçasıDiş arası fırçasıArayüz fırçası, diş aralarına girebilen küçük konik ya da silindirik fırçadır. Ağız duşuBasınçlı su ile diş arası temizleyiciAğız duşu, ince bir su jeti ile diş araları ve diş eti kenarındaki yemek artıklarını temizleyen bir cihazdır. Ağız gargarasıAğız çalkalama solüsyonlarıAğız gargaraları, bakteri yükünü azaltmak, ağız kokusunu geçici hafifletmek ya da florür takviyesi sağlamak için kullanılan çalkalama sıvılarıdır. Ağız, diş ve çene cerrahisiAğız, diş ve çene cerrahisi; gömülü diş çekimleri, implant cerrahisi, çene kistleri ve tümörleri, çene kırıkları, çene eklemi hastalıkları ve çene şekil bozukluklarının cerrahi tedavisiyle ilgilenen diş hekimliği uzmanlık dalıdır. Dental tomografi (konik ışınlı BT)Konik ışınlı bilgisayarlı tomografi (KIBT, CBCT)Dental tomografi (konik ışınlı bilgisayarlı tomografi), diş, çene kemiği, sinüs ve çevre yapıların üç boyutlu görüntüsünü veren bir görüntüleme yöntemidir. Diastema (diş arası boşluk)Ön dişler arasındaki boşlukDiastema, dişler arasında, en sık üst ön iki diş arasında görülen boşluktur. Dil temizlemeDil sırtının fırça ya da kazıyıcıyla temizlenmesiDilin üst yüzeyindeki pürüzlü yapı bakteri, ölü hücre ve besin artıklarının birikmesine elverişlidir. Diş beyazlatmaDiş beyazlatma, diş renginin hekim kontrolünde jel ve gerekirse ışık uygulamasıyla açılmasıdır. Diş dolgusuDiş dolgusu, çürük temizlendikten sonra oluşan boşluğun diş renginde kompozit ya da başka malzemelerle doldurulmasıdır. Diş ipiDiş arası temizlik ipiDiş ipi, fırçanın ulaşamadığı diş aralarındaki plak ve yemek artıklarını temizlemek için kullanılır. Diş kopması (avülsiyon)Travmayla dişin yuvasından tamamen çıkmasıDiş kopması, düşme ve darbeler sonucu kalıcı dişin yuvasından tamamen çıkmasıdır ve diş acilidir. Diş macunu seçimiFlorürlü diş macunu ve içerikleriDiş macununun çürüğü önlemedeki en önemli etkeni florürdür. Diş plağıDental plak (bakteri biyofilmi)Diş plağı, dişlerin yüzeyinde sürekli oluşan, bakterilerden ve tükürük proteinlerinden meydana gelen yapışkan, renksiz bir tabakadır. Diş taşı temizliğiDiş taşı temizliği, dişlerdeki sertleşmiş plağın ultrasonik aletlerle uzaklaştırılmasıdır. Diş teli ve şeffaf plakDiş teli ve şeffaf plaklar, çapraşık dişleri ve çene kapanış bozukluklarını düzelten ortodontik apareylerdir. Diş çekimiDiş çekimi, kurtarılamayacak kadar hasar görmüş ya da tedavi planı gereği alınması gereken dişin lokal anestezi altında yuvasından alınmasıdır. Dişin yapısı (mine, dentin, pulpa)Diş anatomisiDiş, en dışta vücudun en sert dokusu olan mine, onun altında daha yumuşak ve uyarıları ileten dentin, en içte ise sinir ve damarları içeren pulpadan oluşur. Doğru diş fırçalamaDiş fırçalama tekniği ve fırça seçimiDoğru diş fırçalama, diş plağını diş eti kenarı dahil tüm yüzeylerden düzenli olarak uzaklaştırmaktır. EndodontiDiş içi tedavisi uzmanlığıEndodonti, diş sinirinin (pulpa) ve kök ucundaki dokuların hastalıklarıyla ilgilenen diş hekimliği uzmanlık dalıdır. Fissür örtücüFissür sealantFissür örtücü, azı dişlerinin çiğneme yüzeyindeki derin oluk ve çukurların ince, akışkan bir dolgu maddesiyle kapatılarak çürükten korunmasıdır. Florür (flor) uygulamasıFlor vernik ve florürlü diş macunuFlorür, diş minesini güçlendirerek çürüğe karşı direnci artıran bir mineraldir. Frenektomi (dil ve dudak bağı)Dil bağı ve dudak bağı ameliyatıFrenektomi, dilin altındaki (dil bağı) ya da üst dudağın iç yüzündeki (dudak bağı) zar şeklindeki dokunun kısa veya kalın olduğu durumlarda kesilmesi ya da gevşetilmesidir. Gece plağı (oklüzal splint)Gece plağı, diş sıkma ve gıcırdatmaya karşı dişleri ve çene eklemini korumak için ağza özel hazırlanan plaktır. Gingivektomi (diş eti şekillendirme)Gingivektomi, fazla ya da düzensiz diş etinin şekillendirilerek gülüşün dengelendiği diş eti estetiği işlemidir. İmplantİmplant, eksik dişin yerine çene kemiğine yerleştirilen titanyum yapay diş köküdür; üzerine kron (diş) takılır. Kanal tedavisiKanal tedavisi, iltihaplanmış ya da ölmüş diş sinirinin temizlenip kök kanallarının doldurulmasıyla dişin çekilmeden kurtarılmasıdır. Köprü protezSabit diş köprüsüKöprü protez, eksik dişin her iki yanındaki dişlerin küçültülüp kaplanması ve aradaki boşluğa sabit yapay diş yerleştirilmesiyle yapılan bir tedavidir. Küretaj (diş eti tedavisi)Diş eti küretajı, diş eti altındaki taş ve iltihaplı dokunun temizlendiği, kök yüzeylerinin düzleştirildiği diş eti tedavisidir. Lamina (yaprak porselen)Lamina, dişin ön yüzeyine yapıştırılan ince porselen yapraklardır; renk ve şekil düzeltmede kullanılır. Oklüzyon (kapanış) bozukluğuMaloklüzyonOklüzyon, ağız kapandığında alt ve üst dişlerin birbirine nasıl temas ettiğini anlatır. OrtodontiDiş ve çene düzeltme uzmanlığıOrtodonti, çapraşık dişleri ve alt-üst çenenin uyumsuz kapanışını diş telleri, şeffaf plaklar ve çene geliştirici apareylerle düzelten diş hekimliği uzmanlık dalıdır. Panoramik diş röntgeniPanoramik film (OPG)Panoramik röntgen, tüm dişleri, alt ve üst çeneyi ve çene eklemlerini tek bir görüntüde gösteren diş röntgenidir. PedodontiÇocuk diş hekimliğiPedodonti (çocuk diş hekimliği), bebeklikten ergenliğin sonuna kadar çocukların ağız ve diş sağlığıyla ilgilenen uzmanlık dalıdır. Pekiştirme apareyi (retainer)Ortodonti sonrası sabit ya da hareketli tutucuPekiştirme apareyi, diş teli tedavisi bittikten sonra dişlerin eski konumuna geri kaymasını önleyen tutuculardır. PeriodontolojiDiş eti hastalıkları uzmanlığıPeriodontoloji, diş etlerinin ve dişi çevreleyen kemiğin hastalıklarıyla ilgilenen diş hekimliği uzmanlık dalıdır. Protetik diş tedavisiProtez ve kaplama uzmanlığıProtetik diş tedavisi, eksik dişlerin ve ileri derecede harap olmuş dişlerin yapay yapılarla yerine konmasıyla ilgilenen diş hekimliği uzmanlık dalıdır. Pulpotomi (süt dişi kanal tedavisi)AmputasyonPulpotomi, çürüğün sinire ulaştığı ancak kök kısmındaki sinirin hâlâ sağlıklı olduğu dişlerde, yalnızca kuron (taç) kısmındaki iltihaplı sinir dokusunun alınıp kalan kısmın korunduğu tedavidir. Sinüs liftingSinüs tabanı yükseltmeSinüs lifting, üst arka bölgede implant yerleştirmek için yeterli kemik bulunmadığında, üst çene sinüsünün zarının nazikçe kaldırılıp altına kemik grefti yerleştirilmesiyle kemik yüksekliğinin artırılmasıdır. Süt dişlerinin düşmesiSüt dişi-kalıcı diş değişimiSüt dişleri genellikle 6 yaş civarında alt ön dişlerden başlayarak düşmeye başlar ve 12–13 yaş civarında değişim tamamlanır. Takma diş (tam ve bölümlü protez)Hareketli diş proteziTakma diş (hareketli protez), eksik dişlerin yerine konan ve hastanın takıp çıkarabildiği yapay dişlerdir. Yer tutucuYer tutucu, süt dişlerinin zamanından önce çekilmesi ya da kaybedilmesi durumunda komşu dişlerin boşluğa doğru kaymasını önleyen, sabit ya da hareketli küçük bir apareydir. Yirmilik (gömülü) diş çekimiYirmilik diş çekimi, ağızda yer bulamayıp gömülü ya da yarı gömülü kalan üçüncü azı dişlerinin cerrahi olarak alınmasıdır. Zirkonyum kaplamaZirkonyum kaplama, metal altyapı yerine beyaz zirkonyum kullanılan, doğal görünümlü diş kaplamasıdır (kron).

ACE inhibitörleriAnjiyotensin dönüştürücü enzim inhibitörleriACE inhibitörleri, anjiyotensin II hormonunun yapımını azaltarak damarları gevşeten ve tansiyonu düşüren ilaçlardır. Adrenalin oto-enjektör (alerji kalemi)Anafilaksi için kendi kendine uygulanan adrenalinAdrenalin oto-enjektörü, ağır alerjik reaksiyon (anafilaksi) riski olan kişilerin her zaman yanında taşıması gereken, uyluğun dış yüzüne giysinin üzerinden uygulanabilen hazır bir iğnedir. Aktif kömürZehirlenmelerde bağırsaktan emilimi azaltan ajanAktif kömür, bazı ilaç ve zehirlerin mide-bağırsaktan kana geçişini azaltmak için hastanede kullanılan bir maddedir. Alfa blokerler (prostat ilaçları)Alfa-1 adrenerjik reseptör blokerleriAlfa blokerler, prostat ve mesane çıkışındaki düz kasları gevşeterek iyi huylu prostat büyümesinde idrar akışını kolaylaştıran ilaçlardır. AllopurinolAllopurinol (ürik asit düşürücü)Allopurinol, vücutta ürik asit yapımını azaltan bir ilaçtır. Aminoglikozit antibiyotiklerGentamisin, amikasin ve benzerleriAminoglikozitler, ağır gram negatif bakteri enfeksiyonlarında genellikle hastanede damar yoluyla kullanılan güçlü antibiyotiklerdir. Anti-TNF ilaçlarTümör nekroz faktörü inhibitörleri (biyolojik ilaçlar)Anti-TNF ilaçlar, iltihapta rol oynayan TNF-alfa adlı molekülü engelleyen biyolojik ilaçlardır. Antiaritmik ilaçlarRitim bozukluğu ilaçlarıAntiaritmik ilaçlar, kalbin elektriksel sistemini etkileyerek ritim bozukluklarını kontrol eden ilaçlardır. AntibiyotikAntibakteriyel ilaçlarAntibiyotikler, bakterilerin neden olduğu enfeksiyonları tedavi eden ilaçlardır. AntidepresanDepresyon ve kaygı ilaçlarıAntidepresanlar, depresyon, kaygı bozuklukları, panik bozukluk, obsesif kompulsif bozukluk ve bazı kronik ağrı durumlarında kullanılan ilaçlardır. Antiemetikler (bulantı ilaçları)Antiemetikler, bulantı ve kusmayı önleyen ya da azaltan ilaçlardır. Antiepileptikler (sara ilaçları)Antiepileptikler, beyindeki aşırı ve düzensiz elektriksel boşalmaları baskılayarak epilepsi nöbetlerini önleyen ilaçlardır. Antihistaminik (alerji ilaçları)AntihistaminiklerAntihistaminikler, alerjik tepkilerde salınan histamin maddesinin etkisini engelleyerek hapşırık, burun akıntısı, kaşıntı ve kurdeşeni azaltan ilaçlardır. Antiplatelet ilaçlar (kan pulcuğu önleyiciler)Trombosit agregasyon inhibitörleri (aspirin, P2Y12 inhibitörleri)Antiplatelet ilaçlar, kan pulcuklarının (trombositlerin) birbirine yapışmasını engelleyerek atardamarlarda pıhtı oluşumunu önler. AntipsikotiklerAntipsikotikler, şizofreni gibi psikotik bozukluklarda görülen sanrı, varsanı ve düşünce bozukluklarını azaltan ilaçlardır. AntiseptikAntiseptik ve dezenfektanAntiseptikler, deri ve mukoza gibi canlı doku üzerindeki mikropları azaltmak için kullanılan maddelerdir; dezenfektanlar ise yüzey ve aletlerde kullanılır. AntispazmodiklerAntispazmodikler, mide-bağırsak, safra ve idrar yollarındaki düz kasların kramp şeklindeki kasılmalarını gevşeterek karın ağrısını azaltan ilaçlardır. Antitiroid ilaçlarTiyonamidler (tiroit hormon yapımını azaltan ilaçlar)Antitiroid ilaçlar, tiroit bezinin hormon üretmesini azaltarak hipertiroidiyi kontrol eden ilaçlardır. Antiviral ilaçlarVirüs ilaçlarıAntiviral ilaçlar, belirli virüslerin çoğalmasını engelleyen ilaçlardır. ARB (anjiyotensin reseptör blokerleri)Anjiyotensin II reseptör blokerleriARB’ler, anjiyotensin II hormonunun damarlardaki etkisini engelleyerek tansiyonu düşüren ilaçlardır. Aromataz inhibitörleriÖstrojen yapımını azaltan hormon tedavisi ilaçlarıAromataz inhibitörleri, menopoz sonrası kadınlarda androjenlerin