Guatr hangi doktora gidilir? Belirtileri ve nedenleri

Guatr için öncelikle şu uzmanlara başvurabilirsiniz: Dahiliye Doktoru ya da Genel Cerrah ya da Endokrinolog. Büyük hastanelerde Endokrinoloji bölümü de bu konuya bakar. Emin olamıyorsanız aile hekiminiz ilk değerlendirmeyi yapıp sizi doğru branşa yönlendirebilir.

Sık görülen belirtiler: boynun önünde, yutkununca yukarı-aşağı hareket eden şişlik; boğazda dolgunluk, düğümlenme ya da gömlek yakasının sıkması; büyük guatrda yutma güçlüğü, öksürük ve sırtüstü yatınca nefes darlığı; nadiren ses kısıklığı; tiroit fazla çalışıyorsa çarpıntı, kilo kaybı, terleme; tiroit az çalışıyorsa yorgunluk, üşüme, kilo alma. Belirtiler kişiden kişiye değişir; tanı için hekim muayenesi gerekir.

Guatr için internetten iyot ya da bitkisel karışım alıp kullanmayın.

En sık nedenler: iyot eksikliği (dünyada ve geçmişte Türkiye’de en sık neden); haşimoto tiroiditi; graves hastalığı; tiroitte tek ya da çok sayıda nodül oluşması (nodüler guatr); ergenlik ve gebelik gibi hormonal dönemler; ailede guatr öyküsü. Kesin nedeni hekim muayenesi belirler.

Küçük ve tiroit işlevi normal olan guatr çoğu zaman yalnızca izlenir. Tiroit az ya da fazla çalışıyorsa ilaç tedavisi verilir; zehirli (toksik) nodüllerde radyoaktif iyot tedavisi bir seçenektir. Bası yapan, büyüyen, kanser şüphesi taşıyan ya da görünüm olarak rahatsız eden guatrda ameliyat önerilir; bazı nodüllerde radyofrekans ablasyon gibi ameliyatsız yöntemler de uygulanabilir.

Daha sık görüldüğü durumlar: kadınlar; 40 yaş üstü kişiler; iyotlu tuz kullanmayanlar; gebeler; ailesinde guatr ya da tiroit hastalığı olanlar.

Muayenede boyun elle değerlendirilir. TSH ve serbest T4 ile tiroit işlevi ölçülür, tiroit ultrasonu ile bezin boyutu ve nodüller incelenir. Şüpheli nodüllerden ince iğne biyopsisi, fazla çalışan nodül şüphesinde tiroit sintigrafisi yapılır; büyük guatrda soluk borusuna bası tomografiyle değerlendirilebilir.

İyotlu tuz kullanmak iyot eksikliğine bağlı guatrı önler; gebelik ve emzirme döneminde iyot ihtiyacı artar, hekiminizin önerilerine uyun. Ailesinde tiroit hastalığı olanlar düzenli kontrol yaptırmalıdır.

Yemeklerde iyotlu sofra tuzu kullanın ama tuz miktarını artırmayın; iyotlu tuzu ışık ve nemden uzak, kapalı kapta saklayın. Boyundaki şişliğin boyutunu ve yaka sıkmasını not edin. Guatr için Dahiliye Doktoru ya da Genel Cerrah ya da Endokrinolog bölümüne başvurabilirsiniz. Şu soruya yanıtınız evetse beklemeden 112’yi arayın: “Boyundaki şişlik birkaç gün içinde hızla büyüdü ya da ağrılı hale geldi mi?”

Öncelikle Dahiliye Doktoru ya da Genel Cerrah ya da Endokrinolog bölümüne başvurabilirsiniz. Ne kadar acil olduğunu öğrenmek için Neyim var? testini kullanabilirsiniz.

Soluk borusuna ya da yemek borusuna bası yapan, hızla büyüyen, biyopside şüpheli çıkan ya da görünüm olarak rahatsız eden guatrda ameliyat önerilir. Küçük ve işlevi normal guatr çoğu zaman yalnızca izlenir.

Halk arasında zehirli guatr denen durum, büyümüş tiroidin fazla hormon üretmesidir (toksik guatr). Çarpıntı, kilo kaybı, terleme ve el titremesi yapar; ilaç, radyoaktif iyot ya da ameliyatla tedavi edilir.

Guatrın büyük çoğunluğu iyi huyludur. Nodüllü guatrda nodüllerin küçük bir kısmı kanser olabileceği için şüpheli görünenlerden ince iğne biyopsisi yapılır.

Şu sorulardan birine yanıtınız evetse vakit kaybetmeden 112’yi arayın: “Boyundaki şişlik birkaç gün içinde hızla büyüdü ya da ağrılı hale geldi mi?” “Nefes almada zorlanma, hırıltılı solunum ya da yutkunamama var mı?” “Çok hızlı çarpıntı, yüksek ateş ve aşırı huzursuzluk birlikte mi başladı?” “Bilinç bulanıklığı, bayılma ya da uyandırmakta zorlanma var mı?” “Yüzde kayma, konuşma bozukluğu ya da kol/bacakta ani güçsüzlük var mı?” “Dinlenirken bile nefes almakta zorlanıyor musunuz?”

Boyunda yeni fark edilen şişlikte; Yutma güçlüğü, yatınca nefes darlığı ya da ses değişikliği varsa; Çarpıntı, kilo kaybı ya da aşırı yorgunluk eşlik ediyorsa; Bilinen guatrda büyüme ya da sert nodül fark edilirse doktora görünün.