Uyuz hangi doktora gidilir? Belirtileri ve nedenleri
Uyuz, deriye yerleşen çok küçük bir akarın yaptığı, özellikle geceleri artan şiddetli kaşıntıyla seyreden bulaşıcı bir hastalıktır. Parmak araları, el bilekleri, koltuk altı, bel ve genital bölge en sık tutulan yerlerdir. Ev halkının hepsi aynı anda tedavi edilmelidir.
Uyuz için hangi bölüme (doktora) gidilir?
Uyuz için öncelikle şu uzmanlara başvurabilirsiniz: Dermatolog ya da Aile Hekimi. Emin değilseniz aile hekiminiz sizi doğru branşa yönlendirir.
Uyuz belirtileri nelerdir?
- Geceleri artan şiddetli kaşıntı
- Parmak aralarında, el bileklerinde, belde, koltuk altında küçük kabarcıklar
- Deride ince, kıvrımlı tüneller
- Aynı evdeki diğer kişilerde de kaşıntı
- Kaşımaya bağlı yaralar
Uyuz neden olur?
Uyuz şikâyetinin en sık nedenleri aşağıdadır. Kesin nedeni ancak hekim muayenesi belirler.
- 1Sarcoptes scabiei akarı
- 2Uzun süreli ten tene temas
- 3Ortak yatak, havlu ve giysi kullanımı
- 4Yurt, kışla ve bakımevi gibi kalabalık ortamlar
Ne zaman acil? Hemen 112’yi arayın
- Kaşıma yaralarında irin, şişlik ve ateş var mı
- Deride yaygın kalın kabuklanma var mı
- Bilinç bulanıklığı, bayılma ya da uyandırmakta zorlanma var mı
- Yüzde kayma, konuşma bozukluğu ya da kol/bacakta ani güçsüzlük var mı
- Dinlenirken bile nefes almakta zorlanıyor musunuz
Evde ilk yapılabilecekler
- Tanı ve tedavi için hekime görünün; reçeteli ilaç gerekir.
- Ev halkının ve yakın temaslıların hepsi belirtisi olmasa da aynı gün tedavi edilmelidir.
- Son 3 günde kullanılan çarşaf, havlu ve giysileri 60°C’de yıkayın; yıkanamayanları 1 hafta kapalı poşette bekletin.
Yapılmaması gerekenler
- Uyuz ilacını yalnızca kendinize sürüp aile bireylerini atlamayın; tekrar bulaşır.
- Kortizonlu kremlerle kaşıntıyı bastırmaya çalışmayın; tanıyı zorlaştırır.
Şu durumlarda doktora görünün
- Geceleri artan, aile içinde yayılan kaşıntıda
- Tedaviden 2–4 hafta sonra yeni kabarcıklar çıkıyorsa
Uyuz nasıl geçer?
Doğru tedaviyle akarlar ölür; ancak kaşıntı tedaviden sonra 2–4 hafta daha sürebilir. Bu, tedavinin başarısız olduğu anlamına gelmez.
Uyuz kimlerde görülür?
- Kalabalık ortamlarda yaşayanlar (yurt, kışla, huzurevi)
- Hasta biriyle aynı yatağı paylaşanlar
- Çocuklar ve yaşlılar
Uyuz nasıl teşhis edilir?
Tanı, özellikle geceleri artan şiddetli kaşıntı ve parmak araları, bilekler, bel ve genital bölgedeki tipik döküntüyle konur. Dermatolog dermatoskopla uyuz tünellerini görebilir ya da kazıntıyla parazit aranabilir. Ev halkında benzer kaşıntı tanıyı destekler.
Korunmak için neler yapılabilir?
- Hastayla yakın temastaki herkesin aynı anda tedavi edilmesi tekrar bulaşmayı önler.
- Son 3 günde kullanılan çarşaf, havlu ve giysiler 60 °C’de yıkanmalı; yıkanamayanlar 3 gün kapalı poşette bekletilmelidir.
Uyuz: klinik özet
- Tanım
- Skabiyez, Sarcoptes scabiei var. hominis akarının epidermise yerleşmesiyle oluşan, gece artan kaşıntıyla seyreden bulaşıcı bir infestasyondur.
- Tanı
- Klinik (tüneller, tipik yerleşim, aile içi kaşıntı); dermoskopi ya da kazıntı örneğinde akar, yumurta veya dışkı görülmesi.
- Ayırıcı tanı
- Atopik dermatit
- Prurigo
- Böcek ısırığı
- Dermatitis herpetiformis
- Tedavi ilkeleri
- Topikal permetrin (ilk tercih) ya da oral ivermektin; tüm temaslıların eşzamanlı tedavisi ve eşyaların dekontaminasyonu.
Akılda tutulacaklar
- Tipik yerleşim: parmak araları, el bilekleri, aksiller, göbek çevresi, genital bölge; erişkinde baş ve boyun genellikle tutulmaz.
- Krutlu (Norveç) skabiyez: immünsüprese ve yaşlılarda, çok sayıda akar içeren kalın kabuklar; çok bulaşıcıdır.
Sınavda nasıl sorulur?
Cevap: Tünel (yılan kavi şeklinde ince, kıvrımlı hat).
Cevap: Permetrin.
Bu bölüm hekimler ve tıp öğrencileri için eğitim amaçlı bir özettir; hasta için tanı ya da tedavi önerisi değildir. Güncel ders kitapları ve uluslararası kılavuzlar esas alınmıştır; klinik kararlar için güncel kılavuzlara başvurun.
