Çocuklarda boy kısalığı ve büyüme geriliği neden olur, hangi doktora gidilir?
Çocukların çoğu ailesel boy özellikleri ya da geç gelişim nedeniyle akranlarından kısa olabilir ve bu durum normaldir. Önemli olan tek bir ölçüm değil, büyüme hızıdır. Büyüme eğrisinde geriye kayma, büyüme hormonu eksikliği, tiroit hastalığı, çölyak gibi nedenleri düşündürür.
Çocuklarda boy kısalığı ve büyüme geriliği için hangi bölüme (doktora) gidilir?
Çocuklarda boy kısalığı ve büyüme geriliği için öncelikle şu uzmanlara başvurabilirsiniz: Çocuk Doktoru ya da Çocuk Endokrinoloğu. Büyük hastanelerde Çocuk Endokrinolojisi bölümü de bu konuya bakar. Emin değilseniz aile hekiminiz sizi doğru branşa yönlendirir.
Çocuklarda boy kısalığı ve büyüme geriliği belirtileri nelerdir?
- Akranlarından belirgin kısa olma
- Büyüme eğrisinde persentil kaybı
- Yılda beklenenden az uzama
- Kıyafet ve ayakkabının uzun süre küçülmemesi
Çocuklarda boy kısalığı ve büyüme geriliği neden olur?
Çocuklarda boy kısalığı ve büyüme geriliği şikâyetinin en sık nedenleri aşağıdadır. Kesin nedeni ancak hekim muayenesi belirler.
- 1Ailesel boy kısalığı (normal varyant)
- 2Yapısal büyüme ve ergenlik gecikmesi
- 3Büyüme hormonu eksikliği
- 4Tiroit yetmezliği
- 5Çölyak ve kronik hastalıklar
- 6Turner sendromu gibi genetik durumlar
Ne zaman acil? Hemen 112’yi arayın
- Baş ağrısı, kusma ya da görme sorunu eşlik ediyor mu
- Kronik ishal, kilo kaybı ya da halsizlik var mı
- Çok erken ya da çok geç ergenlik belirtileri var mı
- Bilinç bulanıklığı, bayılma ya da uyandırmakta zorlanma var mı
- Yüzde kayma, konuşma bozukluğu ya da kol/bacakta ani güçsüzlük var mı
- Dinlenirken bile nefes almakta zorlanıyor musunuz
Evde ilk yapılabilecekler
- Çocuğunuzun boy ve kilosunu düzenli aralıklarla aynı şekilde ölçüp kaydedin.
- Yeterli uyku, dengeli beslenme ve fiziksel aktiviteyi destekleyin.
- Kaynağı belirsiz “boy uzatma” ürünleri kullanmayın.
Şu durumlarda doktora görünün
- Büyüme eğrisinde geriye kayma varsa
- Akranlarından belirgin kısa ise
Çocuklarda boy kısalığı ve büyüme geriliği nasıl geçer?
Ailesel ve yapısal kısalıkta tedavi gerekmez. Hormon eksikliği ya da kronik hastalık varsa nedene yönelik tedaviyle büyüme hızlanabilir.
Çocuklarda boy kısalığı ve büyüme geriliği tedavisinde uygulanan yöntemler
Aşağıdaki yöntemlerin nasıl yapıldığını, ne kadar sürdüğünü ve şehrinizde hangi hekimlerin uyguladığını görebilirsiniz. Size uygun olana hekiminiz muayeneden sonra karar verir.
Çocuklarda boy kısalığı ve büyüme geriliği: klinik özet
- Tanım
- Boy kısalığı, boyun yaş ve cinsiyete göre ortalamanın 2 standart sapma altında (genellikle 3. persentil altı) olması; büyüme geriliği ise büyüme hızının yaşa göre beklenenin altında kalması ve persentil kaybıdır.
- Tanı
- Seri ölçümler ve büyüme eğrisi, büyüme hızı, hedef boy (anne-baba boy ortalamasına göre), vücut oranları, kemik yaşı (sol el-bilek grafisi). Laboratuvar: tam kan, biyokimya, TSH ve sT4, IGF-1/IGFBP-3, çölyak serolojisi, kızlarda karyotip (Turner); gerektiğinde büyüme hormonu uyarı testleri.
- Ayırıcı tanı
- Ailesel boy kısalığı (kemik yaşı = takvim yaşı)
- Yapısal büyüme ve ergenlik gecikmesi (kemik yaşı geride, aile öyküsü)
- Büyüme hormonu eksikliği
- Hipotiroidi
- Turner sendromu
- Çölyak, kronik böbrek hastalığı, iskelet displazileri
- Tedavi ilkeleri
- Nedene yönelik; büyüme hormonu eksikliği, Turner sendromu, Prader-Willi, SGA doğup yakalama büyümesi olmayanlar ve kronik böbrek hastalığı gibi endikasyonlarda büyüme hormonu tedavisi.
Akılda tutulacaklar
- Ailesel boy kısalığında kemik yaşı takvim yaşıyla uyumlu, büyüme hızı normaldir.
- Yapısal gecikmede kemik yaşı geridir ve son boy genellikle hedef boya ulaşır.
- Boy kısalığı olan her kız çocukta, belirgin bulgu olmasa da Turner sendromu düşünülmelidir.
- Kilo kaybı ön planda ise gastrointestinal/sistemik, boy önce etkileniyor ve kilo korunuyorsa endokrin neden düşündürür.
Sınavda nasıl sorulur?
