Kronik böbrek hastalığı hangi doktora gidilir? Belirtileri ve nedenleri
Kronik böbrek hastalığı, böbrek işlevlerinin üç aydan uzun süre azalması ya da idrarda protein kaçağı gibi hasar bulgularının olmasıdır. En sık nedenleri diyabet ve yüksek tansiyondur. Uzun süre belirti vermez; kan kreatinin, eGFR ve idrar tahlilleriyle erken saptanabilir ve ilerlemesi yavaşlatılabilir.
Kronik böbrek hastalığı için hangi bölüme (doktora) gidilir?
Kronik böbrek hastalığı için öncelikle şu uzmanlara başvurabilirsiniz: Dahiliye Doktoru ya da Nefrolog. Büyük hastanelerde Nefroloji bölümü de bu konuya bakar. Emin değilseniz aile hekiminiz sizi doğru branşa yönlendirir.
Kronik böbrek hastalığı belirtileri nelerdir?
- Erken dönemde çoğu zaman belirti yok
- Yorgunluk ve halsizlik
- Bacak ve göz çevresinde şişlik
- Köpüklü idrar
- Gece sık idrara çıkma
- İleri dönemde kaşıntı, iştahsızlık, bulantı
Kronik böbrek hastalığı neden olur?
Kronik böbrek hastalığı şikâyetinin en sık nedenleri aşağıdadır. Kesin nedeni ancak hekim muayenesi belirler.
- 1Diyabet
- 2Yüksek tansiyon
- 3Böbrek iltihapları (glomerülonefrit)
- 4Polikistik böbrek hastalığı
- 5Tekrarlayan taş ve tıkanıklıklar
- 6Uzun süreli ağrı kesici kullanımı
Ne zaman acil? Hemen 112’yi arayın
- İdrar miktarı belirgin azaldı mı
- Nefes darlığı, şiddetli halsizlik ya da bilinç değişikliği var mı
- Çarpıntı ya da kas güçsüzlüğü var mı? (Potasyum yüksekliği olabilir)
- Bilinç bulanıklığı, bayılma ya da uyandırmakta zorlanma var mı
- Yüzde kayma, konuşma bozukluğu ya da kol/bacakta ani güçsüzlük var mı
- Dinlenirken bile nefes almakta zorlanıyor musunuz
Evde ilk yapılabilecekler
- Diyabet ve tansiyonunuzu hedefte tutun.
- Ağrı kesicileri hekime danışmadan uzun süre kullanmayın.
- Bitkisel ürünleri ve takviyeleri hekiminize sormadan kullanmayın.
- Tuzu azaltın; protein ve potasyum kısıtlaması gerekiyorsa diyetisyen desteği alın.
Şu durumlarda doktora görünün
- Kreatinin yüksek ya da eGFR düşük bulunduysa
- İdrarda protein saptandıysa
- Diyabet ve tansiyon hastalarında yılda en az bir kez kontrol için
Kronik böbrek hastalığı nasıl geçer?
Kronik böbrek hastalığı genellikle geri dönmez ama tansiyon ve şeker kontrolü, uygun ilaçlar ve diyetle ilerlemesi yavaşlatılır. Son dönemde diyaliz ya da böbrek nakli gerekir.
Kronik böbrek hastalığı tedavisinde uygulanan yöntemler
Aşağıdaki yöntemlerin nasıl yapıldığını, ne kadar sürdüğünü ve şehrinizde hangi hekimlerin uyguladığını görebilirsiniz. Size uygun olana hekiminiz muayeneden sonra karar verir.
Kronik böbrek hastalığı kimlerde görülür?
- Diyabet hastaları (en sık neden)
- Yüksek tansiyonu olanlar
- Ailesinde böbrek hastalığı olanlar
- 60 yaş üstü kişiler
- Ağrı kesicileri uzun süre kullananlar
- Tekrarlayan böbrek taşı ya da enfeksiyonu geçirenler
Kronik böbrek hastalığı nasıl teşhis edilir?
Tanı kanda kreatinin ve bundan hesaplanan GFR ile idrarda protein (albümin/kreatinin oranı) ölçülerek konur; bu değişikliklerin 3 aydan uzun sürmesi gerekir. Böbrek ultrasonu böbreklerin boyutunu ve yapısını gösterir.
Korunmak için neler yapılabilir?
- Şeker ve tansiyonu iyi kontrol etmek, tuzu azaltmak, ağrı kesicileri hekime sormadan uzun süre kullanmamak ve sigarayı bırakmak böbrekleri korur.
- Diyabet ve hipertansiyon hastalarında yılda en az bir kez kreatinin ve idrarda protein kontrolü önerilir.
