Tıp öğrencileri · Anatomi · Dönem 1–2

Kraniyal sinirler

Kraniyal sinirler, beyinden ve beyin sapından doğrudan çıkan 12 çift sinirdir. Duyusal, motor ya da karma lif taşırlar; III, VII, IX ve X. sinirler ayrıca parasempatik lif içerir. Klinik muayenede beyin sapı lezyonlarının yerini belirlemede kullanılırlar.

Ders: Anatomi
Dönem: Dönem 1–2
TUS bölümü: Temel Tıp Bilimleri
İngilizcesi: Cranial nerves

Kraniyal sinirler tablosu

Sinir	Tip	Kafatasından çıkış	Başlıca görev
I Olfaktör	Duyu	Lamina cribrosa	Koku
II Optik	Duyu	Optik kanal	Görme
III Okulomotor	Motor + parasempatik	Fissura orbitalis superior	Göz hareketlerinin çoğu, levator palpebra, pupil daralması, akomodasyon
IV Troklear	Motor	Fissura orbitalis superior	Superior oblik kas
V Trigeminal	Karma	V1 fissura orbitalis sup., V2 foramen rotundum, V3 foramen ovale	Yüz duyusu, çiğneme kasları (V3)
VI Abdusens	Motor	Fissura orbitalis superior	Lateral rektus kası
VII Fasiyal	Karma + parasempatik	Meatus acusticus internus	Mimik kasları, dilin ön 2/3 tadı, gözyaşı, submandibular ve sublingual bez
VIII Vestibulokoklear	Duyu	Meatus acusticus internus	İşitme ve denge
IX Glossofaringeal	Karma + parasempatik	Foramen jugulare	Dilin arka 1/3 tadı ve duyusu, parotis bezi, stilofaringeus, karotis sinüsü
X Vagus	Karma + parasempatik	Foramen jugulare	Farenks ve larinks kasları, göğüs-karın organlarının parasempatiği
XI Aksesuar	Motor	Foramen jugulare	Sternokleidomastoid ve trapezius
XII Hipoglossal	Motor	Canalis hypoglossi	Dil kasları

Beyin sapından çıkış seviyeleri

Mezensefalon: III ve IV (IV, beyin sapının arka yüzünden çıkan tek sinirdir)
Pons: V; pontomedüller bileşke: VI, VII, VIII
Medulla oblongata: IX, X, XI (kraniyal kök), XII

Klinik notlar

III. sinir felci: göz aşağı-dışa bakar, pitoz, midriyazis; pupili tutan felç bası (örneğin posterior komünikan arter anevrizması) lehinedir.
IV. sinir felci: aşağı-içe bakışta (merdiven inerken) çift görme; baş sağlam tarafa eğilir.
VI. sinir felci: gözün dışa hareketi kısıtlıdır; artmış kafa içi basıncında sık etkilenir.
XII. sinir lezyonu: dil çıkarıldığında lezyon tarafına sapar.
X. sinir lezyonu: uvula sağlam tarafa çekilir.

Sınavda nasıl sorulur? TUS tarzı sorular

Komite sınavları ve TUS’ta bu konunun sorulduğu tarzda özgün sorular. Önce cevabı kendin düşün.

Soru 1: Fissura orbitalis superior’dan geçen kraniyal sinirler hangileridir?Cevap: III, IV, V1 (oftalmik dal) ve VI.

Soru 2: Dil dışarı çıkarıldığında sağa sapıyorsa hangi sinir, hangi tarafta etkilenmiştir?Cevap: Sağ hipoglossal sinir (XII).

Soru 3: Beyin sapının arka yüzünden çıkan tek kraniyal sinir hangisidir?Cevap: Troklear sinir (IV).

Soru 4: Pupil tutulumunun eşlik ettiği akut okulomotor felcinde ilk düşünülmesi gereken neden nedir?Cevap: Posterior komünikan arter anevrizması gibi kompresif bir lezyon.

Anatomi: çoktan seçmeli TUS soruları → Deneme sınavı

Klinik bağlantı: ilgili hastalıklar

Hastalık sayfalarının altındaki “Klinik özet” bölümlerinde tanı, ayırıcı tanı ve TUS soruları bulunur.

Yüz felci (Bell felci)İnme (felç) belirtileri Göz ve göz altı şişmesi

İlgili konular

Willis poligonu ve beyin arterleri Faringeal arklar ve poşlar Brakiyal pleksus Koroner arterler ve kalbin kanlanması İnguinal kanal Lumbosakral pleksus ve alt ekstremite sinirleri

Standart tıp ders kitapları ve güncel uluslararası kılavuzlar esas alınarak hazırlanmıştır. Son güncelleme: 31.10.2026. Hata bildirmek için: iletişim.

Bu sayfa tıp öğrencileri için eğitim amaçlı bir özettir; ders kitabı ve güncel kılavuzların yerini tutmaz. Hasta için tanı ya da tedavi önerisi değildir.