Antikoagülan ve antiagregan ilaçlar
Antikoagülanlar pıhtılaşma faktörlerini, antiagreganlar ise trombosit kümelenmesini (agregasyonunu) engelleyerek pıhtı oluşumunu önler. Heparin antitrombin aracılığıyla etki eder; varfarin K vitaminine bağımlı faktörlerin sentezini bozar; doğrudan oral antikoagülanlar (DOAK) trombin ya da faktör Xa’yı doğrudan inhibe eder.
- Ders
- Farmakoloji
- Dönem
- Dönem 3–4
- TUS bölümü
- Temel Tıp Bilimleri
- İngilizcesi
- Anticoagulants and antiplatelets
Antikoagülanlar
| İlaç | Mekanizma | Takip testi | Antidot |
|---|---|---|---|
| Standart (fraksiyone olmayan) heparin | Antitrombin aracılığıyla trombin ve Xa inhibisyonu | aPTT | Protamin sülfat |
| Düşük molekül ağırlıklı heparin | Antitrombin aracılığıyla ağırlıklı Xa inhibisyonu | Genellikle gerekmez (anti-Xa) | Protamin (kısmi) |
| Varfarin | Vitamin K epoksit redüktaz inhibisyonu (II, VII, IX, X; protein C ve S) | PT-INR | K vitamini; acil durumda protrombin kompleks konsantresi ya da TDP |
| Dabigatran | Doğrudan trombin inhibitörü | Rutin gerekmez | İdarusizumab |
| Rivaroksaban, apiksaban, edoksaban | Doğrudan faktör Xa inhibitörleri | Rutin gerekmez | Andeksanet alfa (bulunabilirliği değişken) |
Antiagreganlar ve önemli noktalar
- Aspirin: COX-1’i geri dönüşümsüz inhibe ederek tromboksan A2 yapımını azaltır; etkisi trombosit ömrü boyunca (7–10 gün) sürer.
- Klopidogrel, prasugrel, tikagrelor: P2Y12 (ADP) reseptör antagonistleri.
- Varfarin tedavisinin başında protein C’nin kısa yarı ömrü nedeniyle geçici hiperkoagülabilite ve cilt nekrozu görülebilir; bu yüzden başlangıçta heparinle köprüleme yapılır.
- Heparin trombositopenisi (HIT) tip II: tedavinin 5–10. günlerinde trombosit düşüşü ve paradoks tromboz; heparin kesilir, heparin dışı antikoagülan başlanır.
- Varfarin teratojeniktir; gebelikte genellikle düşük molekül ağırlıklı heparin tercih edilir.
Sınavda nasıl sorulur? TUS tarzı sorular
Komite sınavları ve TUS’ta bu konunun sorulduğu tarzda özgün sorular. Önce cevabı kendin düşün.
Farmakoloji: çoktan seçmeli TUS soruları → Deneme sınavı
Klinik bağlantı: ilgili hastalıklar
Hastalık sayfalarının altındaki “Klinik özet” bölümlerinde tanı, ayırıcı tanı ve TUS soruları bulunur.
İlgili konular
Tıp sözlüğünde
Standart tıp ders kitapları ve güncel uluslararası kılavuzlar esas alınarak hazırlanmıştır. Son güncelleme: . Hata bildirmek için: iletişim.
Bu sayfa tıp öğrencileri için eğitim amaçlı bir özettir; ders kitabı ve güncel kılavuzların yerini tutmaz. Hasta için tanı ya da tedavi önerisi değildir.