Şehrinizde dermatolog bulun
Uyuz şikâyetiniz için şehrinizdeki dermatologlar.
Şöyle de soruluyor
Bu sayfa şu şikâyetlere de yanıt verir:
Sıkça sorulan sorular
Uyuz hangi doktora gidilir?
Uyuz için öncelikle şu uzmanlara başvurabilirsiniz: Dermatolog ya da Aile Hekimi. Emin olamıyorsanız aile hekiminiz ilk değerlendirmeyi yapıp sizi doğru branşa yönlendirebilir.
Uyuz belirtileri nelerdir?
Sık görülen belirtiler: geceleri artan şiddetli kaşıntı; parmak aralarında, el bileklerinde, belde, koltuk altında küçük kabarcıklar; deride ince, kıvrımlı tüneller; aynı evdeki diğer kişilerde de kaşıntı; kaşımaya bağlı yaralar. Belirtiler kişiden kişiye değişir; tanı için hekim muayenesi gerekir.
Uyuz durumunda neler yapılmamalı?
Uyuz ilacını yalnızca kendinize sürüp aile bireylerini atlamayın; tekrar bulaşır. Kortizonlu kremlerle kaşıntıyı bastırmaya çalışmayın; tanıyı zorlaştırır.
Uyuz neden olur?
En sık nedenler: sarcoptes scabiei akarı; uzun süreli ten tene temas; ortak yatak, havlu ve giysi kullanımı; yurt, kışla ve bakımevi gibi kalabalık ortamlar. Kesin nedeni hekim muayenesi belirler.
Uyuz nasıl geçer?
Doğru tedaviyle akarlar ölür; ancak kaşıntı tedaviden sonra 2–4 hafta daha sürebilir. Bu, tedavinin başarısız olduğu anlamına gelmez.
Uyuz kimlerde görülür?
Daha sık görüldüğü durumlar: kalabalık ortamlarda yaşayanlar (yurt, kışla, huzurevi); hasta biriyle aynı yatağı paylaşanlar; çocuklar ve yaşlılar.
Uyuz nasıl teşhis edilir?
Tanı, özellikle geceleri artan şiddetli kaşıntı ve parmak araları, bilekler, bel ve genital bölgedeki tipik döküntüyle konur. Dermatolog dermatoskopla uyuz tünellerini görebilir ya da kazıntıyla parazit aranabilir. Ev halkında benzer kaşıntı tanıyı destekler.
Uyuz önlenebilir mi?
Hastayla yakın temastaki herkesin aynı anda tedavi edilmesi tekrar bulaşmayı önler. Son 3 günde kullanılan çarşaf, havlu ve giysiler 60 °C’de yıkanmalı; yıkanamayanlar 3 gün kapalı poşette bekletilmelidir.
Geceleri her yerim kaşınıyor, ne yapmalıyım?
Tanı ve tedavi için hekime görünün; reçeteli ilaç gerekir. Ev halkının ve yakın temaslıların hepsi belirtisi olmasa da aynı gün tedavi edilmelidir. Uyuz için Dermatolog ya da Aile Hekimi bölümüne başvurabilirsiniz. Şu soruya yanıtınız evetse beklemeden 112’yi arayın: “Kaşıma yaralarında irin, şişlik ve ateş var mı?”
Parmak aralarım kaşınıyor, evdekiler de kaşınıyor, hangi doktora gitmeliyim?
Öncelikle Dermatolog ya da Aile Hekimi bölümüne başvurabilirsiniz. Ne kadar acil olduğunu öğrenmek için Neyim var? testini kullanabilirsiniz.
Uyuz nasıl bulaşır?
Çoğunlukla uzun süreli ten tene temasla bulaşır. Ortak kullanılan yatak takımları ve giysilerle de geçebilir.
Uyuz kendiliğinden geçer mi?
Hayır. Tedavi edilmezse sürer ve çevreye bulaşır.
Uyuz ne zaman acildir?
Şu sorulardan birine yanıtınız evetse vakit kaybetmeden 112’yi arayın: “Kaşıma yaralarında irin, şişlik ve ateş var mı?” “Deride yaygın kalın kabuklanma var mı?” “Bilinç bulanıklığı, bayılma ya da uyandırmakta zorlanma var mı?” “Yüzde kayma, konuşma bozukluğu ya da kol/bacakta ani güçsüzlük var mı?” “Dinlenirken bile nefes almakta zorlanıyor musunuz?”
Uyuz için ne zaman doktora görünmeliyim?
Geceleri artan, aile içinde yayılan kaşıntıda; Tedaviden 2–4 hafta sonra yeni kabarcıklar çıkıyorsa doktora görünün.
Uyuz ile ilgili tahlil, tetkik ve terimler
Doktorunuzun isteyebileceği tahliller ve tetkikler ne anlama gelir? Tıp sözlüğünde sade Türkçe açıklamalar:
Benzer şikâyetler ve hangi doktora gidileceği
Kaynaklar
Bu sayfa, aşağıdaki resmî ve tarafsız kurumların yayımladığı güncel bilgiler ve yayın ilkelerimiz esas alınarak hazırlanmıştır. Son güncelleme: . Hata bildirmek için: iletişim.
Bu araç tıbbi tanı koymaz ve hekim muayenesinin yerini tutmaz. Acil bir durum olduğunu düşünüyorsanız 112’yi arayın. Zehirlenmelerde 114 Ulusal Zehir Danışma Merkezi’ni arayabilirsiniz.