MS hangi doktora gidilir? Belirtileri ve nedenleri
Multipl skleroz, bağışıklık sisteminin beyin ve omurilikte sinir kılıflarına saldırdığı kronik bir hastalıktır. Genellikle 20–40 yaşlarında, kadınlarda daha sık başlar. Görme kaybı, uyuşma, güçsüzlük ve denge sorunları gibi ataklarla seyreder; erken başlanan tedaviler hastalığın ilerlemesini yavaşlatır.
MS için hangi bölüme (doktora) gidilir?
MS için öncelikle şu uzmanlara başvurabilirsiniz: Nörolog. Emin değilseniz aile hekiminiz sizi doğru branşa yönlendirir.
MS belirtileri nelerdir?
- Bir gözde ağrılı görme bulanıklığı
- Kol ya da bacakta uyuşma, karıncalanma
- Güçsüzlük ve denge kaybı
- Çift görme
- Aşırı yorgunluk
- İdrar kaçırma ya da sıkışma
MS neden olur?
MS şikâyetinin en sık nedenleri aşağıdadır. Kesin nedeni ancak hekim muayenesi belirler.
- 1Bağışıklık sisteminin sinir kılıflarına saldırması
- 2Genetik yatkınlık
- 3Düşük D vitamini
- 4Sigara
- 5Bazı virüs enfeksiyonları (Epstein-Barr)
Ne zaman acil? Hemen 112’yi arayın
- Yeni ortaya çıkan ve 24 saatten uzun süren nörolojik belirti var mı
- Ani güç kaybı, konuşma bozukluğu ya da yüzde kayma var mı? (İnme dışlanmalı)
- Bilinç bulanıklığı, bayılma ya da uyandırmakta zorlanma var mı
- Yüzde kayma, konuşma bozukluğu ya da kol/bacakta ani güçsüzlük var mı
- Dinlenirken bile nefes almakta zorlanıyor musunuz
Evde ilk yapılabilecekler
- Belirtileri, başlangıç tarihleriyle birlikte not edin.
- Sıcak ortamlar belirtileri geçici olarak artırabilir; serin kalmaya çalışın.
- Tedavinizi düzenli kullanın ve kontrollerinizi aksatmayın.
- D vitamini düzeyinizi hekiminize sorun.
Şu durumlarda doktora görünün
- Açıklanamayan uyuşma, görme kaybı ya da denge sorununda
- Bilinen MS’te yeni atak belirtilerinde
MS nasıl geçer?
MS kronik bir hastalıktır. Atak tedavisi ve hastalığı değiştiren ilaçlarla atak sıklığı ve sakatlık birikimi belirgin şekilde azaltılabilir; birçok hasta uzun yıllar aktif yaşam sürdürür.
MS tedavisinde uygulanan yöntemler
Aşağıdaki yöntemlerin nasıl yapıldığını, ne kadar sürdüğünü ve şehrinizde hangi hekimlerin uyguladığını görebilirsiniz. Size uygun olana hekiminiz muayeneden sonra karar verir.
MS kimlerde görülür?
- 20–40 yaş arası genç erişkinler
- Kadınlar (2–3 kat daha sık)
- D vitamini eksikliği olanlar
- Sigara içenler
- Öpücük hastalığı (EBV) geçirenler
MS nasıl teşhis edilir?
Tanı nörolojik muayene ve beyin-omurilik MR’ında MS’e özgü plakların gösterilmesiyle konur. Gerekirse beyin omurilik sıvısında oligoklonal bant incelemesi ve görsel uyarılmış potansiyeller testi yapılır. Benzer tablolar kan testleriyle dışlanır.
Korunmak için neler yapılabilir?
- MS önlenemez; ancak sigarayı bırakmak ve D vitamini eksikliğini gidermek riskle ilişkili bulunmuştur. Erken tanı ve hastalık düzenleyici tedaviler yeni atakları ve sakatlığı azaltır.
MS: klinik özet
- Tanım
- Multipl skleroz, merkezi sinir sisteminde zaman ve yerde yayılım gösteren inflamatuvar demiyelinizasyon ve aksonal hasarla seyreden kronik otoimmün hastalıktır; relapsing-remitting, sekonder progresif ve primer progresif formları vardır.
- Patofizyoloji
- Otoreaktif T ve B lenfositlerinin kan-beyin bariyerini geçerek miyelin kılıfını hedef alması; plaklar özellikle periventriküler, jukstakortikal, infratentoriyal ve spinal yerleşimlidir.
- Tanı
- McDonald ölçütleri: klinik ataklar ve MR’da zaman-yerde yayılım; BOS’ta oligoklonal bant varlığı zamanda yayılım yerine kullanılabilir. Görsel uyarılmış potansiyeller destekleyicidir.
- Ayırıcı tanı
- Nöromiyelitis optika spektrum bozukluğu (AQP4 antikoru)
- MOG antikor ilişkili hastalık
- B12 eksikliği
- Nörosarkoidoz, SLE, nöro-Behçet
- Serebral küçük damar hastalığı
- Tedavi ilkeleri
- Atakta yüksek doz intravenöz kortikosteroid (yanıtsızlıkta plazmaferez); hastalık modifiye edici tedaviler (interferon beta, glatiramer, teriflunomid, dimetil fumarat, S1P modülatörleri, natalizumab, anti-CD20 tedaviler vb.); semptomatik tedavi ve rehabilitasyon.
- Komplikasyonlar
- Spastisite ve yürüme bozukluğu
- Nörojen mesane
- Bilişsel bozulma ve depresyon
- Natalizumab ile progresif multifokal lökoensefalopati (JC virüsü)
Akılda tutulacaklar
- Uhthoff fenomeni: ısı artışıyla belirtilerin geçici kötüleşmesi.
