Pulmoner emboli
Pulmoner emboli, çoğunlukla bacak derin venlerinde oluşan trombüsün pulmoner arter dalını tıkamasıdır. Klinik olasılık Wells skoru gibi araçlarla belirlenir; düşük olasılıkta D-dimer negatifliği tanıyı dışlarken yüksek olasılıkta doğrudan BT pulmoner anjiyografi yapılır. Tedavinin şiddetini hemodinamik durum belirler: şoktaki hastaya reperfüzyon, stabil hastaya antikoagülasyon uygulanır.
- Ders
- İç hastalıkları (Dahiliye)
- Dönem
- Dönem 4, 6
- TUS bölümü
- Klinik Tıp Bilimleri
- İngilizcesi
- Pulmonary embolism
Risk etkenleri ve klinik
- Virchow triadı: venöz staz, endotel hasarı, hiperkoagülabilite
- Risk etkenleri: yakın zamanda cerrahi (özellikle ortopedik), immobilizasyon, malignite, gebelik ve lohusalık, östrojen içeren ilaçlar, kalıtsal trombofili (en sık faktör V Leiden), önceki tromboemboli
- En sık semptom ani nefes darlığı, en sık bulgu takipnedir
- Plöritik göğüs ağrısı, hemoptizi, senkop ve taşikardi görülebilir
- Kan gazında hipoksemi, hipokapni ve solunumsal alkaloz tipiktir
Wells skoru (pulmoner emboli)
| Kriter | Puan |
|---|---|
| Derin ven trombozu klinik bulguları | 3 |
| Pulmoner emboli diğer tanılardan daha olası | 3 |
| Kalp hızı >100/dk | 1,5 |
| Son 4 haftada immobilizasyon ya da cerrahi | 1,5 |
| Önceki DVT ya da pulmoner emboli | 1,5 |
| Hemoptizi | 1 |
| Aktif malignite | 1 |
İki düzeyli yorumda ≤4 puan “olası değil”, >4 puan “olası” kabul edilir. Olası değilse D-dimer bakılır; negatifse emboli dışlanır. Klinik şüphe çok düşükse PERC kuralının 8 kriterinin tamamı negatifse D-dimer bile gerekmez: yaş <50, nabız <100/dk, SpO2 ≥%95, hemoptizi yok, östrojen kullanımı yok, önceki DVT/PE yok, tek taraflı bacak şişliği yok, son 4 haftada cerrahi ya da travma yok.
Tetkikler
| Tetkik | Bulgu / yeri |
|---|---|
| EKG | En sık sinüs taşikardisi; S1Q3T3, sağ dal bloğu ve V1–V4’te T negatifliği sağ ventrikül yüklenmesini gösterir ama duyarlı değildir |
| Akciğer grafisi | Çoğunlukla normal; Westermark (oligemi) ve Hampton hörgücü (kama şeklinde infarkt) nadir klasik bulgulardır |
| D-dimer | Duyarlılığı yüksek, özgüllüğü düşük; yalnızca düşük-orta olasılıkta dışlama için |
| BT pulmoner anjiyografi | Tanıda tercih edilen yöntem |
| Ventilasyon-perfüzyon sintigrafisi | Kontrast kullanılamadığında (böbrek yetmezliği, kontrast alerjisi), gebelikte seçenek |
| Ekokardiyografi, troponin, BNP | Sağ ventrikül disfonksiyonu ve risk sınıflaması |
Tedavi ilkeleri
- Yüksek riskli (hipotansiyon ya da şok) emboli: kontrendikasyon yoksa sistemik trombolitik tedavi; uygun değilse cerrahi ya da kateter yönlendirmeli tedavi
- Stabil hastada antikoagülasyon: düşük molekül ağırlıklı heparin, fondaparinuks ya da doğrudan oral antikoagülanlar
- Gebelikte düşük molekül ağırlıklı heparin tercih edilir; varfarin teratojeniktir
- Antikoagülasyonun kontrendike olduğu durumlarda vena kava inferior filtresi
- Provoke ilk epizotta tedavi genellikle en az 3 ay sürer
Sınavda nasıl sorulur? TUS tarzı sorular
Komite sınavları ve TUS’ta bu konunun sorulduğu tarzda özgün sorular. Önce cevabı kendin düşün.
İç hastalıkları (Dahiliye): çoktan seçmeli TUS soruları → Deneme sınavı
Klinik bağlantı: ilgili hastalıklar
Hastalık sayfalarının altındaki “Klinik özet” bölümlerinde tanı, ayırıcı tanı ve TUS soruları bulunur.
İlgili konular
Tıp sözlüğünde
Standart tıp ders kitapları ve güncel uluslararası kılavuzlar esas alınarak hazırlanmıştır. Son güncelleme: . Hata bildirmek için: iletişim.
Bu sayfa tıp öğrencileri için eğitim amaçlı bir özettir; ders kitabı ve güncel kılavuzların yerini tutmaz. Hasta için tanı ya da tedavi önerisi değildir.