östrojene dönüşümünü engelleyerek vücuttaki östrojen düzeyini düşüren ilaçlardır. Asiklovir ve valasiklovirHerpes virüslerine karşı antiviral ilaçlarAsiklovir ve valasiklovir, herpes virüslerinin çoğalmasını engelleyen antiviral ilaçlardır. Azelaik asitAkne, rozasea ve leke tedavisinde topikal ajanAzelaik asit, antibakteriyel ve iltihap giderici özelliklere sahip, aynı zamanda leke açıcı etkisi olan bir krem-jel etken maddesidir. Ağrı kesiciler (analjezikler)Parasetamol ve NSAİİ grubuReçetesiz en sık kullanılan ağrı kesiciler iki gruptur: parasetamol (asetaminofen) ve romatizma ilacı olarak da bilinen steroid olmayan iltihap gidericiler (NSAİİ). AşıAşılar ve aşı takvimiAşılar, bağışıklık sistemini hastalık yapmadan bir mikroba karşı hazırlayan biyolojik ürünlerdir. Aşırı aktif mesane ilaçlarıAntimuskarinikler ve beta-3 agonistlerAşırı aktif mesane ilaçları, mesane kasının istemsiz kasılmalarını azaltarak sık idrara çıkma, ani sıkışma ve sıkışmaya bağlı kaçırmayı azaltır. Bağışıklık baskılayıcı ilaçlarİmmünsupresif ilaçlarBağışıklık baskılayıcı ilaçlar, bağışıklık sisteminin aşırı ya da istenmeyen tepkisini azaltır. BCG (verem) aşısıBacille Calmette-Guérin aşısıBCG aşısı, bebek ve çocuklarda tüberkülozun (verem) özellikle ağır menenjit ve yaygın formlarına karşı koruma sağlayan canlı bir aşıdır. BenzodiazepinlerBenzodiazepin grubu sakinleştiricilerBenzodiazepinler, beyindeki GABA sistemini güçlendirerek sakinleştirici, uyku getirici, kas gevşetici ve nöbet önleyici etki gösteren ilaçlardır. Benzoil peroksitAkne tedavisinde kullanılan topikal antibakteriyelBenzoil peroksit, sivilcelerde rol oynayan bakterileri azaltan ve gözenekleri açmaya yardımcı olan bir krem-jel etken maddesidir. Besin takviyesiVitamin, mineral ve gıda takviyeleriBesin takviyeleri; vitamin, mineral, bitki özütü, probiyotik ve benzeri maddeleri içeren, normal beslenmeyi desteklemek amacıyla kullanılan ürünlerdir. Beta blokerBeta adrenerjik reseptör blokerleriBeta blokerler, adrenalinin kalp ve damarlar üzerindeki etkisini azaltarak kalp hızını yavaşlatan ve kalbin yükünü hafifleten ilaç grubudur. Bifosfonatlar (kemik erimesi ilaçları)Bifosfonatlar, kemik yıkımını yavaşlatarak kemik yoğunluğunu koruyan ve kırık riskini azaltan ilaçlardır. Biyolojik ilaçlarBiyolojik ilaçlar, canlı hücreler kullanılarak üretilen ve bağışıklık sistemindeki belirli bir molekülü hedefleyen protein yapılı ilaçlardır. Boğmaca aşısı (gebelikte Tdap)Difteri-tetanoz-boğmaca karma aşılarıBoğmaca, özellikle aşı yaşına gelmemiş küçük bebeklerde ağır öksürük nöbetleri, nefes durması ve ölümle sonuçlanabilen bir hastalıktır. Bronkodilatörler (kurtarıcı ve uzun etkili inhalerler)Beta-2 agonistler ve antikolinerjik inhalerlerBronkodilatörler, daralmış hava yollarını gevşeterek nefes almayı kolaylaştıran ilaçlardır. BupropionNoradrenalin-dopamin geri alım inhibitörüBupropion, dopamin ve noradrenalin üzerinden etki eden bir antidepresandır. Burun spreyleriBurun açıcı, kortizonlu ve tuzlu su spreyleriBurun spreyleri farklı amaçlarla kullanılan çok farklı ilaç gruplarıdır. CGRP hedefli migren ilaçlarıCGRP monoklonal antikorları ve gepantlarCGRP, migren atağında rol oynayan bir sinir sistemi molekülüdür. COVID-19 aşısıSARS-CoV-2 aşılarıCOVID-19 aşıları, koronavirüs enfeksiyonunun ağır seyrini, hastaneye yatışı ve ölümü önlemede etkilidir. Demir ilacıDemir takviyesi (ağızdan ve damar yoluyla)Demir ilaçları, demir eksikliği ve demir eksikliği anemisinde vücudun demir depolarını doldurmak için kullanılır. DesmopresinSentetik vazopressin analoğuDesmopresin, böbreklerden su geri emilimini artıran antidiüretik hormonun sentetik bir benzeridir. Dikkat eksikliği (DEHB) ilaçlarıUyarıcı (stimülan) ve uyarıcı olmayan ilaçlarDikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunda (DEHB) kullanılan ilaçlar, beyinde dikkat ve dürtü kontrolüyle ilgili kimyasalların dengesini düzenler. Diüretikler (idrar söktürücüler)Diüretikler, böbreklerden tuz ve su atılımını artıran ilaçlardır. DOAK (yeni nesil kan sulandırıcılar)Doğrudan etkili oral antikoagülanlarDOAK’lar, pıhtılaşma faktörlerini doğrudan engelleyen ağızdan alınan kan sulandırıcılardır. Doğum kontrol yöntemleriKontrasepsiyon (hap, spiral, kondom ve diğerleri)Doğum kontrol yöntemleri istenmeyen gebeliği önlemek için kullanılan hormonlu (hap, iğne, implant, hormonlu spiral) ve hormonsuz (bakırlı spiral, kondom) yöntemlerdir. DPP-4 inhibitörleriDipeptidil peptidaz-4 inhibitörleri (gliptinler)DPP-4 inhibitörleri, bağırsaktan salgılanan ve yemekten sonra insülin salgısını artıran inkretin hormonlarının yıkımını yavaşlatarak kan şekerini düşüren tip 2 diyabet ilaçlarıdır. Duygudurum dengeleyicilerMood stabilizer ilaçlarDuygudurum dengeleyiciler, başta bipolar bozukluk olmak üzere duygudurumdaki aşırı iniş çıkışları önlemek için kullanılan ilaç grubudur. Düşük doz atropin damla (miyopi kontrolü)Çocuklarda miyopi ilerlemesini yavaşlatan göz damlasıDüşük doz atropin göz damlası, okul çağı çocuklarında miyopinin (uzağı görememe) ilerleme hızını yavaşlatmak için kullanılan bir tedavidir. EzetimibBağırsaktan kolesterol emilimini azaltan ilaçEzetimib, besinlerden ve safradan gelen kolesterolün ince bağırsaktan emilmesini azaltarak LDL kolesterolü düşüren bir ilaçtır. FibratlarTrigliserit düşürücü fibrik asit türevleriFibratlar, kandaki trigliserit düzeyini belirgin olarak düşüren ve HDL kolesterolü bir miktar yükselten ilaçlardır. Finasterid ve 5-alfa redüktaz inhibitörleri5-alfa redüktaz inhibitörleriFinasterid ve benzerleri, testosteronun daha güçlü hormon olan dihidrotestosterona dönüşümünü azaltan ilaçlardır. FlukonazolAzol grubu antifungalFlukonazol, mantar hücre zarındaki ergosterol yapımını engelleyen ağızdan alınan bir mantar ilacıdır. Gabapentin ve pregabalinGabapentinoidlerGabapentin ve pregabalin, sinir hücrelerindeki aşırı uyarılmayı azaltan ilaçlardır. Glokom (göz tansiyonu) damlalarıGöz içi basıncını düşüren damlalarGlokom damlaları, göz içi sıvısının üretimini azaltarak ya da dışa akışını artırarak göz içi basıncını düşürür ve görme sinirini korur. GLP-1 ilaçları (zayıflama iğneleri)GLP-1 reseptör agonistleriGLP-1 ilaçları, bağırsaktan salgılanan doğal bir hormonu taklit ederek yemek sonrası insülin salgısını artıran, mide boşalmasını yavaşlatan ve tokluk hissini uzatan ilaç grubudur. GnRH analoglarıGonadotropin salgılatıcı hormon agonist ve antagonistleriGnRH analogları, beyindeki hipofiz bezinin üreme hormonlarını uyarmasını geçici olarak baskılayan ilaçlardır. Grip aşısıİnfluenza aşısıGrip aşısı, her yıl dolaşan influenza virüslerine göre yeniden hazırlanan ve her sezon yinelenmesi gereken bir aşıdır. Göz damlalarıGöz damlası grupları ve doğru kullanımıGöz damlaları; suni gözyaşları, alerji damlaları, antibiyotikli damlalar, kortizonlu damlalar ve göz tansiyonunu düşüren damlalar gibi farklı gruplardan oluşur. H2 reseptör blokerleriHistamin-2 reseptör antagonistleriH2 reseptör blokerleri, mide hücrelerindeki histamin-2 reseptörlerini engelleyerek mide asidi salgısını azaltan ilaçlardır. Hedefe yönelik kanser ilaçlarıTirozin kinaz inhibitörleri ve monoklonal antikorlarHedefe yönelik tedaviler, kanser hücrelerinin büyümesini sağlayan belirli genetik değişiklikleri ya da proteinleri hedefleyen ilaçlardır. Heparin ve düşük molekül ağırlıklı heparinFraksiyone olmayan heparin ve DMAH (karından iğne)Heparin, pıhtılaşmayı antitrombin aracılığıyla engelleyen enjeksiyonla verilen bir kan sulandırıcıdır. Hepatit A aşısıİnaktif hepatit A aşısıHepatit A aşısı, kirli su ve besinlerle bulaşan, sarılıkla seyreden hepatit A enfeksiyonuna karşı uzun süreli koruma sağlar. Hepatit B aşısıHepatit B aşısı ve aşı yanıtıHepatit B aşısı, karaciğer iltihabı, siroz ve karaciğer kanserine yol açabilen hepatit B virüsüne karşı koruma sağlar. HidroksiklorokinHidroksiklorokin sülfatHidroksiklorokin, başlangıçta sıtma için geliştirilmiş, bugün en çok lupus ve romatoid artritte kullanılan bağışıklık düzenleyici bir ilaçtır. Hormon replasman tedavisi (menopoz)Menopozal hormon tedavisiHormon replasman tedavisi (HRT), menopozla birlikte azalan östrojenin (rahmi olan kadınlarda progesteronla birlikte) yerine konmasıdır. HPV aşısıİnsan papilloma virüsü aşısıHPV aşısı, rahim ağzı kanseri, makat kanseri, bazı baş-boyun kanserleri ve genital siğillere yol açan insan papilloma virüsü tiplerine karşı koruma sağlar. İnhaler (astım ve KOAH ilaçları)Nefesle alınan ilaçlarİnhalerler, ilacı doğrudan hava yollarına ulaştıran sprey ya da toz cihazlardır. İnhaler kortikosteroidler (koruyucu inhaler)Solunum yoluyla alınan kortizon ilaçlarıİnhaler kortikosteroidler, solunum yollarındaki iltihabı azaltan ve astımın uzun dönem kontrolünde temel olan ilaçlardır. İnsülin tedavisiİnsülin ve insülin kalemleriİnsülin, pankreasın ürettiği ve kandaki şekerin hücrelere girmesini sağlayan hormondur. İshal kesiciler (antidiyareikler)Bağırsak hareketini yavaşlatan ilaçlarİshal kesiciler, bağırsak hareketlerini yavaşlatarak dışkılama sıklığını azaltan ilaçlardır. İzotretinoinAğızdan alınan izotretinoin (sivilce tedavisi)İzotretinoin, ağır ve izi bırakan sivilceler ile diğer tedavilere yanıt vermeyen akne için kullanılan, A vitamini türevi güçlü bir ilaçtır. JAK inhibitörleriJanus kinaz inhibitörleriJAK inhibitörleri, bağışıklık hücrelerinde iltihap sinyallerini ileten Janus kinaz enzimlerini engelleyen, ağızdan alınan ilaçlardır. Jenerik ilaçEşdeğer ilaçJenerik ilaç, patent süresi dolmuş orijinal bir ilaçla aynı etken maddeyi, aynı miktarda ve aynı farmasötik formda içeren eşdeğer ilaçtır. Kalsinörin inhibitörü kremlerTopikal takrolimus ve pimekrolimusTopikal kalsinörin inhibitörleri, deri iltihabını baskılayan ancak kortizon içermeyen krem ve merhemlerdir. Kalsiyum kanal blokerleriKalsiyum kanal blokerleri (dihidropiridin ve dihidropiridin olmayan)Kalsiyum kanal blokerleri, damar ve kalp kası hücrelerine kalsiyum girişini azaltarak damarları genişleten ilaçlardır. Kan sulandırıcılar (antikoagülanlar)Antikoagülan ve antiagregan ilaçlarKan sulandırıcılar, kanın pıhtılaşmasını azaltarak inme, kalp krizi ve damar tıkanıklıklarını önleyen ilaçlardır. KarbapenemlerKarbapenem grubu geniş spektrumlu antibiyotiklerKarbapenemler, çok geniş etki alanına sahip, genellikle hastanede ağır ve dirençli enfeksiyonlarda kullanılan antibiyotiklerdir. Kas gevşetici ilaçlarMiyorelaksanlarKas gevşeticiler, bel ve boyun tutulmaları gibi akut kas spazmlarında ya da sinir sistemi hastalıklarına bağlı spastisitede kas kasılmasını azaltan ilaçlardır. Kinolon antibiyotiklerFlorokinolonlarFlorokinolonlar, bakterilerin DNA kopyalanmasını engelleyen güçlü