- Lhermitte bulgusu: boyun fleksiyonunda omurgadan aşağı elektrik çarpması hissi.
- İnternükleer oftalmopleji (MLF lezyonu) gencinde bilateral ise MS’i düşündürür.
- MR’da Dawson parmakları: korpus kallozuma dik periventriküler lezyonlar.
- Optik nörit MS’in sık ilk bulgusudur.
Sınavda nasıl sorulur?
Cevap: Multipl skleroz.
Cevap: Oligoklonal bantlar.
Cevap: Progresif multifokal lökoensefalopati (JC virüsü).
Bu bölüm hekimler ve tıp öğrencileri için eğitim amaçlı bir özettir; hasta için tanı ya da tedavi önerisi değildir. Güncel ders kitapları ve uluslararası kılavuzlar esas alınmıştır; klinik kararlar için güncel kılavuzlara başvurun.
Tıp öğrencileri için ilgili ders notları: Sinir dokusu histolojisi ve glia hücreleri · Multipl skleroz
Şehrinizde nörolog bulun
MS (multipl skleroz) şikâyetiniz için şehrinizdeki nörologlar.
Şöyle de soruluyor
Bu sayfa şu şikâyetlere de yanıt verir:
Sıkça sorulan sorular
MS hangi doktora gidilir?
MS için öncelikle şu uzmanlara başvurabilirsiniz: Nörolog. Emin olamıyorsanız aile hekiminiz ilk değerlendirmeyi yapıp sizi doğru branşa yönlendirebilir.
MS belirtileri nelerdir?
Sık görülen belirtiler: bir gözde ağrılı görme bulanıklığı; kol ya da bacakta uyuşma, karıncalanma; güçsüzlük ve denge kaybı; çift görme; aşırı yorgunluk; idrar kaçırma ya da sıkışma. Belirtiler kişiden kişiye değişir; tanı için hekim muayenesi gerekir.
MS neden olur?
En sık nedenler: bağışıklık sisteminin sinir kılıflarına saldırması; genetik yatkınlık; düşük D vitamini; sigara; bazı virüs enfeksiyonları (Epstein-Barr). Kesin nedeni hekim muayenesi belirler.
MS nasıl geçer?
MS kronik bir hastalıktır. Atak tedavisi ve hastalığı değiştiren ilaçlarla atak sıklığı ve sakatlık birikimi belirgin şekilde azaltılabilir; birçok hasta uzun yıllar aktif yaşam sürdürür.
MS kimlerde görülür?
Daha sık görüldüğü durumlar: 20–40 yaş arası genç erişkinler; kadınlar (2–3 kat daha sık); d vitamini eksikliği olanlar; sigara içenler; öpücük hastalığı (EBV) geçirenler.
MS önlenebilir mi?
MS önlenemez; ancak sigarayı bırakmak ve D vitamini eksikliğini gidermek riskle ilişkili bulunmuştur. Erken tanı ve hastalık düzenleyici tedaviler yeni atakları ve sakatlığı azaltır.
MS hastalığı belirtileri, ne yapmalıyım?
Belirtileri, başlangıç tarihleriyle birlikte not edin. Sıcak ortamlar belirtileri geçici olarak artırabilir; serin kalmaya çalışın. MS için Nörolog bölümüne başvurabilirsiniz. Şu soruya yanıtınız evetse beklemeden 112’yi arayın: “Yeni ortaya çıkan ve 24 saatten uzun süren nörolojik belirti var mı?”
Bacaklarımda uyuşma ve denge kaybı var, hangi doktora gitmeliyim?
Öncelikle Nörolog bölümüne başvurabilirsiniz. Ne kadar acil olduğunu öğrenmek için Neyim var? testini kullanabilirsiniz.
MS hastalığı nasıl teşhis edilir?
Nörolojik muayene, beyin ve omurilik MR’ı ve gerektiğinde beyin omurilik sıvısı incelemesiyle tanı konur.
MS hastalığı hangi doktora gidilir?
Nöroloji uzmanına gidilir; büyük merkezlerde MS polikliniği bulunur.
MS ne zaman acildir?
Şu sorulardan birine yanıtınız evetse vakit kaybetmeden 112’yi arayın: “Yeni ortaya çıkan ve 24 saatten uzun süren nörolojik belirti var mı?” “Ani güç kaybı, konuşma bozukluğu ya da yüzde kayma var mı? (İnme dışlanmalı)” “Bilinç bulanıklığı, bayılma ya da uyandırmakta zorlanma var mı?” “Yüzde kayma, konuşma bozukluğu ya da kol/bacakta ani güçsüzlük var mı?” “Dinlenirken bile nefes almakta zorlanıyor musunuz?”
MS için ne zaman doktora görünmeliyim?
Açıklanamayan uyuşma, görme kaybı ya da denge sorununda; Bilinen MS’te yeni atak belirtilerinde doktora görünün.
MS ile ilgili tahlil, tetkik ve terimler
Doktorunuzun isteyebileceği tahliller ve tetkikler ne anlama gelir? Tıp sözlüğünde sade Türkçe açıklamalar:
Benzer şikâyetler ve hangi doktora gidileceği
Kaynaklar
Bu sayfa, aşağıdaki resmî ve tarafsız kurumların yayımladığı güncel bilgiler ve yayın ilkelerimiz esas alınarak hazırlanmıştır. Son güncelleme: . Hata bildirmek için: iletişim.
Bu araç tıbbi tanı koymaz ve hekim muayenesinin yerini tutmaz. Acil bir durum olduğunu düşünüyorsanız 112’yi arayın. Zehirlenmelerde 114 Ulusal Zehir Danışma Merkezi’ni arayabilirsiniz.