Kronik böbrek hastalığı: klinik özet
- Tanım
- Kronik böbrek hastalığı (KBH), üç aydan uzun süren böbrek yapı ya da işlev bozukluğudur: eGFR <60 mL/dk/1,73 m² ya da albüminüri (ACR ≥30 mg/g) gibi hasar belirteçleri. Evreleme GFR (G1–G5) ve albüminüriye (A1–A3) göre yapılır.
- Etiyoloji
- Diyabetik böbrek hastalığı ve hipertansiyon en sık nedenlerdir; glomerülonefritler, otozomal dominant polikistik böbrek hastalığı, obstrüktif üropati, tekrarlayan pyelonefrit ve nefrotoksik ilaçlar.
- Tanı
- Serum kreatinin ve eGFR, spot idrarda albümin/kreatinin oranı, idrar sedimenti, böbrek ultrasonu (KBH’de böbrekler genellikle küçüktür; diyabet, amiloidoz ve polikistik böbrekte boyut korunabilir).
- Ayırıcı tanı
- Akut böbrek hasarı
- Prerenal azotemi
- Obstrüksiyon
- Tedavi ilkeleri
- Kan basıncı kontrolü; albüminüride RAAS blokajı (ACEİ/ARB), uygun hastalarda SGLT2 inhibitörleri; diyabetik böbrek hastalığında ek renoprotektif ajanlar. Anemi, mineral-kemik bozukluğu, asidoz ve hiperkalemi yönetimi. Son dönemde diyaliz ya da böbrek nakli.
- Komplikasyonlar
- Renal anemi (eritropoetin eksikliği)
- KBH mineral ve kemik bozukluğu (sekonder hiperparatiroidi)
- Metabolik asidoz ve hiperkalemi
- Kardiyovasküler hastalık (en sık ölüm nedeni)
- Üremik perikardit ve ensefalopati
Akılda tutulacaklar
- Acil diyaliz endikasyonları (AEIOU): dirençli asidoz, elektrolit (hiperkalemi), intoksikasyon, volüm yükü, üremik bulgular (perikardit, ensefalopati).
- KBH’de en sık ölüm nedeni kardiyovaskülerdir.
- ACEİ/ARB başlandıktan sonra kreatininde %30’a kadar artış kabul edilebilir.
- Metformin, NSAİİ ve kontrast madde kullanımında eGFR’ye dikkat edilir.
Sınavda nasıl sorulur?
Cevap: Eritropoetin yapımında azalma.
Cevap: Kardiyovasküler hastalık.
Cevap: Dirençli asidoz, dirençli hiperkalemi, diyalizle uzaklaştırılabilen zehirlenme, dirençli volüm yükü ve üremik komplikasyonlar (perikardit, ensefalopati).
Bu bölüm hekimler ve tıp öğrencileri için eğitim amaçlı bir özettir; hasta için tanı ya da tedavi önerisi değildir. Güncel ders kitapları ve uluslararası kılavuzlar esas alınmıştır; klinik kararlar için güncel kılavuzlara başvurun.
Tıp öğrencileri için ilgili ders notları: Böbrek fizyolojisi: nefron segmentleri ve GFR · Amiloidoz · Akut böbrek hasarına yaklaşım · Hiperkalemi · Nefrotik ve nefritik sendrom · Hipertansiyon · Glomerülonefritler · Böbrek ve idrar yolları histolojisi · Kronik böbrek hastalığı
Şehrinizde dahiliye doktoru bulun
Kronik böbrek hastalığı şikâyetiniz için şehrinizdeki dahiliye uzmanları.
Şöyle de soruluyor
Bu sayfa şu şikâyetlere de yanıt verir:
Sıkça sorulan sorular
Kronik böbrek hastalığı hangi doktora gidilir?
Kronik böbrek hastalığı için öncelikle şu uzmanlara başvurabilirsiniz: Dahiliye Doktoru ya da Nefrolog. Büyük hastanelerde Nefroloji bölümü de bu konuya bakar. Emin olamıyorsanız aile hekiminiz ilk değerlendirmeyi yapıp sizi doğru branşa yönlendirebilir.
Kronik böbrek hastalığı belirtileri nelerdir?
Sık görülen belirtiler: erken dönemde çoğu zaman belirti yok; yorgunluk ve halsizlik; bacak ve göz çevresinde şişlik; köpüklü idrar; gece sık idrara çıkma; ileri dönemde kaşıntı, iştahsızlık, bulantı. Belirtiler kişiden kişiye değişir; tanı için hekim muayenesi gerekir.
Kronik böbrek hastalığı neden olur?