antibiyotiklerdir. KKK aşısı (kızamık-kızamıkçık-kabakulak)Kızamık, kızamıkçık, kabakulak karma aşısıKKK aşısı, kızamık, kızamıkçık ve kabakulağa karşı koruyan canlı zayıflatılmış bir karma aşıdır. KolşisinKolşisinKolşisin, iltihap hücrelerinin hareketini baskılayan ve yüzyıllardır kullanılan bir ilaçtır. Kortizon (kortikosteroid)KortikosteroidlerKortizon (kortikosteroid), vücudun böbreküstü bezlerinde ürettiği kortizol hormonunun ilaç halidir ve güçlü bir iltihap ve bağışıklık baskılayıcıdır. Kortizonlu kremler (topikal kortikosteroidler)Topikal kortikosteroidlerKortizonlu kremler, egzama, sedef, dermatit ve böcek ısırığı gibi iltihaplı deri hastalıklarında kaşıntı ve kızarıklığı azaltan ilaçlardır. Kuduz aşısıTemas sonrası kuduz profilaksisiKuduz, belirtiler başladıktan sonra neredeyse her zaman ölümle sonuçlanan bir virüs hastalığıdır; ancak ısırık ya da tırmalamadan sonra zamanında yapılan aşı ve gerekirse immünglobulinle tamamen önlenebilir. Kurt ilaçları (antihelmintikler)Bağırsak parazitlerine karşı ilaçlarAntihelmintikler, bağırsak kurtlarını (kıl kurdu, askaris, tenya gibi) öldüren ya da hareketsiz bırakan ilaçlardır. Laksatifler (kabızlık ilaçları)Laksatifler, bağırsak hareketlerini kolaylaştıran ve dışkılamayı sağlayan ilaçlardır. Makrolid antibiyotiklerAzitromisin, klaritromisin ve benzerleriMakrolidler, bakterilerin protein yapımını engelleyen antibiyotiklerdir. Mantar ilaçları (antifungaller)Krem, tablet ve şampuan formundaki antifungallerAntifungaller, cilt, tırnak, saçlı deri, ağız ve vajinadaki mantar enfeksiyonlarını tedavi eden ilaçlardır. MelatoninUyku hormonu ve melatonin takviyesiMelatonin, beyindeki epifiz (pineal) bezinden karanlıkta salgılanan ve vücuda gecenin geldiğini bildiren bir hormondur. Menenjit (meningokok) aşısıMeningokok konjuge (ACWY) ve B aşılarıMenenjit aşısı, beyin zarı iltihabı ve kan enfeksiyonuna yol açabilen meningokok bakterisine karşı koruma sağlar. MetforminBiguanid grubu şeker ilacıMetformin, karaciğerin şeker üretimini azaltan ve insülin duyarlılığını artıran, tip 2 diyabette genellikle ilk tercih edilen ilaçtır. MetotreksatMetotreksat (romatizmal hastalıklarda düşük doz, haftalık)Metotreksat, bağışıklık sistemini düzenleyerek iltihabı azaltan bir ilaçtır. MetronidazolNitroimidazol grubu antibiyotik-antiparaziterMetronidazol, oksijensiz ortamda yaşayan (anaerob) bakterilere ve bazı parazitlere etkili bir ilaçtır. Mide koruyucu (proton pompası inhibitörü)PPI ve diğer asit baskılayıcılarMide koruyucu olarak bilinen proton pompası inhibitörleri (PPI), midenin asit üretimini güçlü şekilde azaltan ilaçlardır. Migren ilaçlarıAtak tedavisi ve koruyucu tedaviMigren tedavisinde iki tür ilaç kullanılır: atak sırasında ağrıyı durdurmak için alınan atak ilaçları ve ataklar sık olduğunda atak sayısını azaltmak için düzenli kullanılan koruyucu ilaçlar. MinoksidilSaç dökülmesinde kullanılan minoksidilMinoksidil, saç köklerinin büyüme evresini uzatarak saç dökülmesini yavaşlatan ve yeniden çıkışı destekleyen bir ilaçtır. Montelukast (lökotrien reseptör antagonisti)Lökotrien reseptör antagonistleriMontelukast, alerjik iltihapta rol oynayan lökotrienlerin etkisini engelleyen, ağızdan alınan bir ilaçtır. NaloksonOpioid zehirlenmesi antidotuNalokson, morfin ve benzeri opioid ilaçların ve maddelerin etkisini hızla tersine çeviren bir panzehirdir. NaltreksonOpioid reseptör antagonisti (bağımlılık tedavisi)Naltrekson, opioid reseptörlerini engelleyen ve alkol bağımlılığında içme isteğini azaltmak, opioid bağımlılığında ise nüksü önlemek için kullanılan bir ilaçtır. Nitratlar (dil altı ve uzun etkili)Organik nitratlarNitratlar, damarları hızla genişleterek kalbin iş yükünü azaltan ve kalp kasına giden kan akışını kolaylaştıran ilaçlardır. Nitrofurantoinİdrar yolu antiseptiğiNitrofurantoin, idrarda yüksek düzeye ulaşan ve basit mesane enfeksiyonlarının (sistit) tedavisinde sık kullanılan bir antibiyotiktir. Omega-3Omega-3 yağ asitleri (EPA, DHA)Omega-3, vücudun kendisi yeterince üretemediği ve besinlerle alınması gereken yağ asitleridir. Opioid ağrı kesicilerOpioidler, beyin ve omurilikteki opioid reseptörlerine bağlanarak güçlü ağrı kesici etki gösteren ilaçlardır. ORS (ağızdan sıvı-tuz tedavisi)Oral rehidratasyon solüsyonuORS, ishal ve kusmada kaybedilen su ve tuzları yerine koymak için hazırlanmış, belirli oranda şeker ve tuz içeren bir içecektir. Oseltamivir (grip antiviral)Nöraminidaz inhibitörüOseltamivir, influenza (grip) virüsünün yayılmasını engelleyen bir antiviral ilaçtır. Pankreas enzim ilaçlarıPankreatik enzim replasman tedavisiPankreas enzim ilaçları, pankreasın yeterli sindirim enzimi üretemediği durumlarda (kronik pankreatit, kistik fibrozis, pankreas ameliyatları) besinlerin sindirilmesine yardımcı olur. ParasetamolAsetaminofenParasetamol, ağrı kesici ve ateş düşürücü olarak en yaygın kullanılan ilaçlardan biridir. PDE5 inhibitörleri (sertleşme ilaçları)Fosfodiesteraz-5 inhibitörleriPDE5 inhibitörleri, penise giden kan akışını artırarak cinsel uyarıyla birlikte sertleşmeyi kolaylaştıran ilaçlardır. Penisilinler (amoksisilin grubu)Beta-laktam penisilin antibiyotikleriPenisilinler, bakteri hücre duvarı yapımını engelleyen en eski ve en yaygın kullanılan antibiyotik grubudur. Permetrin (uyuz ve bit ilacı)Topikal antiparaziterPermetrin, uyuz akarlarını ve bitleri öldüren, deriye ya da saçlı deriye uygulanan bir ilaçtır. Pnömokok (zatürre) aşısıKonjuge ve polisakkarit pnömokok aşılarıPnömokok aşısı, zatürre, kulak enfeksiyonu, menenjit ve kan enfeksiyonlarının en sık bakteriyel nedenlerinden biri olan pnömokoka karşı koruma sağlar. ProbiyotikProbiyotikler, yeterli miktarda alındığında sağlığa fayda sağlayabilen canlı mikroorganizmalardır. RetinoidlerA vitamini türevi ilaçlarRetinoidler, A vitamininden türeyen ve cilt hücrelerinin yenilenmesini düzenleyen ilaç grubudur. Rotavirüs aşısıAğızdan uygulanan canlı rotavirüs aşısıRotavirüs aşısı, bebek ve küçük çocuklarda ağır ishal ve sıvı kaybının en sık nedenlerinden biri olan rotavirüse karşı koruyan, ağızdan damla şeklinde verilen canlı bir aşıdır. RSV aşısı ve bebekler için RSV korumasıRSV aşıları ve monoklonal antikorlarRSV, bebeklerde bronşiyolit ve zatürrenin, yaşlılarda ise ağır solunum yolu enfeksiyonlarının önemli nedenidir. Sakinleştiriciler (anksiyolitikler)Kaygı giderici ilaçlarAnksiyolitikler, yoğun kaygı ve panik belirtilerini azaltmak için kullanılan ilaç grubudur. Sarıhumma aşısıSarı humma (yellow fever) aşısıSarıhumma aşısı, Afrika ve Güney Amerika’nın tropikal bölgelerinde sivrisineklerle bulaşan sarıhumma hastalığına karşı koruyan canlı bir aşıdır. SefalosporinlerSefalosporin grubu beta-laktam antibiyotiklerSefalosporinler, penisilinlere benzer şekilde bakteri hücre duvarını hedefleyen geniş bir antibiyotik grubudur. SGLT2 inhibitörleriSodyum-glukoz kotransporter 2 inhibitörleri (gliflozinler)SGLT2 inhibitörleri, böbreklerin şekeri geri emmesini azaltarak fazla şekerin idrarla atılmasını sağlayan ilaçlardır. Sigara bırakma ilaçlarıNikotin replasman tedavisi ve sigara bırakmaya yardımcı ilaçlarSigara bırakma ilaçları, nikotin yoksunluğu belirtilerini ve sigara içme isteğini azaltarak bırakma başarısını belirgin artırır. SNRI grubu antidepresanlarSerotonin-noradrenalin geri alım inhibitörleriSNRI’lar, beyinde serotonin ve noradrenalin düzeyini artıran antidepresan ilaçlardır. SpironolaktonSpironolakton (aldosteron antagonisti)Spironolakton, aldosteron hormonunun etkisini engelleyen potasyum tutucu bir idrar söktürücüdür. Statin (kolesterol ilacı)HMG-KoA redüktaz inhibitörleriStatinler, karaciğerde kolesterol yapımını azaltarak LDL (“kötü”) kolesterolü düşüren ilaçlardır. Su çiçeği aşısıVarisella aşısıSu çiçeği aşısı, varisella-zoster virüsüne karşı koruyan canlı zayıflatılmış bir aşıdır. Suni gözyaşıGözyaşı yerine geçen nemlendirici damlalarSuni gözyaşları, göz yüzeyini nemlendirerek kuruluk, batma, yanma ve yabancı cisim hissini azaltan damla, jel ve merhemlerdir. Sülfonilürelerİnsülin salgılatan şeker ilaçlarıSülfonilüreler, pankreasın insülin salgılamasını artırarak kan şekerini düşüren tip 2 diyabet ilaçlarıdır. TamoksifenSeçici östrojen reseptör modülatörüTamoksifen, meme dokusunda östrojenin etkisini engelleyen bir hormon tedavisi ilacıdır. Tansiyon ilaçları (antihipertansifler)Tansiyon ilaçları, yüksek tansiyonu düşürerek inme, kalp krizi, kalp yetmezliği ve böbrek hasarı riskini azaltan ilaçlardır. Tetanoz aşısı (erişkin Td)Tetanoz-difteri aşısıTetanoz aşısı, toprak ve paslı-kirli cisimlerle kirlenen yaralardan bulaşabilen ve ölümcül kas kasılmalarına yol açan tetanoz hastalığına karşı korur. Tetrasiklinler (doksisiklin grubu)Tetrasiklin grubu antibiyotiklerTetrasiklinler, bakteri protein yapımını engelleyen antibiyotiklerdir. Tiroit hormonu ilacı (levotiroksin)Tiroit hormon replasmanı ve antitiroit ilaçlarTiroit bezi az çalıştığında (hipotiroidi, Hashimoto) eksik olan hormonu yerine koymak için sentetik tiroit hormonu (levotiroksin) kullanılır. Trimetoprim-sülfametoksazolKo-trimoksazolTrimetoprim-sülfametoksazol, bakterilerin folat yapımını iki basamakta engelleyen bir kombinasyon antibiyotiktir. Trisiklik antidepresanlarTrisiklik antidepresanlar (TSA)Trisiklik antidepresanlar eski kuşak antidepresanlardır. Ursodeoksikolik asitSafra asidi ilacıUrsodeoksikolik asit, safranın yapısını değiştirerek safra akışını kolaylaştıran bir ilaçtır. Uyku ilaçlarıHipnotikler ve sakinleştiricilerUyku ilaçları, uykuya dalmayı ya da uykuyu sürdürmeyi kolaylaştıran ilaçlardır. VankomisinGlikopeptid antibiyotikVankomisin, metisiline dirençli Staphylococcus aureus (MRSA) gibi dirençli gram pozitif bakterilerin neden olduğu ağır enfeksiyonlarda damar yoluyla kullanılan bir antibiyotiktir. VarfarinK vitamini antagonisti kan sulandırıcıVarfarin, K vitaminine bağlı pıhtılaşma faktörlerinin yapımını azaltan, ağızdan alınan bir kan sulandırıcıdır. Yumurtlatıcı ilaçlarOvulasyon indüksiyonu ilaçlarıYumurtlatıcı ilaçlar, yumurtlama sorunu olan kadınlarda (özellikle polikistik over sendromunda) yumurta gelişimini ve yumurtlamayı uyarmak için kullanılır. Zona (herpes zoster) aşısıRekombinant zoster aşısıZona aşısı, su çiçeği virüsünün yıllar sonra yeniden aktifleşmesiyle oluşan zonayı ve zona sonrası uzun süren sinir ağrısını önlemeye yönelik bir aşıdır. Öksürük ilaçlarıÖksürük kesiciler ve balgam söktürücülerÖksürük ilaçları iki ana gruba ayrılır: kuru, tahriş edici öksürüğü baskılayan öksürük kesiciler ve balgamı sulandırıp atılmasını kolaylaştıran balgam söktürücüler. Şeker ilaçları (oral antidiyabetikler)Ağızdan alınan diyabet ilaçlarıŞeker ilaçları, tip 2 diyabette kan şekerini düşürmek için ağızdan kullanılan farklı etki mekanizmalarına sahip ilaç gruplarıdır.