Cevap: Yapısal büyüme ve ergenlik gecikmesi.
Cevap: Turner sendromu (45,X).
Bu bölüm hekimler ve tıp öğrencileri için eğitim amaçlı bir özettir; hasta için tanı ya da tedavi önerisi değildir. Güncel ders kitapları ve uluslararası kılavuzlar esas alınmıştır; klinik kararlar için güncel kılavuzlara başvurun.
Tıp öğrencileri için ilgili ders notları: Hipotalamus-hipofiz eksenleri · Çocukta boy kısalığına yaklaşım
Şehrinizde çocuk doktoru bulun
Çocuklarda boy kısalığı ve büyüme geriliği şikâyetiniz için şehrinizdeki çocuk doktorları.
Şöyle de soruluyor
Bu sayfa şu şikâyetlere de yanıt verir:
Sıkça sorulan sorular
Çocuklarda boy kısalığı ve büyüme geriliği hangi doktora gidilir?
Çocuklarda boy kısalığı ve büyüme geriliği için öncelikle şu uzmanlara başvurabilirsiniz: Çocuk Doktoru ya da Çocuk Endokrinoloğu. Büyük hastanelerde Çocuk Endokrinolojisi bölümü de bu konuya bakar. Emin olamıyorsanız aile hekiminiz ilk değerlendirmeyi yapıp sizi doğru branşa yönlendirebilir.
Çocuklarda boy kısalığı ve büyüme geriliği belirtileri nelerdir?
Sık görülen belirtiler: akranlarından belirgin kısa olma; büyüme eğrisinde persentil kaybı; yılda beklenenden az uzama; kıyafet ve ayakkabının uzun süre küçülmemesi. Belirtiler kişiden kişiye değişir; tanı için hekim muayenesi gerekir.
Çocuklarda boy kısalığı ve büyüme geriliği neden olur?
En sık nedenler: ailesel boy kısalığı (normal varyant); yapısal büyüme ve ergenlik gecikmesi; büyüme hormonu eksikliği; tiroit yetmezliği; çölyak ve kronik hastalıklar; turner sendromu gibi genetik durumlar. Kesin nedeni hekim muayenesi belirler.
Çocuklarda boy kısalığı ve büyüme geriliği nasıl geçer?
Ailesel ve yapısal kısalıkta tedavi gerekmez. Hormon eksikliği ya da kronik hastalık varsa nedene yönelik tedaviyle büyüme hızlanabilir.
Çocuğum boy uzamıyor, ne yapmalıyım?
Çocuğunuzun boy ve kilosunu düzenli aralıklarla aynı şekilde ölçüp kaydedin. Yeterli uyku, dengeli beslenme ve fiziksel aktiviteyi destekleyin. Çocuklarda boy kısalığı ve büyüme geriliği için Çocuk Doktoru ya da Çocuk Endokrinoloğu bölümüne başvurabilirsiniz. Şu soruya yanıtınız evetse beklemeden 112’yi arayın: “Baş ağrısı, kusma ya da görme sorunu eşlik ediyor mu?”
Oğlum akranlarından kısa, hangi doktora gitmeliyim?
Öncelikle Çocuk Doktoru ya da Çocuk Endokrinoloğu bölümüne başvurabilirsiniz. Ne kadar acil olduğunu öğrenmek için Neyim var? testini kullanabilirsiniz.
Kemik yaşı nedir?
Sol el-bilek röntgeniyle kemiklerin olgunluğunun değerlendirilmesidir; kalan büyüme potansiyeli hakkında bilgi verir.
Boy kısalığı için hangi doktora gidilir?
Önce çocuk doktoruna; gerekirse Çocuk Endokrinolojisi bölümüne gidilir.
Çocuklarda boy kısalığı ve büyüme geriliği ne zaman acildir?
Şu sorulardan birine yanıtınız evetse vakit kaybetmeden 112’yi arayın: “Baş ağrısı, kusma ya da görme sorunu eşlik ediyor mu?” “Kronik ishal, kilo kaybı ya da halsizlik var mı?” “Çok erken ya da çok geç ergenlik belirtileri var mı?” “Bilinç bulanıklığı, bayılma ya da uyandırmakta zorlanma var mı?” “Yüzde kayma, konuşma bozukluğu ya da kol/bacakta ani güçsüzlük var mı?” “Dinlenirken bile nefes almakta zorlanıyor musunuz?”
Çocuklarda boy kısalığı ve büyüme geriliği için ne zaman doktora görünmeliyim?
Büyüme eğrisinde geriye kayma varsa; Akranlarından belirgin kısa ise doktora görünün.
Çocuklarda boy kısalığı ve büyüme geriliği ile ilgili tahlil, tetkik ve terimler
Doktorunuzun isteyebileceği tahliller ve tetkikler ne anlama gelir? Tıp sözlüğünde sade Türkçe açıklamalar:
Benzer şikâyetler ve hangi doktora gidileceği
Kaynaklar
Bu sayfa, aşağıdaki resmî ve tarafsız kurumların yayımladığı güncel bilgiler ve yayın ilkelerimiz esas alınarak hazırlanmıştır. Son güncelleme: . Hata bildirmek için: iletişim.
Bu araç tıbbi tanı koymaz ve hekim muayenesinin yerini tutmaz. Acil bir durum olduğunu düşünüyorsanız 112’yi arayın. Zehirlenmelerde 114 Ulusal Zehir Danışma Merkezi’ni arayabilirsiniz.