En sık nedenler: diyabet; yüksek tansiyon; böbrek iltihapları (glomerülonefrit); polikistik böbrek hastalığı; tekrarlayan taş ve tıkanıklıklar; uzun süreli ağrı kesici kullanımı. Kesin nedeni hekim muayenesi belirler.
Kronik böbrek hastalığı nasıl geçer?
Kronik böbrek hastalığı genellikle geri dönmez ama tansiyon ve şeker kontrolü, uygun ilaçlar ve diyetle ilerlemesi yavaşlatılır. Son dönemde diyaliz ya da böbrek nakli gerekir.
Kronik böbrek hastalığı kimlerde görülür?
Daha sık görüldüğü durumlar: diyabet hastaları (en sık neden); yüksek tansiyonu olanlar; ailesinde böbrek hastalığı olanlar; 60 yaş üstü kişiler; ağrı kesicileri uzun süre kullananlar; tekrarlayan böbrek taşı ya da enfeksiyonu geçirenler.
Kronik böbrek hastalığı nasıl teşhis edilir?
Tanı kanda kreatinin ve bundan hesaplanan GFR ile idrarda protein (albümin/kreatinin oranı) ölçülerek konur; bu değişikliklerin 3 aydan uzun sürmesi gerekir. Böbrek ultrasonu böbreklerin boyutunu ve yapısını gösterir.
Kronik böbrek hastalığı önlenebilir mi?
Şeker ve tansiyonu iyi kontrol etmek, tuzu azaltmak, ağrı kesicileri hekime sormadan uzun süre kullanmamak ve sigarayı bırakmak böbrekleri korur. Diyabet ve hipertansiyon hastalarında yılda en az bir kez kreatinin ve idrarda protein kontrolü önerilir.
Kreatininim yüksek çıktı, ne yapmalıyım?
Diyabet ve tansiyonunuzu hedefte tutun. Ağrı kesicileri hekime danışmadan uzun süre kullanmayın. Kronik böbrek hastalığı için Dahiliye Doktoru ya da Nefrolog bölümüne başvurabilirsiniz. Şu soruya yanıtınız evetse beklemeden 112’yi arayın: “İdrar miktarı belirgin azaldı mı?”
Böbreklerim az çalışıyor, hangi doktora gitmeliyim?
Öncelikle Dahiliye Doktoru ya da Nefrolog bölümüne başvurabilirsiniz. Ne kadar acil olduğunu öğrenmek için Neyim var? testini kullanabilirsiniz.
eGFR kaç olunca böbrek yetmezliği denir?
eGFR’nin üç aydan uzun süre 60’ın altında olması kronik böbrek hastalığını düşündürür; evreleme eGFR ve idrar protein düzeyine göre yapılır.
Böbrek yetmezliği hangi doktora gidilir?
İç Hastalıkları (Nefroloji) uzmanına gidilir.
Kronik böbrek hastalığı ne zaman acildir?
Şu sorulardan birine yanıtınız evetse vakit kaybetmeden 112’yi arayın: “İdrar miktarı belirgin azaldı mı?” “Nefes darlığı, şiddetli halsizlik ya da bilinç değişikliği var mı?” “Çarpıntı ya da kas güçsüzlüğü var mı? (Potasyum yüksekliği olabilir)” “Bilinç bulanıklığı, bayılma ya da uyandırmakta zorlanma var mı?” “Yüzde kayma, konuşma bozukluğu ya da kol/bacakta ani güçsüzlük var mı?” “Dinlenirken bile nefes almakta zorlanıyor musunuz?”
Kronik böbrek hastalığı için ne zaman doktora görünmeliyim?
Kreatinin yüksek ya da eGFR düşük bulunduysa; İdrarda protein saptandıysa; Diyabet ve tansiyon hastalarında yılda en az bir kez kontrol için doktora görünün.
Kronik böbrek hastalığı ile ilgili tahlil, tetkik ve terimler
Doktorunuzun isteyebileceği tahliller ve tetkikler ne anlama gelir? Tıp sözlüğünde sade Türkçe açıklamalar:
Benzer şikâyetler ve hangi doktora gidileceği
Kaynaklar
Bu sayfa, aşağıdaki resmî ve tarafsız kurumların yayımladığı güncel bilgiler ve yayın ilkelerimiz esas alınarak hazırlanmıştır. Son güncelleme: . Hata bildirmek için: iletişim.
Bu araç tıbbi tanı koymaz ve hekim muayenesinin yerini tutmaz. Acil bir durum olduğunu düşünüyorsanız 112’yi arayın. Zehirlenmelerde 114 Ulusal Zehir Danışma Merkezi’ni arayabilirsiniz.