Aile ve çift terapisiSistemik aile terapisiAile terapisi, sorunu yalnızca bir kişide değil aile ilişkileri ve iletişim düzeni içinde ele alan bir psikoterapi yaklaşımıdır. Akupunkturİnce iğnelerle geleneksel uygulamaAkupunktur, vücudun belirli noktalarına ince iğneler batırılarak yapılan geleneksel bir uygulamadır. Aşılama (IUI)Aşılama, yumurtlama zamanında hazırlanmış spermin ince bir kateterle doğrudan rahim içine verildiği kısırlık tedavisidir. Bilişsel davranışçı terapi (BDT)Bilişsel davranışçı terapi, düşünce, duygu ve davranış arasındaki ilişkiye odaklanan kısa süreli ve hedef odaklı bir psikoterapi yöntemidir. Botoks (botulinum toksini)Botoks, mimik kaslarını geçici olarak gevşeterek kırışıklıkları azaltan ve bazı terleme ve migren tedavilerinde de kullanılan bir uygulamadır. CPAP cihazıSürekli pozitif hava yolu basıncıCPAP, uyku sırasında maske aracılığıyla hafif basınçlı hava vererek üst solunum yolunun kapanmasını önleyen bir cihazdır. Dermapen (mikroiğneleme)Dermapen, cilde ince iğnelerle kontrollü mikro kanallar açarak kolajen yapımını uyaran ve akne izi, gözenek ve ince çizgi görünümünü azaltmaya yardımcı olan uygulamadır. Dil ve konuşma terapisiDil, konuşma, ses ve yutma terapisiDil ve konuşma terapisi, çocuk ve erişkinlerde konuşma gecikmesi, artikülasyon (ses çıkarma) bozukluğu, kekemelik, ses bozuklukları, inme sonrası konuşma kaybı (afazi) ve yutma güçlüğünün değerlendirilip tedavi edilmesidir. DiyalizHemodiyaliz ve periton diyaliziDiyaliz, böbrekler yeterince çalışmadığında kandaki atık maddelerin, fazla sıvının ve tuzların vücuttan uzaklaştırıldığı tedavidir. Duyu bütünleme terapisiDuyusal entegrasyon terapisiDuyu bütünleme terapisi, dokunma, ses, hareket ve denge gibi duyusal uyaranlara aşırı ya da az tepki veren çocuklarda, oyun temelli etkinliklerle duyusal işlemlemeyi desteklemeyi amaçlar. Elektrokonvülsif tedavi (EKT)Genel anestezi altında elektrokonvülsif tedaviEKT, genel anestezi ve kas gevşetici altında beyne kısa süreli kontrollü elektrik uyarısı verilerek yapılan bir psikiyatrik tedavidir. EMDREMDR, travmatik anıların göz hareketleri gibi iki yönlü uyarımlarla yeniden işlenmesini sağlayan yapılandırılmış bir psikoterapi yöntemidir. Epidural steroid enjeksiyonuBel ve boyunda epidural kortizon iğnesiEpidural steroid enjeksiyonu, omurilik zarının dışındaki boşluğa floroskopi eşliğinde kortizon ve lokal anestezik verilmesidir. Ergoterapiİş ve uğraşı terapisiErgoterapi, hastalık, yaralanma ya da gelişimsel sorunlar nedeniyle günlük yaşam aktivitelerinde (giyinme, yemek yeme, yazı yazma, iş ve okul görevleri) zorlanan kişilerin bağımsızlığını artırmayı hedefler. ESWT (şok dalga tedavisi)Şok dalga tedavisi, topuk dikeni ve tenisçi dirseği gibi kronik tendon sorunlarında ses dalgalarıyla doku iyileşmesini uyaran bir fizik tedavi yöntemidir. Fizik tedavi ve rehabilitasyonFiziksel tıp ve rehabilitasyon uygulamalarıFizik tedavi, ağrıyı azaltmak, hareket kısıtlılığını gidermek ve kas gücünü artırmak için egzersiz, manuel teknikler ve sıcak-soğuk, elektrik, ultrason gibi fiziksel ajanların kullanıldığı tedavi yaklaşımıdır. FototerapiIşık tedavisi (dar bant UVB, PUVA, yenidoğan fototerapisi)Fototerapi, belirli dalga boylarındaki ışığın tedavi amacıyla kontrollü olarak uygulanmasıdır. Grup terapisiGrup psikoterapisiGrup terapisi, benzer sorunlar yaşayan birkaç kişinin bir ya da iki terapist eşliğinde düzenli olarak bir araya geldiği psikoterapi biçimidir. Hiperbarik oksijen tedavisiHiperbarik oksijen tedavisi, kişinin deniz seviyesindeki basıncın üzerinde basınçlandırılmış özel bir odada (basınç odası) yüzde yüz oksijen solumasıdır. İmmünoterapi ve akıllı ilaçlarKanser immünoterapisi, hedefe yönelik tedaviKanser immünoterapisi, kişinin bağışıklık sisteminin kanser hücrelerini tanıyıp yok etmesini sağlayan tedavilerdir; en yaygın örneği bağışıklık sistemindeki frenleri kaldıran “kontrol noktası inhibitörleri”dir. İşitme cihazıHava yolu işitme cihazlarıİşitme cihazı, sesleri yükselterek ve işleyerek işitme kaybı olan kişinin konuşmayı daha iyi anlamasını sağlayan küçük bir elektronik cihazdır. Kan nakli (transfüzyon)Kan nakli (transfüzyon), bağışçıdan alınan kanın ya da kan ürünlerinin damar yoluyla hastaya verilmesidir. Kardiyak rehabilitasyonKalp rehabilitasyon programıKardiyak rehabilitasyon, kalp krizi, stent, bypass, kapak ameliyatı ve kalp yetmezliği sonrası hastaların gözetim altında egzersiz yaptığı, beslenme, sigara bırakma ve stres yönetimi eğitimi aldığı bir programdır. Kemik iliği nakliHematopoetik kök hücre nakliKemik iliği nakli (kök hücre nakli), hastalıklı ya da yüksek doz tedaviyle hasar görmüş kemik iliğinin, kan yapıcı sağlıklı kök hücrelerle yenilenmesidir. KemoterapiKemoterapi, hızla bölünen kanser hücrelerini öldüren ya da bölünmelerini durduran ilaçlarla yapılan tedavidir. Kimyasal peelingKimyasal peeling, cilde uygulanan asit çözeltileriyle üst katmanların kontrollü olarak soyulması ve cildin yenilenmesinin uyarılmasıdır. Kinezyo bantElastik terapötik bantlamaKinezyo bant, deriye belirli gerginliklerle yapıştırılan elastik pamuklu banttır. Kornea cross-linkingKorneal kollajen çapraz bağlamaCross-linking, riboflavin (B2 vitamini) damlası ve ultraviyole ışık kullanılarak kornea liflerinin güçlendirildiği bir tedavidir. Kriyoterapi (dondurma tedavisi)Kriyoterapi, siğil ve bazı iyi huylu cilt lezyonlarının sıvı azotla dondurularak yok edilmesidir. Kuru iğnelemeKuru iğneleme, kaslardaki ağrılı tetik noktalara ilaçsız ince iğnelerle uygulanarak kas gerginliğini ve ağrıyı azaltmayı amaçlayan bir yöntemdir. Lazer epilasyonLazer epilasyon, istenmeyen tüylerin kıl kökündeki pigmenti hedef alan lazer enerjisiyle kalıcıya yakın azaltılmasıdır. Manuel terapiMobilizasyon ve manipülasyon teknikleriManuel terapi, fizyoterapist ya da hekimin elleriyle eklemlere, kaslara ve yumuşak dokulara uyguladığı mobilizasyon, manipülasyon ve masaj tekniklerinin genel adıdır. MezoterapiMezoterapi, vitamin, amino asit ya da hyaluronik asit içeren karışımların çok ince iğnelerle cildin orta tabakasına uygulanmasıdır. Mide balonuMide balonu, endoskopiyle ya da yutularak mideye yerleştirilen ve tokluk hissi oluşturarak kilo vermeye yardımcı olan geçici bir uygulamadır. NebülizatörBuhar makinesi ile ilaç uygulamasıNebülizatör, sıvı ilacı ince bir buhara dönüştürerek maske ya da ağızlıkla akciğerlere ulaştıran cihazdır. Organ nakliBöbrek, karaciğer, kalp nakliOrgan nakli, işlevini yitirmiş bir organın canlı ya da beyin ölümü gerçekleşmiş bir vericiden alınan sağlıklı organla değiştirilmesidir. Oyun terapisiÇocuklarda oyun yoluyla psikoterapiOyun terapisi, küçük çocukların duygu ve yaşantılarını kelimeler yerine oyun, oyuncak ve resim yoluyla ifade etmesine dayanan bir psikoterapi yöntemidir. PlazmaferezTerapötik plazma değişimiPlazmaferez, kanın bir makineden geçirilerek sıvı kısmı olan plazmanın ayrıldığı ve yerine albümin ya da taze donmuş plazma gibi sıvıların verildiği tedavidir. ProloterapiBağ ve tendonlara uyarıcı enjeksiyonProloterapi, zayıflamış bağ ve tendonlara genellikle şekerli (dekstroz) bir çözelti enjekte edilerek doğal iyileşme sürecinin uyarılmasını amaçlayan bir yöntemdir. PRP (trombositten zengin plazma)PRP, kişinin kendi kanından elde edilen trombositten zengin plazmanın saç derisine, cilde ya da eklem-tendon bölgesine uygulandığı tedavidir. Pulmoner rehabilitasyonAkciğer rehabilitasyonuPulmoner rehabilitasyon, KOAH, akciğer fibrozisi, bronşektazi ve uzun süren COVID sonrası nefes darlığı yaşayan hastalar için egzersiz, solunum teknikleri, eğitim ve beslenme desteğini birleştiren bir programdır. Radyofrekans ablasyon (ağrı)Radyofrekans nörotomiRadyofrekans ablasyon, ağrıyı ileten küçük sinir dallarının ince bir iğne ucundan verilen ısıyla geçici olarak devre dışı bırakılmasıdır. Radyoterapi (ışın tedavisi)Radyoterapi, yüksek enerjili ışınlarla kanser hücrelerinin DNA’sına zarar vererek çoğalmalarının durdurulduğu tedavidir. Serum (damardan sıvı) tedavisiİntravenöz sıvı tedavisiSerum tedavisi, sıvı ve tuz dengesini sağlamak amacıyla damar yoluyla izotonik sodyum klorür, dengeli elektrolit çözeltileri ya da dekstroz gibi sıvıların verilmesidir. Sinir bloğuAğrı tedavisinde sinir blokajıSinir bloğu, ağrıyı ileten sinirin çevresine ultrason ya da floroskopi eşliğinde lokal anestezik ve gerekirse kortizon verilmesidir. Spiral (rahim içi araç)Spiral, rahim içine yerleştirilen bakırlı ya da hormonlu küçük bir araçla yıllarca süren, geri dönüşümlü bir doğum kontrol yöntemidir. TENS (elektrikle ağrı tedavisi)Transkütanöz elektriksel sinir stimülasyonuTENS, ciltte ağrılı bölgeye yapıştırılan elektrotlar aracılığıyla düşük yoğunluklu elektrik akımı verilerek ağrı sinyallerinin iletiminin azaltıldığı bir fizik tedavi yöntemidir. TMS (transkraniyal manyetik stimülasyon)TMS, beynin belirli bölgelerinin kafa derisi üzerinden manyetik alanla uyarıldığı ve özellikle ilaçlara yanıt vermeyen depresyonda kullanılan bir tedavidir. Tüp bebek (IVF, ICSI)Tüp bebek, yumurtaların toplanıp laboratuvarda sperm ile döllenmesi ve oluşan embriyonun rahme transfer edilmesiyle yapılan yardımcı üreme tedavisidir. Yüz dolgusuHyaluronik asit dolgu uygulamalarıYüz dolgusu, çoğunlukla hyaluronik asit içeren jellerin enjeksiyonla deri altına verilerek hacim kaybı, kırışıklık ve çizgilerin azaltılmasıdır.

Akraba evliliği ve sağlıkKan bağı olan eşler arasında kalıtsal riskAkraba evliliğinde eşlerin aynı çekinik hastalık genini taşıma olasılığı daha yüksektir. Aks sapması (EKG)Sol ve sağ aks sapmasıEKG’de aks, kalpteki elektriksel uyarının genel yönünü gösterir. Akut ve kronikTıpta akut, aniden başlayan ve genellikle kısa süren durumları; kronik ise uzun süren (çoğu tanımda 3 aydan uzun) ya da sürekli tekrarlayan durumları anlatır. Alveoller (hava kesecikleri)Alveoli pulmonisAlveoller, bronşların en uç kısmında bulunan, üzüm salkımı gibi dizilmiş milyonlarca mikroskobik hava keseciğidir. Amniyon sıvısıAmniyotik sıvı indeksi (AFI)Amniyon sıvısı, gebelikte bebeği saran, onu darbelerden koruyan ve akciğer ile kas-iskelet gelişimine katkı sağlayan sıvıdır; ikinci yarıdan sonra büyük bölümü bebeğin idrarından oluşur. Anamnez (hasta öyküsü)Anamnez, hekimin muayene sırasında hastadan şikâyetleri, bu şikâyetlerin başlangıcı ve seyri, geçmiş hastalıkları, ameliyatları, kullandığı ilaçlar, alerjileri, aile öyküsü ve yaşam alışkanlıkları hakkında bilgi almasıdır. AnevrizmaAnevrizma, bir atardamar duvarının zayıflayarak balon gibi kalıcı şekilde genişlemesidir. Antibiyotik direnciAntimikrobiyal dirençAntibiyotik direnci, bakterilerin değişerek daha önce kendilerini öldüren antibiyotiklerden etkilenmez hale gelmesidir. Antikor ve antijenAntikor testi ve antijen testi farkıAntijen, vücudun yabancı olarak tanıdığı ve bağışıklık yanıtını başlatan yapıdır (mikrobun bir parçası gibi). AntioksidanOksidatif hasarı azaltan maddelerAntioksidanlar, hücrelere zarar verebilen serbest radikalleri etkisiz hale getiren maddelerdir. Antral gastritMide antrum bölgesinde iltihapAntral gastrit, midenin bağırsağa açılan alt bölümü olan antrumda iltihap olduğunu anlatan bir endoskopi raporu ifadesidir. Anüler fissür (anüler yırtık)Disk halkasında çatlakAnüler fissür, omurlar arasındaki diskin dış halkasında (anulus fibrozus) oluşan küçük bir çatlaktır. Aort (ana atardamar)AortaAort, kalbin sol karıncığından çıkan ve tüm vücuda oksijenli kan dağıtan vücudun en büyük atardamarıdır. Aort kapak sklerozuAort kapakta kalınlaşma ve kireçlenmeAort kapak sklerozu, aort kapağın yapraklarında yaşla birlikte oluşan kalınlaşma ve hafif kireçlenmedir; kan akışını engelleyecek bir darlık yoktur. Aort yetmezliğiAort kapak yetersizliği (AY)Aort yetmezliği, aort kapağının tam kapanmaması nedeniyle kalpten pompalanan kanın bir kısmının sol karıncığa geri kaçmasıdır. ApandiksAppendix vermiformisApandiks, kalın bağırsağın başlangıcındaki kör bağırsaktan çıkan, parmak şeklinde küçük bir uzantıdır ve karnın sağ alt kısmında yer alır. Apseİrin birikmesiApse, bir enfeksiyon sonucu doku içinde irin toplanmasıdır. Araknoid kistBeyin zarları arasında sıvı kistiAraknoid kist, beyin zarlarından araknoid zarın iki yaprağı arasında beyin omurilik sıvısıyla dolu, çoğunlukla doğuştan bir kesedir. AsemptomatikBelirtisizAsemptomatik, bir hastalık ya da durumun kişide hiçbir belirti vermemesi anlamına gelir. Asit (karında sıvı)Asit, karın zarı içinde, yani karın boşluğunda normalden fazla sıvı birikmesidir. Atardamar ve toplardamarArter, ven ve kılcal damarlarAtardamarlar (arterler) kalpten çıkan, oksijenli kanı yüksek basınçla organlara taşıyan kalın ve esnek duvarlı damarlardır; nabız atardamarlarda hissedilir. AtelektaziAtelektazi, akciğerin bir bölümünün tam olarak havalanmaması ve küçülerek sönük kalmasıdır. Aterosklerotik plakDamar duvarında aterom plağıAterosklerotik plak, damar duvarında kolesterol, iltihap hücreleri ve kireçten oluşan birikintidir. Atrofi ve hipertrofiAtrofi, bir doku ya da organın hücrelerinin küçülmesi veya sayısının azalması sonucu hacim kaybetmesidir; hipertrofi ise hücrelerin büyümesiyle organın büyümesidir. Aydınlatılmış onamBilgilendirilmiş rızaAydınlatılmış onam, hastanın bir tıbbi işlemden önce işlemin amacı, faydaları, riskleri, alternatifleri ve yapılmazsa ne olabileceği konusunda anlayabileceği şekilde bilgilendirilip özgür iradesiyle onay vermesidir. Ayırıcı tanıAyırıcı tanı, benzer belirtiler veren hastalıkların listelenip muayene, tahlil ve görüntüleme ile tek tek değerlendirilerek doğru tanıya ulaşılması sürecidir. Bazal metabolizma hızıDinlenme hâlinde enerji harcaması (BMR)Bazal metabolizma hızı, vücudun tam dinlenme hâlinde solunum, dolaşım ve vücut ısısı gibi temel işlevleri sürdürmek için harcadığı enerjidir. Bağ (ligament)Eklem bağlarıBağlar, kemikleri birbirine bağlayan ve eklemlerin aşırı hareket etmesini engelleyen sağlam bağ dokusu bantlarıdır. Bağırsak mikrobiyotasıBağırsak florası ve mikrobiyomBağırsak mikrobiyotası, kalın bağırsakta yaşayan trilyonlarca bakteri, mantar ve virüsten oluşan topluluktur. Bağırsak parazitleriParaziter enfeksiyonlarBağırsak parazitleri, kirli su ve gıdalar, yıkanmamış eller ve toprakla bulaşan tek hücreli canlılar (giardia, amip) ya da solucanlardır (kıl kurdu, askaris, tenya). Bağışıklık sistemiDoğal ve kazanılmış bağışıklıkBağışıklık sistemi, vücudu mikroplara ve anormal hücrelere karşı koruyan hücre, organ ve proteinlerden oluşan savunma ağıdır. Bel çevresi ölçümüKarın bölgesi yağlanma göstergesiBel çevresi, karın içi yağlanmanın basit bir göstergesidir ve kalp hastalığı, tip 2 diyabet ve yağlı karaciğer riskini vücut kitle indeksinden bağımsız olarak yansıtır. Benign ve malign (iyi huylu, kötü huylu)Benign (iyi huylu), çevre dokulara yayılmayan ve vücudun başka yerlerine sıçramayan oluşumları; malign (kötü huylu) ise çevre dokuları istila edebilen ve başka organlara yayılabilen, yani kanser olan oluşumları anlatır. Beyin loblarıFrontal, parietal, temporal ve oksipital loblarBeynin dış kabuğu dört ana loba ayrılır. Beyin sapıOrta beyin, pons ve omurilik soğanıBeyin sapı, beyni omuriliğe bağlayan; orta beyin, pons ve omurilik soğanından (bulbus) oluşan bölümdür. Beyin ölümüBeyin ölümü tanısı ve organ bağışıBeyin ölümü, beyin ve beyin sapının tüm işlevlerinin geri dönüşümsüz biçimde kaybolmasıdır ve tıbben ve yasal olarak ölüm kabul edilir. Beyin-omurilik sıvısı (BOS)Serebrospinal sıvıBeyin-omurilik sıvısı, beynin içindeki boşluklarda (ventriküller) üretilen ve beyin ile omuriliği çevreleyen berrak bir sıvıdır. BeyincikSerebellumBeyincik, beynin arka-alt kısmında yer alan ve hareketlerin uyumunu, dengeyi ve ince ayarı sağlayan bölümdür. Boş sellaParsiyel ya da total boş sellaBoş sella, hipofiz bezinin oturduğu kemik çukurun (sella turcika) beyin omurilik sıvısıyla dolması ve hipofizin basıklaşmış görünmesidir. Boşaltım (üriner) sistemBöbrekler, üreterler, mesane ve üretraBoşaltım sistemi, kanı süzerek idrar oluşturan böbrekler, idrarı mesaneye taşıyan üreterler, idrarı depolayan mesane ve dışarı atan üretradan oluşur. BradikardiYavaş kalp atışıBradikardi, dinlenme halindeki kalp hızının dakikada 60’ın altında olmasıdır. BronşlarAna bronşlar, bronşçuklar (bronşiyoller)Bronşlar, soluk borusunun ikiye ayrılmasıyla başlayan ve akciğerlerin içinde ağaç dalları gibi giderek incelen hava yollarıdır. BulbitDuodenum bulbusunda iltihap (duodenit)Bulbit, onikiparmak bağırsağının mideden hemen sonra gelen ilk bölümünde (bulbus) iltihap olduğunu anlatan bir endoskopi raporu terimidir. Bulging, protrüzyon ve ekstrüzyonDisk hernisi (fıtık) terimleriBulging, protrüzyon, ekstrüzyon ve sekestrasyon, omurlar arasındaki diskin ne kadar dışarı taştığını anlatan MR raporu terimleridir. Böbrek parankim ekojenitesi artışıRenal parankimal ekojenite artışı (grade 1–3)Böbrek parankimi, böbreğin idrarı süzen asıl dokusudur. BöbreklerRenBöbrekler, belin iki yanında, kaburgaların altında yer alan fasulye şeklinde iki organdır. Böbreküstü bezi (sürrenal)Glandula suprarenalisBöbreküstü bezleri, her iki böbreğin üst kısmında yer alan üçgen şeklinde iki bezdir. BI-RADSMeme görüntüleme raporlama sistemiBI-RADS, mamografi, meme ultrasonu ve meme MR raporlarında bulguların kanser olasılığına göre 0’dan 6’ya kadar sınıflandırıldığı uluslararası sistemdir. Bıngıldak (fontanel)Bebekte ön ve arka fontanelBıngıldak (fontanel), bebeğin kafatası kemikleri arasındaki yumuşak, zarla kaplı açıklıklardır; doğum sırasında başın şekil almasını ve beynin büyümesini sağlar. Chiari malformasyonuSerebellar tonsil ektopisi (Chiari tip 1)Chiari malformasyonu tip 1, beyinciğin alt kısmındaki tonsillerin kafatası tabanındaki büyük delikten (foramen magnum) omurilik kanalına doğru sarkmasıdır. Dal bloğuSağ ve sol dal bloğuDal bloğu, kalpteki elektrik iletim sisteminin sağ ya da sol dalında iletinin gecikmesidir; EKG’de QRS kompleksinin genişlemesiyle tanınır. DalakSplenDalak, karnın sol üst kısmında, kaburgaların altında yer alan yumruk büyüklüğünde bir organdır. Dehidratasyon (sıvı kaybı)Dehidratasyon, vücudun aldığından daha fazla sıvı kaybetmesi sonucu sıvı ve tuz dengesinin bozulmasıdır. Dejeneratif değişiklikDejenerasyonDejeneratif değişiklik, dokuların yaşla, aşırı kullanımla ya da yıpranmayla zamanla bozulmasını anlatan bir terimdir. Deri katmanlarıEpidermis, dermis ve deri altıDeri, vücudun en büyük organıdır ve üç katmandan oluşur. Difüzyon kısıtlanmasıMR’da difüzyon kısıtlılığı (DWI)Difüzyon kısıtlanması, MR’ın difüzyon ağırlıklı (DWI) sekansında su moleküllerinin dokuda normalden daha az hareket edebildiği alanların parlak görünmesidir. DisplaziDisplazi, patolojide hücrelerin şeklinde ve dizilişinde görülen anormal değişiklikleri anlatır ve kansere dönüşebilecek öncü (prekanseröz) bir durum olarak kabul edilir. DispneNefes darlığıDispne, nefes almada zorluk ya da yeterince hava alamama hissinin tıbbi adıdır. DiyaframDiaphragmaDiyafram, göğüs boşluğunu karın boşluğundan ayıran kubbe şeklinde bir kastır ve solunumun ana kasıdır. Diyastolik disfonksiyonSol ventrikül gevşeme bozukluğuDiyastolik disfonksiyon, kalbin kasılmasından sonra gevşeyip kanla dolma evresinde (diyastol) sertleşmeye bağlı bir güçlük olduğunu anlatan bir EKO raporu terimidir. Diyet lifi (posa)Çözünür ve çözünmez lifDiyet lifi, sebze, meyve, baklagil ve tam tahıllarda bulunan ve sindirilmeden kalın bağırsağa ulaşan bitkisel yapılardır. Dominant folikülYumurtlamaya aday baskın folikülHer adet döngüsünde yumurtalıkta birçok folikül gelişmeye başlar ancak genellikle bunlardan yalnızca biri öne geçerek dominant folikül olur. DopaminNörotransmitterDopamin, beyinde motivasyon, ödül, dikkat ve hareket kontrolünde görev alan bir sinir ileticisidir. Efüzyon (sıvı birikmesi)Plevral efüzyon, eklem efüzyonuEfüzyon, vücut boşluklarında ya da eklemlerde normalden fazla sıvı birikmesidir. Ejeksiyon fraksiyonu (EF)Kalbin pompalama oranıEjeksiyon fraksiyonu (EF), kalbin sol karıncığının her kasılmada içindeki kanın yüzde kaçını pompaladığını gösteren değerdir ve genellikle ekokardiyografi ile ölçülür. Eklem ve eklem türleriOynar, yarı oynar ve oynamaz eklemlerEklem, iki ya da daha fazla kemiğin birleştiği yerdir. Eksitus (ex)Exitus — hayatını kaybetmeEksitus (exitus), tıpta hastanın hayatını kaybettiğini belirten Latince kökenli bir terimdir; hastane kayıtlarında ve konuşma dilinde kısaca “ex” olarak geçer. EktaziOrgan ya da damarda genişlemeEktazi, bir kanalın, boşluğun ya da damarın normalden geniş olması anlamına gelen genel bir terimdir. El hijyeniEl yıkama ve el antiseptiği kullanımıEl hijyeni, enfeksiyonların bulaşmasını önlemenin en basit ve en etkili yoludur. ELISA yöntemiEnzim bağlı immünosorbent testELISA, kanda ya da diğer vücut sıvılarında antikor, antijen veya hormon gibi maddeleri enzim reaksiyonuyla oluşan renk değişimi üzerinden ölçen yaygın bir laboratuvar yöntemidir. Endikasyon ve kontrendikasyonEndikasyon, bir ilacın, tetkikin ya da ameliyatın hangi durumlarda kullanılması gerektiğini; kontrendikasyon ise hangi durumlarda kullanılmaması gerektiğini anlatır. Endokrin (hormon) sistemiİç salgı bezleriEndokrin sistem, hormonlarını doğrudan kana salgılayan bezlerden oluşur: hipotalamus, hipofiz, tiroid, paratiroid, böbreküstü bezleri, pankreasın hormon salgılayan adacıkları, yumurtalıklar ve testisler. Endometrium kalınlığıRahim iç tabakası kalınlığıEndometrium, rahmin iç yüzeyini döşeyen ve her ay adetle dökülen tabakadır. EndorfinEndojen opioid peptidEndorfinler, vücudun kendi ürettiği ağrı azaltıcı ve iyi hissettirici maddelerdir. Enflamasyon (iltihap)Enflamasyon (iltihap), vücudun yaralanma, enfeksiyon ya da tahriş karşısında verdiği koruyucu tepkidir. EntübasyonEndotrakeal entübasyonEntübasyon, ağız ya da burun yoluyla soluk borusuna bir tüp yerleştirilerek hava yolunun güvence altına alınmasıdır. EnzimBiyolojik katalizörEnzimler, vücuttaki kimyasal tepkimeleri hızlandıran proteinlerdir. EpikrizTaburcu özetiEpikriz, hastanede yatarak ya da ayaktan görülen tedavinin sonunda hekimin yazdığı, hastanın başvuru nedenini, yapılan tetkikleri, konulan tanıyı, uygulanan tedaviyi ve sonraki önerileri özetleyen rapordur. ER, PR ve HER2Meme kanserinde hormon reseptörleri ve HER2ER (östrojen reseptörü), PR (progesteron reseptörü) ve HER2, meme kanseri patoloji raporlarında tümörün hangi tedavilere yanıt verebileceğini gösteren temel belirteçlerdir. Erken repolarizasyonErken repolarizasyon paterni (EKG)Erken repolarizasyon, EKG’de ST segmentinin hafif yukarıda başlaması ve QRS sonunda küçük bir çentik görülmesiyle tanınan bir paterndir. Faset artrozuFaset eklem dejenerasyonuFaset artrozu, omurları arkadan birbirine bağlayan küçük eklemlerin (faset eklemler) kireçlenmesidir. FasyaKas zarı ve bağ dokusu ağıFasya, kasları, kas gruplarını, damarları ve sinirleri saran, birbirine bağlayan bağ dokusu ağıdır. Fetal biyometri (BPD, FL, AC, CRL)Gebelik ultrasonunda bebek ölçümleriFetal biyometri, gebelik ultrasonunda bebeğin baş, karın ve uyluk kemiği gibi bölümlerinin ölçülmesidir. FibrozisFibrozis, uzun süren iltihap ya da hasar sonucu bir organın normal dokusunun yerini sert bağ dokusunun (skar) almasıdır. Gen ve DNAKalıtım materyaliDNA, hücrelerin çekirdeğinde bulunan ve vücudun yapım talimatlarını taşıyan moleküldür. Genetik taşıyıcılıkÇekinik (resesif) gen taşıyıcılığıTaşıyıcı, çekinik geçişli bir hastalığın geninden yalnızca bir kopya taşıyan ve genellikle hiçbir belirti göstermeyen kişidir. Gleason skoruGleason skoru ve ISUP derece grubuGleason skoru, prostat biyopsisinde kanser hücrelerinin mikroskop altında normal prostat dokusuna ne kadar benzediğine göre verilen puandır. GliozisBeyin MR’ında glial skarGliozis, beyindeki destek hücrelerinin (glia) daha önce hasar görmüş bir bölgede yaptığı yara dokusudur. Glisemik indeksGlisemik indeks ve glisemik yükGlisemik indeks, karbonhidrat içeren bir besinin kan şekerini ne kadar hızlı yükselttiğini saf glukoza (100) göre gösteren ölçüdür. Gözün yapısıGöz anatomisiGöz, ışığı içeri alan saydam kornea, ışık miktarını ayarlayan iris ve göz bebeği, odaklamayı yapan lens ve görüntünün oluştuğu retinadan oluşur. HamartomHamartom (iyi huylu doku karışımı)Hamartom, bulunduğu organa ait normal doku elemanlarının düzensiz bir karışımından oluşan iyi huylu bir yapıdır; gerçek bir tümör değildir. Hastane enfeksiyonuSağlık hizmetiyle ilişkili enfeksiyonHastane enfeksiyonları, hastaneye yatışta bulunmayan ve yatıştan sonra gelişen enfeksiyonlardır. HemanjiomDamarsal iyi huylu oluşumHemanjiom, damarlardan oluşan iyi huylu (kanser olmayan) bir oluşumdur. HematomDoku içinde kan birikmesiHematom, bir damarın yırtılmasıyla dokuların arasında kanın birikmesidir. Hemoptizi (kan tükürme)Hemoptizi, akciğerlerden ya da hava yollarından gelen kanın öksürükle dışarı atılmasıdır. Hepatomegali ve splenomegaliKaraciğer ve dalak büyümesiHepatomegali karaciğerin, splenomegali dalağın normalden büyük olmasıdır; ikisi birlikteyse hepatosplenomegali denir. Hepatosteatoz (grade 1-2-3 yağlanma)Karaciğer yağlanması rapor terimiHepatosteatoz, ultrason ya da tomografi raporlarında karaciğer yağlanmasını anlatan terimdir. Heterojen ve homojenHomojen, bir organın ya da oluşumun içyapısının her yerde aynı ve düzenli göründüğünü; heterojen ise farklı görünümde alanlar içeren, karışık bir yapısı olduğunu anlatır. Hidronefroz (pelvikaliektazi)Böbrek toplayıcı sisteminin genişlemesiHidronefroz, idrarın böbrekten mesaneye akışı engellendiğinde ya da geri kaçtığında böbreğin toplayıcı sisteminin (pelvis ve kaliksler) genişlemesidir. Hiler genişleme (hiler dolgunluk)Akciğer köklerinde (hilus) belirginleşmeHilus, akciğerlerin ana bronş, damar ve lenf bezlerinin girip çıktığı köküdür. HiperemiDokuda kan dolgunluğu, kızarıklıkHiperemi, bir dokuya gelen kan miktarının artmasıyla oluşan kızarıklıktır. Hiperintens ve hipointens (MR)T1 ve T2 sinyal değişiklikleriHiperintens ve hipointens, MR raporlarında bir alanın çevresine göre daha parlak (hiperintens) ya da daha koyu (hipointens) göründüğünü anlatan terimlerdir. HiperplaziHücre sayısında artışHiperplazi, bir organ ya da dokuda hücre sayısının artmasıyla dokunun büyümesidir. Hipodens ve hiperdensTomografi raporu yoğunluk terimleriHipodens ve hiperdens, bilgisayarlı tomografi raporlarında bir alanın çevresine göre daha koyu ya da daha parlak göründüğünü anlatan terimlerdir. Hipoekoik, hiperekoik, anekoikUltrason raporu terimleriHipoekoik, hiperekoik, izoekoik ve anekoik, ultrason raporlarında bir dokunun ya da oluşumun ses dalgalarını çevresine göre ne kadar yansıttığını anlatan terimlerdir. Hipofiz beziGlandula pituitariaHipofiz bezi, beynin tabanında, burun kökünün arkasındaki kemik bir yuvada (sella) bulunan nohut büyüklüğünde bir bezdir. Hipoksi ve siyanozOksijen düşüklüğü ve morarmaHipoksi, dokulara yeterli oksijen ulaşmamasıdır; kandaki oksijen düşüklüğüne hipoksemi denir. HipotalamusHypothalamusHipotalamus, beynin ortasında, hipofiz bezinin hemen üzerinde yer alan küçük ama çok önemli bir bölgedir. HormonEndokrin haberci molekülHormonlar, bezlerden kana salgılanan ve uzaktaki organlara mesaj taşıyan kimyasal habercilerdir. İdiyopatikNedeni bilinmeyenİdiyopatik, nedeni bulunamayan ya da bilinmeyen hastalık ve durumlar için kullanılan tıbbi terimdir. İkter (sarılık)İkter (sarılık), kanda bilirubin denilen sarı pigmentin artmasıyla gözlerin beyaz kısmının, cildin ve mukozaların sararmasıdır. İlaç etkileşimiİlaç-ilaç ve ilaç-besin etkileşimleriİlaç etkileşimi, bir ilacın etkisinin aynı anda kullanılan başka bir ilaç, besin, alkol ya da bitkisel ürün tarafından artırılması veya azaltılmasıdır. İlaç yan etkisiAdvers ilaç reaksiyonuİlaç yan etkisi, bir ilacın önerilen şekilde kullanılırken ortaya çıkan istenmeyen etkisidir. İnce bağırsakDuodenum, jejunum ve ileumİnce bağırsak, mideden sonra gelen ve 6–7 metre uzunluğa ulaşabilen bağırsak bölümüdür. İnfiltrasyonAkciğer grafisinde infiltrasyon ve dokuda yayılımİnfiltrasyon, bir dokuya normalde orada bulunmayan hücre ya da sıvının yayılmasıdır. İnsidans ve prevalansHastalık sıklığı ölçütleriİnsidans, belirli bir sürede (genellikle bir yılda) bir toplulukta ortaya çıkan yeni hasta sayısını; prevalans ise belirli bir anda o hastalığı taşıyan toplam kişi sayısını gösterir. İskelet sistemiKemikler ve eklemlerErişkin iskeleti yaklaşık 206 kemikten oluşur. İskemi ve enfarktİskemi, bir dokunun yeterli kan, dolayısıyla yeterli oksijen alamamasıdır. İyatrojenikİyatrojenik, bir tıbbi tetkik, ilaç ya da tedaviye bağlı olarak ortaya çıkan durumları anlatan terimdir. İzolasyon ve karantinaBulaşıcı hastalıklarda ayırma önlemleriİzolasyon, bulaşıcı bir hastalığı olduğu bilinen kişinin başkalarına bulaştırmaması için ayrılmasıdır. İç kulakKoklea ve vestibüler sistemİç kulak, kafatası kemiği içinde yer alan ve iki ana bölümden oluşan organdır. KaloriKilokalori (enerji birimi)Kalori, besinlerin vücuda sağladığı enerjinin ölçü birimidir; besin etiketlerinde genellikle kilokalori (kcal) olarak yazılır. Kalp kapaklarıMitral, aort, triküspit ve pulmoner kapaklarKalpte kanın tek yönde akmasını sağlayan dört kapak vardır: sol tarafta mitral ve aort, sağ tarafta triküspit ve pulmoner kapak. Kalsifik granülomKireçlenmiş granülomKalsifik granülom, geçmişte geçirilmiş bir enfeksiyon ya da iltihap sonrasında dokuda kalan, kireçlenmiş küçük bir iz dokusudur. Kalsifikasyon (kireçlenme)Mikrokalsifikasyon, makrokalsifikasyonKalsifikasyon, dokularda kalsiyum tuzlarının birikmesidir ve görüntülemede parlak beyaz noktalar ya da alanlar olarak görülür. Kalın bağırsak (kolon)Kolon ve rektumKalın bağırsak, ince bağırsağın bittiği yerden makata kadar uzanan yaklaşık 1,5 metrelik bölümdür. Kalıtım türleriOtozomal dominant, otozomal resesif ve X’e bağlı kalıtımKalıtım türü, bir genetik hastalığın aile içinde nasıl aktarıldığını tanımlar. Kan bağışıKan bağışı şartları ve süreçKan bağışı, sağlıklı gönüllülerin kanlarını hastalara kullanılmak üzere bağışlamasıdır; bir ünite kan birden fazla hastaya kan ürünü olarak kullanılabilir. Kan dolaşımıBüyük ve küçük dolaşımKan dolaşımı iki halkadan oluşur. Kanser evreleri (TNM)TNM evreleme sistemiKanser evrelemesi, tümörün vücutta ne kadar yayıldığını gösterir ve tedavi seçimiyle prognozun en önemli belirleyicisidir. Kanıta dayalı tıpBilimsel kanıt, klinik deneyim ve hasta tercihiKanıta dayalı tıp, tanı ve tedavi kararlarının en güncel ve güvenilir bilimsel araştırmalar, hekimin klinik deneyimi ve hastanın değerleri birlikte değerlendirilerek verilmesidir. KaraciğerHeparKaraciğer, karnın sağ üst kısmında yer alan, vücudun en büyük iç organıdır. Kardiyomegali (kalp büyümesi)Kalp gölgesinin büyümesiKardiyomegali, kalbin normalden büyük olmasıdır ve çoğunlukla akciğer grafisinde kalp gölgesinin göğüs genişliğinin yarısından fazla olmasıyla fark edilir. Kas türleriİskelet, düz ve kalp kasıVücutta üç tür kas vardır: istemli hareketleri sağlayan iskelet kasları, damar duvarı, bağırsak ve mesane gibi iç organlarda bulunan ve istem dışı çalışan düz kaslar ve yalnızca kalpte bulunan, yorulmadan ritmik kasılan kalp kası. Kemik dokusuKemik yapımı ve yıkımıKemik, sürekli yenilenen canlı bir dokudur. Kemik iliğiMedulla ossiumKemik iliği, kalça, göğüs kemiği ve omurlar gibi kemiklerin içindeki süngerimsi dokudur. Kemik iliği ödemiMR’da kemik iliği ödemiKemik iliği ödemi, MR’da kemiğin içindeki iliğin sıvı artışı nedeniyle parlak görünmesidir; bir hastalık adı değil, bir görüntüleme bulgusudur. Ki-67Ki-67 proliferasyon indeksiKi-67, bölünme döngüsündeki hücrelerde bulunan bir proteindir; patoloji raporunda tümör hücrelerinin yüzde kaçının bölündüğünü gösterir. KistKist, içi sıvı ya da yarı katı madde ile dolu, zarla çevrili kesedir. Klinik araştırmaİlaç ve tedavi çalışmaları, faz 1-4Klinik araştırmalar, yeni ilaç, aşı, cihaz ya da tedavi yöntemlerinin güvenliğini ve etkinliğini insanlarda test eden bilimsel çalışmalardır. KollajenBağ dokusu proteiniKollajen, vücutta en bol bulunan proteindir ve deri, kemik, kıkırdak, tendon ve damar duvarlarına sağlamlık verir. Kolostrum (ağız sütü)İlk anne sütüKolostrum, doğumdan sonraki ilk günlerde salgılanan, sarımsı ve koyu kıvamlı ilk anne sütüdür; halk arasında ağız sütü denir. Koma ve bitkisel hayatBilinç bozukluklarıKoma, kişinin uyarılara yanıt vermediği, gözlerini açmadığı derin bilinç kaybı hâlidir. Komorbidite (eşlik eden hastalık)Komorbidite, bir kişide asıl hastalığın yanında bulunan başka hastalıkları anlatır. Konjenital (doğuştan)Konjenital, kalıtsal ve edinsel farkıKonjenital, doğumda var olan anlamına gelir; doğuştan kalp hastalığı ya da doğuştan kalça çıkığı gibi. Konsolidasyon ve buzlu camAkciğer tomografisi terimleriKonsolidasyon ve buzlu cam, akciğer grafisi ve tomografisi raporlarında akciğer dokusunun yoğunluğunun arttığını anlatan terimlerdir. KonsültasyonKonsültasyon, bir hekimin hastasıyla ilgili başka bir uzmanlık alanındaki hekimden görüş istemesidir. Kontrast tutulumuKontrastlanma (enhancement)Kontrast tutulumu, damardan verilen kontrast maddenin bir dokuda birikerek o alanın görüntüde daha parlak görünmesidir. Kontüzyon (ezilme)Kontüzyon, darbe sonucu cildin bütünlüğü bozulmadan alttaki yumuşak doku, kas ya da organda oluşan ezilme ve küçük kanamalardır. Koroner damarlarKoroner arterlerKoroner damarlar, aortun başlangıcından çıkıp kalbin yüzeyini taç gibi saran ve kalp kasına oksijenli kan taşıyan atardamarlardır. Kuluçka süresiİnkübasyon dönemi ve bulaştırıcılıkKuluçka süresi, bir mikropla karşılaşmadan sonra ilk belirtilerin ortaya çıkmasına kadar geçen zamandır. Kök hücreKök hücre ve kordon kanıKök hücreler, kendini yenileyebilen ve farklı hücre tiplerine dönüşebilen hücrelerdir. KıkırdakEklem (hiyalin) kıkırdağıKıkırdak, eklemlerde kemik uçlarını kaplayan, pürüzsüz ve kaygan bir dokudur; hareket sırasında sürtünmeyi azaltır ve yükü dağıtır. Kırmızı ve yeşil reçeteKontrole tabi ilaç reçeteleriTürkiye’de reçeteler, yazılan ilacın türüne göre beyaz (normal), kırmızı, yeşil, mor ve turuncu olarak sınıflandırılır. Lenf sistemiLenfatik sistemLenf sistemi, dokulardan sızan sıvıyı (lenf) toplayıp kana geri taşıyan ince damarlar ile bu damarların üzerindeki lenf bezlerinden oluşur. Lenfadenopati (lenf bezi büyümesi)LAPLenfadenopati, lenf bezlerinin (lenf nodları) normalden büyük olması ya da yapılarının değişmesidir. LezyonLezyon, bir dokuda normal görünümden farklı olan herhangi bir alanı anlatan genel bir tıbbi terimdir. Ligamentum flavum hipertrofisiSarı bağ kalınlaşmasıLigamentum flavum, omurga kanalının arka duvarında omurları birbirine bağlayan esnek bir bağdır. Lüksasyon ve sublüksasyon (çıkık)Lüksasyon (çıkık), bir eklemi oluşturan kemiklerin eklem yüzeylerinin birbirinden tamamen ayrılmasıdır. Makro besinlerKarbonhidrat, protein ve yağMakro besinler, vücudun enerji ve yapı malzemesi olarak büyük miktarlarda ihtiyaç duyduğu karbonhidrat, protein ve yağlardır. Mega sisterna magnaGenişlemiş sisterna magnaMega sisterna magna, beyinciğin arkasında ve altında bulunan beyin omurilik sıvısı alanının (sisterna magna) normalden geniş olmasıdır. MekonyumBebeğin ilk dışkısıMekonyum, yenidoğan bebeğin ilk dışkısıdır; anne karnında yutulan amniyon sıvısı, safra ve barsak hücrelerinden oluşur. MelaninDeri, saç ve göz pigmentiMelanin, deri, saç ve gözlere rengini veren, deride melanosit hücrelerince üretilen pigmenttir. Melena (siyah dışkı)Melena, hematokezya, hematemezMelena, sindirim kanalının üst bölümünden (yemek borusu, mide, on iki parmak bağırsağı) gelen kanın sindirilmesiyle oluşan siyah, parlak, yapışkan ve katran görünümlü, kötü kokulu dışkıdır. Meme dokusuMeme anatomisiMeme, süt üreten bez lobları, sütü meme başına taşıyan kanallar, yağ ve bağ dokusundan oluşur. Menisküs dejenerasyonu (grade 1–2)Menisküste dejeneratif sinyal değişikliğiMenisküs dejenerasyonu, diz MR raporunda menisküs içinde yıpranmaya bağlı sinyal değişikliği görüldüğünü anlatır. Mesane (idrar kesesi)Vesica urinariaMesane, alt karında kasık kemiğinin arkasında yer alan, böbreklerden gelen idrarı depolayan esnek, kaslı bir kesedir. Metabolik sendromMetabolik sendrom, karın bölgesinde yağlanma, yüksek tansiyon, yüksek kan şekeri, yüksek trigliserit ve düşük HDL kolesterolün bir arada görüldüğü durumdur. Metaplaziİntestinal metaplazi ve skuamöz metaplaziMetaplazi, sürekli tahriş altındaki bir dokuda bir olgun hücre tipinin yerini başka bir olgun hücre tipine bırakmasıdır; vücudun uyum yanıtıdır ve kanser değildir. MetastazKanserin yayılması (sıçrama)Metastaz, kanser hücrelerinin ilk ortaya çıktığı organdan (birincil tümör) kan ya da lenf yoluyla vücudun başka bir bölgesine yayılmasıdır. MideGasterMide, yemek borusu ile ince bağırsak arasında, karnın sol üst kısmında yer alan kaslı bir kesedir. Modic değişiklikleriOmur son plak değişiklikleri (Modic tip 1, 2, 3)Modic değişiklikleri, bel MR’ında disk komşuluğundaki omur kemiğinde (son plak altında) görülen sinyal değişiklikleridir ve disk dejenerasyonuna eşlik eder. Mukozal kalınlaşmaSinüslerde mukoza kalınlaşmasıMukozal kalınlaşma, sinüslerin iç yüzeyini döşeyen zarın (mukoza) normalden kalın görünmesidir. Nabothi kistiNabothian kist (serviks)Nabothi kisti, rahim ağzındaki (serviks) mukus bezlerinin ağzının kapanmasıyla içinde salgı biriken küçük, iyi huylu kistlerdir. NabızKalp atım hızıNabız, kalbin bir dakikadaki atım sayısıdır ve bilekten ya da boyundan ölçülebilir. Nekroz ve kangrenDoku ölümü ve gangrenNekroz, kanlanmanın kesilmesi, enfeksiyon, yanık ya da toksinler nedeniyle canlı dokuda hücrelerin ölmesidir. NodülNodül, bir organın içinde ya da ciltte bulunan, çevresinden ayırt edilebilen küçük, yuvarlak bir dokudur. Nöral foramen daralmasıForaminal stenozNöral foramen, sinir köklerinin omurilikten çıkıp kollara ya da bacaklara gittiği küçük deliklerdir. Nöron (sinir hücresi)Sinir hücresi ve sinapsNöronlar, sinir sisteminin temel hücreleridir ve elektriksel uyarıları ileterek bilgiyi taşırlar. NüksHastalığın yeniden ortaya çıkması (rekürrens)Nüks, tedaviyle düzelen ya da kontrol altına alınan bir hastalığın yeniden ortaya çıkmasıdır. Oksijen satürasyonu (SpO2)Kandaki oksijen doygunluğuOksijen satürasyonu, kandaki hemoglobinin yüzde kaçının oksijen taşıdığını gösterir ve parmağa takılan pulse oksimetreyle (SpO2) kolayca ölçülür. OksitosinHipofiz arka lob hormonuOksitosin, hipotalamusta üretilip hipofiz arka lobundan salgılanan bir hormondur. Omurga yapısıOmurlar, diskler ve omurga eğrilikleriOmurga, boyunda 7, sırtta 12, belde 5 omur ile kuyruk sokumu kemiklerinden oluşur. OmurilikMedulla spinalisOmurilik, beyinden başlayıp omurga kanalı içinde bel bölgesinin üst kısmına kadar uzanan sinir dokusudur. Optik sinir (görme siniri)Nervus opticusOptik sinir, gözün retinasında oluşan görüntü sinyallerini beyne taşıyan sinirdir. OsteofitKemik çıkıntısıOsteofit, eklem kenarlarında ya da omurların köşelerinde yıpranmaya karşı oluşan küçük kemik çıkıntılarıdır. Otoimmün hastalıkOtoimmün hastalık, bağışıklık sisteminin vücudun kendi dokularını yabancı sanıp onlara saldırmasıyla oluşan hastalıkların genel adıdır. Otonom sinir sistemiSempatik ve parasempatik sistemOtonom sinir sistemi, kalp atışı, tansiyon, sindirim, terleme, göz bebeği büyüklüğü ve idrar kesesi gibi istem dışı işlevleri yönetir. Ovulasyon (yumurtlama)Yumurtlama dönemi ve doğurgan günlerOvulasyon (yumurtlama), yumurtalıktan olgun bir yumurta hücresinin atılmasıdır. Palyatif bakımDestekleyici bakımPalyatif bakım, ağır ve ilerleyici hastalığı olan kişilerin ağrı, nefes darlığı, bulantı gibi belirtilerini hafifletmeyi ve hastanın ve ailesinin yaşam kalitesini artırmayı amaçlayan bütüncül bakımdır. PangastritMidenin tamamını tutan gastritPangastrit, iltihabın yalnızca midenin bir bölümünde değil, antrum ve gövde dahil midenin geneline yayıldığını anlatan bir endoskopi raporu terimidir. PankreasPankreas beziPankreas, midenin arkasında, karnın üst kısmında yatay uzanan yaklaşık 15 cm’lik bir organdır. Paranazal sinüslerBurun çevresi hava boşluklarıParanazal sinüsler, burnun çevresinde, alın, yanak, göz araları ve kafa tabanındaki kemiklerin içinde bulunan hava dolu boşluklardır. Paratiroid bezleriGlandulae parathyroideaeParatiroid bezleri, tiroid bezinin arka yüzünde bulunan, genellikle dört adet pirinç tanesi büyüklüğünde bezlerdir. Parestezi (uyuşma, karıncalanma)Parestezi, ciltte uyuşma, karıncalanma, iğne batması ya da yanma şeklinde hissedilen anormal duyulardır. Parsiyel (kısmi) tendon yırtığıKısmi kalınlıkta tendon yırtığıParsiyel tendon yırtığı, tendonun tüm kalınlığı boyunca değil yalnızca bir kısmında yırtık olduğunu anlatan bir MR ya da ultrason ifadesidir. Patoloji raporuBiyopsi ve ameliyat materyali patoloji raporuPatoloji raporu, biyopsi ya da ameliyatla alınan dokunun mikroskop altında incelenmesi sonucunda yazılan tanı belgesidir. Perikard (kalp zarı)PericardiumPerikard, kalbi saran iki katlı keseye benzer zardır. Periton (karın zarı)PeritoneumPeriton, karın boşluğunun iç yüzünü ve karın organlarının çoğunu saran ince, parlak bir zardır. PersentilBoy-kilo persentili (büyüme eğrisi)Persentil, bir çocuğun boy, kilo ya da baş çevresinin aynı yaş ve cinsiyetteki 100 çocuk arasında kaçıncı sırada olduğunu gösterir. Peteşi, purpura ve ekimozCiltte kanama lekeleriPeteşi, ciltte toplu iğne başı büyüklüğünde, bastırınca solmayan kırmızı-mor noktalardır. Pineal kistEpifiz bezi kistiPineal kist, beynin ortasındaki küçük epifiz (pineal) bezinde bulunan, içi sıvı dolu, iyi huylu bir kesedir. PlaseboPlasebo ve nosebo etkisiPlasebo, etkin madde içermeyen ama gerçek tedavi gibi görünen şeker hap ya da sahte uygulamadır. Plasenta (eş)Plasentanın yapısı, yerleşimi ve olgunlaşmasıPlasenta (eş), gebelikte rahim duvarına tutunan ve bebeğe göbek kordonu aracılığıyla oksijen ve besin taşıyan, atık maddeleri uzaklaştıran ve hormon üreten geçici organdır. Plevra (akciğer zarı)PleuraPlevra, akciğerleri saran ve göğüs duvarının iç yüzünü döşeyen iki katlı ince zardır. PolipPolip, bir organın iç yüzeyinden boşluğa doğru büyüyen küçük doku çıkıntısıdır. PrebiyotikFaydalı bakterileri besleyen liflerPrebiyotikler, sindirilmeden kalın bağırsağa ulaşan ve orada faydalı bakterilerin besini olan lif türleridir. Prematüre bebekErken doğan bebek ve düzeltilmiş yaşPrematüre bebek, gebeliğin 37. Preop ve postopPreoperatif (ameliyat öncesi) ve postoperatif (ameliyat sonrası)Preop (preoperatif) ameliyat öncesini, postop (postoperatif) ise ameliyat sonrasını anlatan kısaltmalardır. PrognozHastalığın beklenen seyriPrognoz, bir hastalığın tedaviyle ya da tedavisiz nasıl seyretmesinin beklendiğini anlatan tıbbi tahmindir. Prostat beziGlandula prostaticaProstat, erkeklerde mesanenin hemen altında, idrar yolunu çepeçevre saran ceviz büyüklüğünde bir bezdir. Prostat hacmiUltrasonla ölçülen prostat hacmi (mL ya da gram)Prostat hacmi, ultrason ya da MR ile ölçülen prostat bezinin büyüklüğüdür. QT uzamasıUzun QT aralığı (QTc)QT uzaması, EKG’de kalp karıncıklarının elektriksel olarak toparlanma süresinin (QT aralığı) kalp hızına göre düzeltilmiş değerinin (QTc) normalden uzun olmasıdır. Rahim (uterus)UterusRahim, kadınlarda leğen kemiği içinde, mesane ile rektum arasında yer alan armut şeklinde kaslı bir organdır. Reaktif lenf noduReaktif lenfadenopatiReaktif lenf nodu, yakın bölgedeki bir enfeksiyon ya da iltihaba yanıt olarak geçici büyüyen, iyi huylu görünümlü lenf bezidir. Referans aralığıTahlil sonuçlarında normal değer aralığıReferans aralığı, sağlıklı kişilerin yaklaşık %95’inin tahlil sonucunun bulunduğu değer aralığıdır ve tahlil raporunda her değerin yanında yazar. RemisyonHastalığın gerilemesiRemisyon, bir hastalığın belirti ve bulgularının tedaviyle ya da kendiliğinden azalması ya da kaybolmasıdır. Rezidü idrar (işeme sonrası kalan idrar)Postmiksiyonel rezidü (PVR)Rezidü idrar, idrar yaptıktan hemen sonra mesanede kalan idrar miktarıdır ve genellikle ultrasonla ölçülür. Safra kesesiVesica felleaSafra kesesi, karaciğerin alt yüzünde yer alan armut şeklinde küçük bir kesedir. Safra çamuruBiliyer çamur (sludge)Safra çamuru, safra kesesinde kolesterol kristalleri ve kalsiyum tuzlarından oluşan yoğun, çamur kıvamındaki çökeltidir; ultrasonda kesenin dibinde yoğun ekojen tabaka olarak görülür. Salgın türleri: endemi, epidemi, pandemiEndemik, epidemik ve pandemik hastalıkEndemi, bir hastalığın belirli bir bölgede sürekli ve beklenen düzeyde görülmesidir. Saç kökü (kıl folikülü)Saç folikülü ve büyüme evreleriSaç kökü, deri içinde saç telini üreten küçük kese şeklindeki yapıdır (folikül). SekelHastalık ya da yaralanmadan sonra kalan kalıcı izSekel, bir hastalık, yaralanma ya da tedavi sonrasında geride kalan kalıcı ya da uzun süreli etkidir. SendromSendrom, birlikte görülen ve belirli bir tabloyu oluşturan belirti ve bulgular topluluğudur. SenkopBayılmaSenkop, beyne giden kan akımının kısa süre azalmasına bağlı, kendiliğinden düzelen geçici bilinç kaybıdır; halk arasında bayılma denir. SepsisKan zehirlenmesiSepsis, vücudun bir enfeksiyona verdiği aşırı ve düzensiz tepkinin kendi organlarına zarar vermesiyle oluşan, hayatı tehdit eden acil bir durumdur; halk arasında kan zehirlenmesi denir. Serbest radikalReaktif oksijen türleriSerbest radikaller, normal metabolizma sırasında ve sigara, hava kirliliği, ultraviyole ışın gibi dış etkenlerle oluşan, eşleşmemiş elektron taşıyan kararsız moleküllerdir. Serbest sıvı (Douglas’ta, karında)Batın içi ya da pelvik serbest sıvıSerbest sıvı, karın ya da leğen boşluğunda organların arasında biriken sıvıyı anlatan bir ultrason terimidir. SerotoninNörotransmitter ve bağırsak hormonuSerotonin, beyinde ruh hali, uyku, iştah ve kaygının düzenlenmesinde rol oynayan bir sinir ileticisidir; vücuttaki serotoninin büyük kısmı ise bağırsakta bulunur ve bağırsak hareketlerini düzenler. Sindirim sistemiAğızdan makata sindirim kanalı ve yardımcı organlarSindirim sistemi; ağız, yemek borusu, mide, ince ve kalın bağırsak ile makattan oluşan kanal ve buna yardımcı karaciğer, safra kesesi ve pankreastan oluşur. Sinir sistemiMerkezi ve periferik sinir sistemiSinir sistemi, beyin ve omurilikten oluşan merkezi sinir sistemi ile vücudun her yerine uzanan çevresel (periferik) sinirlerden oluşur. Sinüs ritmiNormal sinüs ritmi, sinüs taşikardisi ve bradikardisiSinüs ritmi, kalbin doğal uyarı merkezi olan sinüs düğümünden çıkan normal kalp ritmidir. Sirkadiyen ritim (biyolojik saat)Yaklaşık 24 saatlik iç ritimSirkadiyen ritim, uyku-uyanıklık, vücut ısısı, hormon salgısı ve iştahı yaklaşık 24 saatlik döngüyle düzenleyen iç saattir. Skolyotik tutumFonksiyonel (postüral) omurga eğriliğiSkolyotik tutum, röntgen ya da MR’da omurgada hafif yana eğrilik görüldüğünü ama bunun yapısal bir skolyoz değil, kas spazmı, ağrı, duruş bozukluğu ya da bacak uzunluk farkına bağlı olabileceğini anlatan bir ifadedir. Sol atriyum genişlemesiSol atriyal dilatasyonSol atriyum genişlemesi, kalbin sol üst odacığının normalden büyük olduğunu anlatan bir EKO ya da EKG raporu ifadesidir. Sol ventrikül hipertrofisiKalp duvarında kalınlaşma (LVH)Sol ventrikül hipertrofisi, kalbin ana pompa odacığı olan sol karıncığın duvarının kalınlaşmasıdır. Soluk borusu (trakea)TracheaSoluk borusu, gırtlaktan başlayıp göğüs içinde iki ana bronşa ayrılan, kıkırdak halkalarla açık tutulan bir hava yoludur. Solunum sistemiÜst ve alt solunum yollarıSolunum sistemi, burun, sinüsler, yutak ve gırtlaktan oluşan üst solunum yolları ile soluk borusu, bronşlar ve akciğerlerden oluşan alt solunum yollarını kapsar. Son adet tarihi ve gebelik haftasıSAT, gebelik haftası ve tahmini doğum tarihiGebelik haftası, döllenme gününden değil son adet döneminin ilk gününden (son adet tarihi, SAT) itibaren hesaplanır. SpazmKas spazmı, kramp ve damar spazmıSpazm, bir kasın istemsiz ve ani olarak kasılmasıdır. Spondilolistezis (bel kayması)Omur kaymasıSpondilolistezis, bir omurun alttaki omura göre öne ya da arkaya kaymasıdır; halk arasında “bel kayması” denir. Stenoz (darlık)Spinal stenoz, damar darlığıStenoz, bir kanalın, damarın ya da kapağın normalden dar olmasıdır. StereotaksiStereotaktik cerrahi ve radyocerrahiStereotaksi, beyin içindeki bir hedefin üç boyutlu koordinatlarla milimetrik hassasiyetle bulunmasını sağlayan yöntemdir. Stres hormonlarıKortizol, adrenalin ve noradrenalinStres hormonları, tehlike algılandığında böbreküstü bezlerinden salgılanan kortizol, adrenalin ve noradrenalindir. Subfebril ateşHafif ateşSubfebril ateş, vücut sıcaklığının normalin biraz üzerinde, ancak belirgin ateş sınırının altında olmasıdır; koltuk altından ölçümde çoğunlukla yaklaşık 37,3–37,9 °C aralığı için kullanılır. Subkondral sklerozKıkırdak altı kemikte sertleşmeSubkondral skleroz, eklem kıkırdağının hemen altındaki kemiğin röntgen ya da MR’da daha yoğun (beyaz) görünmesidir. T dalga negatifliğiEKG’de ters (negatif) T dalgasıT dalgası, EKG’de kalp kasının her atımdan sonra elektriksel olarak toparlanmasını gösterir. T skoru ve Z skoruKemik yoğunluğu (DEXA) raporu skorlarıT skoru, kemik yoğunluğunuzun sağlıklı genç erişkinlerin ortalamasıyla; Z skoru ise sizinle aynı yaş ve cinsiyetteki kişilerin ortalamasıyla karşılaştırılmasıdır. TaşikardiHızlı kalp atışıTaşikardi, dinlenme halindeki kalp hızının dakikada 100’ün üzerinde olmasıdır. Tendinit, tendinozis ve bursitTendon ve kese iltihabıTendinit tendonun iltihabı, tendinozis aşırı kullanıma bağlı tendon dokusunun yıpranması, bursit ise eklemlerin çevresinde sürtünmeyi azaltan sıvı dolu keselerin (bursa) iltihabıdır. Tendon (kiriş)Kas-kemik bağlantı dokusuTendonlar, kasları kemiklere bağlayan, kollajenden zengin, sağlam ve hafif esnek bant şeklinde dokulardır. Ter bezleriEkrin ve apokrin bezlerTer bezleri, vücut ısısını düzenlemek için deriye su ve tuz salgılayan bezlerdir. Testisler (yumurtalar)TestisTestisler, erkeklerde skrotum (torba) içinde bulunan, sperm ve testosteron üreten iki organdır. Timus beziThymusTimus, göğüs kemiğinin arkasında, kalbin önünde yer alan ve bağışıklık sisteminin T hücrelerinin olgunlaştığı bir organdır. Tiroid beziGlandula thyroideaTiroid bezi, boynun ön kısmında, gırtlağın hemen altında yer alan kelebek şeklinde bir bezdir. TriajAcil serviste önceliklendirmeTriaj, acil servise başvuran hastaların geliş sırasına göre değil, durumlarının ciddiyetine göre sınıflandırılıp önceliklendirilmesidir. Triküspit yetmezliğiTriküspit kapak yetersizliği (TY)Triküspit yetmezliği, kalbin sağ tarafındaki triküspit kapağın tam kapanmaması sonucu kanın bir kısmının geri kaçmasıdır. TrimesterGebeliğin üç dönemiTrimester, gebeliğin yaklaşık üçer aylık üç dönemine verilen addır. Tromboz ve emboliTromboz, bir damarın içinde pıhtı oluşmasıdır. Tükürük bezleriParotis, submandibular ve dil altı bezleriTükürük bezleri, kulak önünde (parotis), çene altında (submandibular) ve dil altında yer alan üç çift büyük bez ile ağız içine dağılmış yüzlerce küçük bezden oluşur. TI-RADSTiroit nodülü raporlama sistemiTI-RADS, tiroit ultrasonunda görülen nodüllerin yapısı, ekojenitesi, şekli, sınırları ve kalsifikasyonlarına göre kanser riskini puanlayan sistemdir. Tırnak yapısıTırnak plağı, yatağı ve köküTırnak, keratinden oluşan sert bir plaktır ve parmak ucunu korur. Virüs ve bakteri farkıViral ve bakteriyel enfeksiyon farkıBakteriler kendi başına çoğalabilen tek hücreli canlılardır ve bakteriyel enfeksiyonların bir kısmı antibiyotikle tedavi edilir. Vital bulgularYaşamsal bulgular: ateş, nabız, solunum, tansiyon, oksijen satürasyonuVital bulgular, vücudun temel işlevlerini gösteren ve her muayenede ölçülen beş değerdir: vücut sıcaklığı, nabız, solunum sayısı, kan basıncı ve oksijen satürasyonu. Vücut kitle indeksi (BKİ)Beden kitle indeksi, BMIVücut kitle indeksi (BKİ), kilonun (kg) boyun metre cinsinden karesine bölünmesiyle hesaplanan ve erişkinlerde zayıflık, normal kilo, fazla kilo ve obeziteyi sınıflandırmak için kullanılan ölçüdür. Yalancı pozitif ve yalancı negatifTest duyarlılığı ve özgüllüğüYalancı pozitif, hastalık olmadığı halde testin pozitif çıkması; yalancı negatif ise hastalık olduğu halde testin negatif çıkmasıdır. Yemek borusu (özofagus)OesophagusYemek borusu, yutağı mideye bağlayan yaklaşık 25 cm uzunluğunda kaslı bir borudur. Yoğun bakımYoğun bakım ünitesi (YBÜ) ve seviyeleriYoğun bakım, hayati organ işlevleri bozulmuş ya da bozulma riski yüksek hastaların sürekli izlendiği ve solunum cihazı, ilaç pompaları gibi ileri destek tedavilerinin uygulandığı hastane birimidir. Yumurtalıklar (overler)OvaryumYumurtalıklar, rahmin iki yanında yer alan badem büyüklüğünde iki organdır. ZoonozHayvanlardan insana geçen hastalıklarZoonozlar, hayvanlardan insanlara doğrudan temas, ısırık, kene, çiğ süt-et ya da hayvan dışkısıyla bulaşmış su-gıdalar yoluyla geçen enfeksiyonlardır. ÖdemVücutta sıvı birikmesiÖdem, damarlardan dokuların arasına sıvı sızmasıyla oluşan şişliktir. Östaki borusuTuba auditivaÖstaki borusu, orta kulağı genizle bağlayan ince bir kanaldır. Üreme sistemiKadın ve erkek üreme organlarıKadın üreme sistemi yumurtalıklar, tüpler, rahim, rahim ağzı ve vajinadan; erkek üreme sistemi ise testisler, epididim, sperm kanalları, prostat, meni kesecikleri ve penisten oluşur.